III CRN 32/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: E. Mielcarek, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Skarbu Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L.) o przejęcie nieruchomości, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Lidzbarku Warmińskim z dnia 18 lipca 1968 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Lidzbarku Warmińskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWydział Finansowy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. wystąpił z wnioskiem o przejęcie na rzecz Państwa stanowiącej własność Stanisławy P. nieruchomości rolnej bez zabudowań, położonej we wsi R. i zapisanej w księdze wieczystej nr Kw 997, obciążonej zaległościami scalonymi w wysokości ogółem 36.414,95 zł.Postanowieniem z dnia 18 lipca 1968 r. Sąd Powiatowy przejął na własność Państwa w całości nieruchomość rolną dłużniczki "o powierzchni 10,28 ha bez budynków", gdyż zaległości scalone przekraczają wartość nieruchomości oszacowanej na 36.404 zł (bez budynków).Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dnia 22.I.1970 r. Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 3 § 2, 233 § 1 i 316 § 1 k.p.c., art. 47 § 1 k.c. i art. 31 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych na własność Państwa za zaległe należności (Dz. U. Nr 38, poz. 166; zm.: Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 15; jednolity tekst: Dz. U. z 1969 r. Nr 17, poz. 130), jak również naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wobec czego na podstawie art. 417 § 1, 419 § 1 i 421 § 2 k.p.c. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Lidzbarku Warmińskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 31 ust. 3 powołanej ustawy z 1962 r. (obecnie art. 1 ust. 3 tekstu jednolitego) może być przejęta na własność państwa - przy zachowaniu warunków w przepisie tym przewidzianych - "całość gruntów z wyjątkiem zajętych pod budynki", jeżeli budynki przejęciu nie podlegają. Z naruszeniem powołanego przepisu oraz art. 47 § 1 k.c. zaskarżone postanowienie stworzyło odrębną własność gruntów i budynków, co byłoby dopuszczalne tylko wtedy, gdyby w drodze wyjątku zezwalała na to ustawa (art. 48 k.c.). W wypadku niniejszym ustawa jednak inaczej nie stanowi, przejęcie zatem przez państwo nieruchomości pod budynkami, lecz bez budynków, nie może w ogóle mieć miejsca. Zgodnie z cyt. art. 31 ust. 3 może nastąpić albo przejęcie tylko całości gruntów bez tej części nieruchomości, która jest zajęta pod budynki, albo tylko całość gruntów z budynkami. Przyjęcia gruntów bez budynków - jak w sprawie niniejszej - ustawa nie przewiduje.Skoro więc na przejmowanej nieruchomości znajdują się budynki stanowiące jej część składową, które nie mogą tu być odrębnym przedmiotem własności, to rzeczą Sądu Powiatowego było spowodować należyte sprecyzowanie wniosku w tym zakresie, w obecnym bowiem brzmieniu zgłoszone żądanie jest z prawem sprzeczne.Z przytoczonych względów należało, wobec naruszenia powołanych na wstępie przepisów prawa oraz interesu Ludowego Państwa w prawidłowym ukształtowaniu stosunków rolnych, orzec jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c.).