III CRN 55/75
WyrokIzba Cywilna1975-05-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba chora psychicznie, pracująca w ograniczonym zakresie w gospodarstwie rolnym rodziców, może dochodzić alimentów od byłego małżonka, który również pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wyrok Sądu Wojewódzkiego zasądzający alimenty był prawidłowy. Stan niedostatku, o którym mowa w art. 60 § 1 k.r.o., zachodzi już wtedy, gdy uprawniony nie ma możliwości zarobkowych i majątkowych pozwalających na pełne zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb, a w przypadku choroby, również na zakup lekarstw. Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny rodziców.Stan faktyczny
Po unieważnieniu małżeństwa, powódka wniosła o alimenty od byłego męża, twierdząc, że ze względu na chorobę (schizofrenia) nie jest zdolna do pracy, a pozwany prowadzi gospodarstwo rolne rodziców. Sąd Powiatowy oddalił powództwo, ale Sąd Wojewódzki zasądził alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie, uznając, że powódka nie jest w stanie zaspokoić w pełni swoich potrzeb. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości, uznając wyrok Sądu Wojewódzkiego za zgodny z prawem.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), W. MaruczyńskiSentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystyny G. przeciwko Jerzemu G. o alimenty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu z dnia 16.VIII.1974 r. oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 19 XI.1973 r., który następnie uprawomocnił się, Sąd Wojewódzki orzekł unieważnienie małżeństwa stron z tym, że żadna z nich nie zawarła tego małżeństwa w złej wierze.W pozwie z dnia 8.IV.1974 r. powódka przytoczyła, że obecnie zarówno ona, jak i pozwany przebywają na gospodarstwach rolnych swych rodziców, przy czym ona ze względu na swą chorobę (schizofrenię) nie jest zdolna do pracy, pozwany zaś prowadzi gospodarstwo rolne swych rodziców. Toteż powódka wniosła o zasądzenie od niego alimentów po 1.500 zł miesięcznie.Sąd Powiatowy oddalił powództwo.Rozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki Sąd Wojewódzki wyprowadził z ustaleń Sądu Powiatowego wniosek, że w wyniku swej pracy w gospodarstwie rolnym powódka, jako dotknięta schizofrenią, nie jest w stanie zaspokoić w pełni swych usprawiedliwionych potrzeb, a ich zaspokojenie wymaga jeszcze kwot po 500 zł miesięcznie. Przeto Sąd Wojewódzki zmienił częściowo wyrok Sądu Powiatowego i zasądził na rzecz powódki alimenty po 500 zł miesięcznie.Przed upływem sześciu miesięcy od wydania wyroku przez Sąd Wojewódzki, Minister Sprawiedliwości złożył od niego rewizję nadzwyczajną, w której wnosi o uchylenie tego wyroku i oddalenie rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Żądanie powódki dostarczenia jej od pozwanego środków utrzymania mogło być uwzględnione dopiero w razie spełnienia się przesłanek z art. 60 § 1 k.r.o. (w związku z art. 21 tego kodeksu), przede wszystkim zaś przesłanki co do znajdowania się przez powódkę w niedostatku. Otóż niedostatek w rozumieniu art. 60 § 1 k.r.o. nie wiąże się z zupełnym niezaspokojeniem usprawiedliwionych potrzeb. Stan niedostatku zachodzi już wtedy, gdy uprawniony nie ma możliwości zarobkowych i majątkowych pozwalających na pełne zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb, a jeżeli uprawniony jest chory, to do potrzeb tych należą i lekarstwa. Na tle ustaleń Sądu Powiatowego - zwłaszcza co do tego, że "powódka nie może zbyt intensywnie pracować i musi często odpoczywać" oraz że tylko "w miarę możliwości uczestniczy w pracach rolnych" - powódka nie dysponuje możliwościami zarobkowymi pozwalającymi na pełne zaspokojenie jej usprawiedliwionych potrzeb. Z kolei praca pozwanego na gospodarstwie rolnym jego rodziców świadczy wystarczająco o jego możliwościach zarobkowych.Część swych usprawiedliwionych potrzeb powódka zaspokajała i zaspokaja środkami utrzymania dostarczanymi przez jej rodziców. Jednakże przewidziany przez art. 60 § 1 k.r.o. obowiązek pozwanego do dostarczania powódce środków utrzymania wyprzedza obowiązek jej rodziców (art. 130 k.r.o.).Wyrok Sądu Wojewódzkiego nie narusza więc prawa, wobec czego rewizja nadzwyczajna ulega oddaleniu.
Powiązane orzeczenia
- C 204/51 1951-09-18Czy w przypadku rozwodu z winy jednego z małżonków, zdolna do pracy matka, która sprawuje pieczę nad chorym dzieckiem, może żądać od drugiego małżonka alimentów na swoje utrzymanie, a jeśli tak, to w jakim zakresie?
- III CR 65/66 1966-10-05Czy małżonek niewinny, dla którego orzeczenie rozwodu spowodowało pogorszenie sytuacji materialnej, może skutecznie domagać się alimentacji od małżonka wyłącznie winnego, nawet jeśli nie wykaże, że rozwód pogorszył jego…
- II CR 528/68 1969-01-01Czy małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego, może żądać od drugiego małżonka alimentów na podstawie art. 60 § 2 k.r.o., jeśli do rozkładu pożycia przyczyniły się również okoli…
- 4 CZ 48/56 1956-03-14Czy pracująca osoba, która jest niezdolna do pracy, może żądać alimentów od małżonka w trakcie procesu rozwodowego, jeśli małżonek nie pracuje z powodu niezdolności do pracy?
- III CZP 91/86 1987-12-16Jakie są wytyczne Sądu Najwyższego dotyczące wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty?
Powołane przepisy
art. 60 § 1 KROart. 21art. 130 KRO§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.