III CRN 371/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Wielgus.Sędziowie SN: T. Miłkowski (spr.), M. Zakrzewska.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna I Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 1988 r. sprawy z powództwa Andrzeja B. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w D. o przywrócenie do pracy na poprzednie stanowisko i zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości C III 5311/1996/88 od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zamościu z dnia 21 kwietnia 1988 r. sygn. akt I Cr 232/88uchyla zaskarżony wyrok, jak również poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 stycznia 1988 r. sygn. akt C 72/87 i przekazuje sprawę wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePowód Andrzej B. żądał przywrócenia go do pracy w pozwanej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w D. na poprzednio zajmowane stanowisko kierownika suszarni w L. i zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Spółdzielni kwoty 112.000 zł tytułem wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy od 19 II 1987 r., do 15 VII 1987 r. Powód twierdził, że przeniesienie go do pracy w charakterze brygadzisty polowego nastąpiło z naruszeniem przepisów w ochronie, jaka mu przysługiwała jako członkowi Komisji Rewizyjnej pozwanej Spółdzielni.Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa.Sąd Rejonowy w T., wyrokiem z dnia 26 I 1988 r., oddalił powództwo, przyjmując, że zarząd pozwany Spółdzielni miał uzasadnione podstawy do przeniesienia powoda ze stanowiska kierownika suszarni do innej pracy, gdyż powód miał znaczne straty w prowadzonej suszarni. Zdaniem Sądu Rejonowego powód, jako członek Komisji Rewizyjnej, nie podlegał szczególnej ochronie prawnej. Sąd Wojewódzki w Zamościu oddalił rewizję powoda, a w motywach wyroku zajął stanowisko, że powód, jako kierownik wyodrębnionego zakładu, jaki prowadził, nie mógł być, zgodnie z art. 53 § 2 i 57 prawa spółdzielczego, wybrany na członka Komisji Rewizyjnej, a więc nie może korzystać z ochrony przewidzianej dla członków takiej komisji. Nie podzielił więc Sąd Wojewódzki poglądu Sądu I instancji, że członkom komisji rewizyjnych spółdzielni nie przysługuje szczególna ochrona prawna.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 45 § 6 w związku z art. 46 § 2 prawa spółdzielczego i art. 39 i 42 § 1 kodeksu pracy, a także art. 57 w związku z art. 53 § 2 prawa spółdzielczego i art. 387 i 388 § 1 k.p.c. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 I 1988 r. sygn. akt C 72/87 i przekazanie sprawy temu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z zebranego w sprawie materiału wynika, że powód był członkiem Komisji Rewizyjnej pozwanej Spółdzielni. Organ o takiej nazwie może być, w miejsce rady nadzorczej, powoływany w spółdzielniach na podstawie art. 46 § 2 prawa spółdzielczego.Sąd Wojewódzki uznał, że skoro powód był kierownikiem wyodrębnionego zakładu (Suszarni i Mieszalni Pasz), nie mógł być wybrany na członka Komisji Rewizyjnej, gdyż byłoby to sprzeczne z postanowieniami art. 53 § 2 i 57 prawa spółdzielczego. Skoro wybór powoda pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy, nie może on korzystać z ochrony przewidzianej dla członka komisji rewizyjnej.Nie wdając się w ocenę, czy powód, jako kierownik Suszarni i Mieszalni Pasz pozwanej Spółdzielni, spełnił warunki, by być wybranym na członka Komisji Rewizyjnej pozwanej, należy mieć na uwadze, że ewentualny wybór na to stanowisko osoby, która w myśl art. 57 prawa spółdzielczego nie powinna wchodzić w skład rady lub komisji rewizyjnej, powodowałby tylko względną nieważność wyboru, a stwierdzenie takiej nieważności mogłoby nastąpić w wyniku powództwa zaskarżającego we właściwym czasie tego rodzaju wybór przez członka (art. 42 § 2 prawa spółdz.) lub przez zarząd właściwego centralnego związku spółdzielni (art. 43 § 1 prawa spółdz.). Tego rodzaju nieprawidłowość nie może być natomiast przesłanką rozstrzygnięcia innego procesu. Odmienna wykładnia przepisów prawa spółdzielczego dotyczących wyboru organów spółdzielni mogłaby prowadzić do zakłócenia prawidłowego funkcjonowania spółdzielni. Nie ma też uzasadnionych podstaw do wykładania tych przepisów według kryteriów zawartych w art. 58 k.c., stanowiącym o nieważności czynności prawnych sprzecznych z ustawą lub z zasadami współżycia społecznego, gdyż przepisy prawa spółdzielczego dotyczące konstytuowania się organów spółdzielni mają inny charakter.Należy więc uznać, że Sąd Wojewódzki, dokonując wykładni art. 57 w związku z art. 53 § 1 prawa spółdzielczego, nie rozważył w dostatecznym stopniu charakteru przepisów dotyczących wyboru organów spółdzielni oraz przepisów o zaskarżaniu uchwał walnego zgromadzenia (art. 42 § 2 i 43 § 1 prawa spółdz.), przez co rażąco naruszył wymienione przepisy.Zachodzi zatem potrzeba oceny słuszności roszczeń powoda, przy uwzględnieniu przepisów art. 45 § 6 prawa spółdz. w związku z art. 39 ustawy z dnia 8 X 1982 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277), których to przepisów nie uwzględnił Sąd Rejonowy, uznając, że członkowie komisji rewizyjnej nie podlegają szczególnej ochronie prawnej. Ten pogląd Sąd Wojewódzki słusznie uznał za nieuzasadniony. Wprawdzie art. 45 § 6 prawa spółdz. zawiera przepisy o ochronie członków rady, jednakże w pewnych wypadkach określonych w art. 46 § 2 prawa spółdz. statut może przyjąć dla rady nazwę komisji rewizyjnej. Taka zmiana nazwy nie uchyla wobec członków komisji rewizyjnej ochrony przewidzianej dla członków rady.Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie art. 422 § 2 k.p.c., uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 I 1988 r., sygn. akt (...) i przekazał sprawę temu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o wpisie od rewizji nadzwyczajnej (art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).