III CR 929/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Konstantego S. przeciwko Przedsiębiorstwu Ośrodków Wypoczynkowych "Orbis" w Z. i Annie P. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Nowym Targu Wydział Zamiejscowy w Zakopanem z dnia 28 września 1959 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWedług zgodnych twierdzeń stron, strona pozwana sprawowała nad pensjonatem powoda "Liliana" na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. zarząd przymusowy, który ustał z dniem 1 kwietnia 1957 r., kiedy pensjonat zgodnie z decyzją Min. Gospodarki Komunalnej został oddany powodowi. Podczas sprawowania zarządu przymusowego strona pozwana oddała w używanie swej pracownicy Annie P. jeden pokój, którego ta nie opróżniła, po ustaniu zarządu przymusowego. Na tej podstawie powód żądał m.in. od strony pozwanej zasądzenia po 300 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 1957 r. do 31 sierpnia 1958 r. tytułem wynagrodzenia za korzystanie z pokoju. Sąd Powiatowy powództwo w powyższym zakresie uwzględnił.Powyższy wyrok zaskarżyła rewizją strona pozwana wnosząc o jego uchylenie celem ponownego rozpoznania sprawy z powodu naruszenia prawa materialnego i sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału.Sąd Wojewódzki w Krakowie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozpoznania zagadnienie prawne, czy dopuszczalne jest w świetle przepisów art. 8 i 10 - w związku z art. 13 i 14 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. - o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37) dochodzenie w drodze sądowej przez właściciela przedsiębiorstwa (pensjonatu) od Przedsiębiorstwa wykonującego przymusowy zarząd państwowy odszkodowania za pozostawienie w lokalu, znajdującym się w objętym tym zarządem pensjonacie, najemcy, będącego pracownikiem tego przedsiębiorstwa, za okres przed i po wejściu w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. i po uchyleniu zarządu przymusowego. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie czy i według jakich zasad odpowiada zarządca przymusowy za ewentualną szkodę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejąwszy sprawę z mocy art. 388 § 1 k.p.c. do własnego rozpoznania, zważył co następuje:Według przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. - o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37) właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania za obniżenie wartości lub za ubytek majątku zwróconego mu przedsiębiorstwa, chyba że obniżenie wartości lub ubytek majątku nastąpiły po dniu wejścia w życie ustawy. Przepis ten daje wyraźną cenzurę czasową pomiędzy okresem sprawowania zarządu a późniejszym, przy czym cofa początek tego drugiego okresu, ze zrozumiałych względów, do daty wejścia w życie ustawy. Powyższy, zupełnie jasny przepis może służyć i do interpretacji przepisu art. 10 ustawy, który mówi, że właścicielom nie służy odszkodowanie za korzystanie itd. z obiektów przez jednostki sprawujące zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem. Mianowicie treść art. 8 potwierdza wynikającą z brzmienia art. 10 interpretację, że chodzi tu o okres sprawowania zarządu, a nie o późniejszy, po oddaniu obiektu. Z powyższego wynika, że stronie powodowej może przysługiwać roszczenie za korzystanie z pokoju pensjonatu po dniu 31 marca 1957 r. Skoro więc nie chodzi tu o roszczenie, o którym mowa w art. 10, droga sądowa nie jest z mocy art. 13 wyłączona wbrew poglądowi skarżącego.Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu I instancji, że z bezspornego stanu faktycznego wynika, iż Anna P. otrzymała mieszkanie w willi "Liliana" od strony pozwanej, jako służbowe. Anna P. nie stała się zatem najemcą o pełnych prawach, lecz ma tylko ograniczone uprawnienia wynikające z przepisów o mieszkaniach służbowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 marca 1959 r. - w sprawie warunków przydziału i opróżniania mieszkań służbowych, właściwości organów w tych sprawach i trybu postępowania - Dz. U. z 1959 r. Nr 24, poz. 152). Z przepisów powołanego rozporządzenia wynika, że pomiędzy uspołecznionym zakładem pracy a pracownikiem nawiązuje się szczególny stosunek prawny, związany ściśle ze stosunkiem pracy i jest szczególna droga administracyjna dla rozstrzygania sporów z tego stosunku. Z tych względów prawa żądania zwrotu lokalu z tego stosunku nie mogą przejść na osobę prywatną, i to nie związaną stosunkiem pracy z posiadaczem mieszkania służbowego. Tylko zatem strona pozwana jest uprawniona do żądania zwrotu mieszkania służbowego, za dostarczeniem lokalu zastępczego lub bez tego. Dopóki tego nie uczyni, korzysta z lokalu dla swego byłego pracownika, a nie mając do tego tytułu, po ustaniu zarządu przymusowego, winna wynagrodzić powoda z mocy art. 312 pr. rzecz. Tym bardziej byłaby do tego obowiązana, jeśliby Anna P. była nadal jej pracownikiem.Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu skarżącego, że tylko od woli powoda, jako właściciela pensjonatu zależy, czy toleruje w nim Annę P.Wprawdzie bowiem stosunek prawny, na podstawie którego Anna P. korzysta z pokoju w pensjonacie, łączy ją ze stroną pozwaną, niemniej należy uznać uprawnienia Anny P. za mające charakter bezwzględny, na podstawie art. 1 p.o.p.c., inaczej bowiem społeczny cel przepisów o mieszkaniach służbowych - zapewnienia, w pewnych granicach, dachu nad głową pracującemu - nie byłby osiągnięty.Nawet jeśliby odpowiadała rzeczywistości twierdzona w rewizji okoliczność, że przejściowi użytkownicy pensjonatu Klub AZS i firma "Krywałd" pobierali czynsz od Anny P., nie miałaby ona znaczenia w sprawie, skoro skarżący nie wskazuje, na jakiej podstawie czynności tych trzecich osób miałyby zobowiązywać powoda.Sąd uznał roszczenie powoda za usprawiedliwione co do wysokości czynszu na podstawie swej znajomości stosunków miejscowych. Jest ona w tym stopniu prawdopodobna, że skarżący powinien kwestionując to ustalenie, twierdzić, że wysokość czynszów w Z. jest inna. Gdy tego nie czyni, rewizja i w tym zakresie jest nieusprawiedliwiona.Z tych powodów orzeczono, jak w sentencji.