III CRN 134/73

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 1973 r. sprawy z powództwa Leszka K. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "W. G." w W. i Instytutowi Geologicznemu w W. o 68 614 zł na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 11 listopada 1972 r., sygn. akt III Cr 2605/72 uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej rewizję Instytutu Geologicznego w W. oraz wyrok Sądu Powiatowego w W. z dnia 17 lipca 1972 r., sygn. akt X C 1864/71, w części uwzględniającej powództwo w stosunku do tego Instytutu i co do niego oddala powództwo oraz nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa (Kasa Sądu Powiatowego w W.) 1 674 zł opłaty sądowej od rewizji nadzwyczajnej. Uzasadnienie faktyczneNa podstawie pisemnej umowy z dnia 8 grudnia 1964 r. powód zobowiązał się do ustanowienia na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego "W. G." w W. prawa wydania przez niego (wraz z innym jeszcze autorem) mapy hydrologicznej Warszawy (3 arkusze) za wynagrodzeniem 167 250 zł, podwyższonym następnie przez wydawcę - w uwzględnieniu dostarczenia rozszerzonego materiału (9 arkuszy map i 4 tablice) - do kwoty 188 206 zł. W związku z tym wydawca wypłacił powodowi jego udział (50%) w wysokości 94 103 zł. Treść i zakres pracy określił Instytut Geologiczny w W., również Instytut ten sprawował bieżący nadzór nad realizacją umowy oraz dokonał oceny opracowanych map i tablic. Powód, kwestionując wysokość podwyższonego przez wydawcę wynagrodzenia, które uznał - z uwagi na zakres wykonanej pracy - za niewystarczające, wystąpił w pozwie z dnia 12 maja 1971 r. o zasądzenie solidarnie od "W. G." i Instytutu Geologicznego tytułem należnego wynagrodzenia dalszej (obok wypłaconych 94 103 zł) kwoty - po ograniczeniu powództwa - 68 614 zł z odsetkami i kosztami procesu. Sąd Powiatowy, podzielając (w oparciu o art. 233 § 1 kpc) opinię biegłego, prof. A. K., który wartość prac wykonanych określił na kwotę 325 426 zł (gdy wydawca tylko na 188 206 zł), uwzględnił powództwo, Sąd Wojewódzki zaś wyrokiem z dn. 11 listopada 1972 r. oddalił rewizję pozwanych, opartą na zarzucie wadliwej oceny dowodów w sprawie. Wyrok Sądu Wojewódzkiego w W. zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dn. 7 maja 1973 r. Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 34 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234), art. 366 § 1 i 369 kc oraz art. 387 kpc i na podstawie art. 417 § 1 i 419 § 1 kpc wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej rewizję pozwanego Instytutu Geologicznego od wyroku Sądu Powiatowego w W. z dnia 17 lipca 1972 r., sygn. akt X C 1864/71, oraz wymienionego wyżej wyroku Sądu Powiatowego w części uwzględniającej powództwo w stosunku do tegoż Instytutu i o oddalenie co do niego powództwa. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Umowa wydawnicza została zawarta między powodem i przedsiębiorstwem "W. G." (art. 34 Prawa autorskiego) i tylko tych stron umowy dotyczą wynikające z niej określone prawa i obowiązki. Współpozwany Instytut Geologiczny nie był stroną umowy i brak podstaw w materiale sprawy do przyjęcia, by powód pozostawał z pozwanym Instytutem w jakimkolwiek stosunku prawnym. Okoliczność, że Instytut udzielał autorom pomocy w opracowaniu map i zakwalifikował je do wydania (działając ewentualnie z ramienia wydawcy lub jako jednostka organizacyjnie do tego powołana), nie ma w tym wypadku dla zakresu praw i obowiązków stron umowy żadnego znaczenia. Z tego względu roszczenie o należne powodowi - w związku z zawartą umową wydawniczą - wynagrodzenie może być dochodzone tylko od wydawcy, nie zaś także, przy tym solidarnie (por. art. 369kc), od pozwanego Instytutu, pozbawionego w sprawie legitymacji biernej. Należało zatem, uchylając zaskarżone wyroki, orzec na podstawie art. 422 § 1 kpc jak w sentencji.Nie podlega uwzględnieniu wniosek pozwanego Instytutu rozpoznania z urzędu sprawy - w postępowaniu w rewizji nadzwyczajnej - także w stosunku do "W. G.", nie objętych zaskarżeniem. Art. 384 kpc dopuszcza możliwość rozpoznania sprawy przez sąd rewizyjny także na rzecz współuczestników, którzy wyroku nie zaskarżyli tylko wtedy jednak, gdy "będące przedmiotem zaskarżenia prawa lub obowiązki są wspólne także dla tych współuczestników albo gdy oparte są na tej samej podstawie faktycznej i prawnej" (wymóg współuczestnictwa materialnego z art. 72 § 1 pkt 1 kpc).W sprawie jednak, nawet gdyby art. 384 kpc miał zastosowanie w postępowaniu z rewizji nadzwyczajnej, brak przesłanek do rozpoznania sprawy w tym trybie także co do współpozwanych "W. G.".Podstawa zaskarżenia bowiem (brak legitymacji biernej Instytutu) nie dotyczy wydawcy, nie zachodzi więc żadna z przesłanek (wspólność dla obu pozwanych praw lub obowiązków, stanowiących przedmiot zaskarżenia lub gdy te prawa lub obowiązki są oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) niezbędnych do rozpoznania sprawy także co do strony nie objętej zaskarżeniem w rewizji nadzwyczajnej. Podstawę zaskarżenia co do wydawcy stanowiłby bowiem w sprawie - por. wniosek w tym przedmiocie Instytutu - tylko zarzut rażącego naruszenia art. 233 § 1 kpc przy ocenie mocy dowodowej opinii biegłego, wydanej dla określenia wartości wykonanej przez powoda pracy. Ta podstawa zaskarżenia nie pozostaje w żadnym związku z podstawą dotyczącą Instytutu.