III CRN 290/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Piasecki.Sędziowie SN: A. Gola, J. Majorowicz (spr.).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 1984 r. sprawy z powództwa Janusza T. przeciwko Krystynie T. o rozwód na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 lipca 1982 r.rewizję nadzwyczajną oddala.Uzasadnienie faktycznePowód Janusz T. w pozwie z dnia 3 maja 1982 r. wnosił o orzeczenie rozwodu małżeństwa, które zawarł z pozwaną Krystyną J. w dniu 30 czerwca 1979 r. bez ustalania winy. W uzasadnieniu pozwu podał, że z małżeństwa stron pochodzi córka Iwona urodzona 1 lutego 1980 r. Pożycie małżeńskie było zgodne do 1980 r. potem rozpoczęły się niesnaski przeważnie z powodu różnicy zdań co do wychowania dziecka i "obowiązków domowych i zawodowych", co spowodowało wyprowadzenie się żony do innego mieszkania.Próby dojścia do porozumienia nie dały rezultatu. Powód na posiedzeniu pojednawczym w dniu 18 czerwca 1982 r. oświadczył, że strony nie mieszkają razem od dwóch miesięcy i że "żona wymaga zbyt partnerskiego życia", czego on nie może zaakceptować.Pozwana uznała powództwo, przyznała fakty podane przez męża i oświadczyła, że mąż nie pomaga jej w wychowywaniu dziecka i prowadzeniu domu i że czuje się "w zasadzie" sama.Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 21 lipca 1982 r. orzekł rozwód małżeństwa stron bez orzekania o winie, powierzył pozwanej wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką stron i pozostawił powodowi możność współdecydowania z pozwaną w ważnych sprawach dziecka, zasądził od powoda na utrzymanie dziecka alimenty po 3000 zł miesięcznie.Wyrok uprawomocnił się bez uzasadnienia.Wyrok Sądu Rejonowego w S. zaskarżył rewizją nadzwyczajną.Minister Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie tego wyroku i oddalenie powództwa, bądź o przekazanie sprawy wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca temu wyrokowi rażące naruszenie art. 3 § 2, 232, 431, 441, 442, 316 § 1 k.p.c., art. 56 § 1 i 2 k.r.o. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolite j Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd najwyższy zważył, co następuje:Najdalej idący zarzut dotyczy zupełności i trwałości pożycia małżeńskiego stron. Zdaniem skarżącego w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie Sąd Rejonowy powinien był raczej dojść do wniosku, że rozkład ten nie jest trwały ani zupełny. Ponadto w związku ze sprawą mieszkaniową a szczególnie wyprowadzeniem się pozwanej do własnego mieszkania nasuwać może się przypuszczenie co do fikcyjnego procesu rozwodowego.Zarzutu tego nie można uznać za uzasadniony. Sąd Rejonowy bowiem przeprowadził stosownie do art. 441 k.p.c. postępowanie dowodowe, które wprawdzie ograniczyło się do dowodu z przesłuchania stron, niemniej jednak ustalił w sposób wyraźny okoliczności dotyczące rozkładu ich pożycia. Z dowodu tego wynika, że rozkład pożycia nastąpił z powodu odmienności charakterów stron, ich odmiennego rozumienia i pojmowania obowiązków w stosunku do rodziny i wzajemnych obowiązków jednego małżonka wobec drugiego. Z materiału dowodowego wynika dalej, że między stronami ustała więź duchowa, fizyczna i gospodarcza. Jeżeli zaś chodzi o kwestię trwałości tego rozkładu, to więź fizyczna ustała z chwilą urodzenia dziecka, a więc w dniu orzekania rozwodu stan ten trwał przeszło rok, a od trzech miesięcy strony zamieszkiwały oddzielnie i kontaktowały się jedynie w sprawach dotyczących ich wspólnego dziecka.Zauważać dalej należy, że dla oceny zupełności i trwałości rozkładu pożycia małżeńskiego stron w płaszczyźnie zarzutów podniesionych w rewizji nadzwyczajnej nie bez znaczenia jest również stan obecny stosunków między stronami, a więc w dacie rozpoznawania rewizji nadzwyczajnej.Z wyjaśnień zaś stron złożonych na rozprawie przed Sądem Najwyższym wynika w sposób wyraźny, że w ich wzajemnym stosunku, do siebie nie nastąpiła żadna zmiana.Na pytanie przewodniczącego składu orzekającego co do ewentualnej możliwości wznowienia pożycia strony oświadczyły, że nie widzą takiej możliwości.Od orzeczenia rozwodu przez Sąd Rejonowy w dniu 21 lipca 1932 r. do dnia rozpoznania przez Sąd Najwyższy rewizji nadzwyczajnej upłynęło prawie dwa i pół roku. Upewnia to skład orzekający Sądu Najwyższego w przeświadczeniu co do braku widoków na wznowienie przez strony pożycia.Nie można uznać również za uzasadniony zarzut rażącego naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 56 § 2 k.r.o., jeżeli chodzi o przesłankę negatywną orzeczenia rozwodu, tj. jeżeli chodzi o dobro małoletniej córki stron. Sąd Rejonowy nie zasięgnął wprawdzie opinii psychologa, czy w warunkach stron rozwód jest dopuszczalny z uwagi na dobro małoletniego dziecka, jednakże nie można uznać, aby tego zagadnienia w ogóle nie badał i nie rozważał.Przeprowadzony bowiem został wywiad środowiskowy m.in. pod kątem widzenia warunków, w jakich dziecko żyje i przebywa, stosunku rodziców do dziecka i dziecka do rodziców.Z wywiadu tego wynika, że stosunek rodziców do dziecka jest bardzo dobry, a dziecko związane jest z nimi silnie więzami uczuciowymi. Skoro więc między stronami zaistniał zupełny i trwały rozkład pożycia, rozważeniu podlega kwestia, czy wskutek rozwodu sytuacja dziecka ulegnie pogorszeniu. Zebrany przez Sąd Rejonowy materiał w postaci wywiadu środowiskowego oraz z przesłuchania stron wskazuje, że mimo rozpadu małżeństwa obie strony w stosunku do dziecka odnoszą się tak, że nie odczuje ono skutków orzeczonego rozwodu.Z tych względów rewizja nadzwyczajna nie mogła być uwzględniona.