C 204/51
PostanowienieIzba Cywilna1951-09-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku rozwodu z winy jednego z małżonków, zdolna do pracy matka, która sprawuje pieczę nad chorym dzieckiem, może żądać od drugiego małżonka alimentów na swoje utrzymanie, a jeśli tak, to w jakim zakresie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zdolna do pracy matka, nawet sprawująca pieczę nad chorym dzieckiem, nie może żądać od drugiego małżonka alimentów na swoje utrzymanie, jeśli nie wykaże niedostatku. Zwiększone potrzeby dziecka wynikające z choroby mogą być pokryte poprzez zwiększone alimenty na dziecko, które mogą częściowo pokryć koszty utrzymania matki zajmującej się dzieckiem. Obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka trwa do czasu jego pełnoletności, chyba że wykaże on niedostatek.Stan faktyczny
Po orzeczeniu rozwodu z winy pozwanego, Sąd Apelacyjny zasądził alimenty na rzecz powódki (matki) oraz na rzecz małoletniego syna stron. Matka była uznana za zdolną do pracy, ale jej możliwości zarobkowe były ograniczone przez konieczność opieki nad chorym dzieckiem. Pozwany złożył skargę kasacyjną, kwestionując wysokość alimentów i zasadność zasądzenia ich na rzecz matki. Sąd Najwyższy zmienił wyrok w części dotyczącej alimentów na rzecz matki.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej alimenty na rzecz powódki, oddalając jej żądanie i ograniczając obowiązek pozwanego do płacenia alimentów na rzecz syna do czasu jego pełnoletności.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca); Sędziowie: dr B. Dobrzański, dr J. Marowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi J. przeciwko Piotrowi J. o rozwód, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 września 1950 r.,zaskarżony wyrok w części zasądzającej alimenty zmienił w ten sposób, że żądanie powódki o przyznanie jej alimentów od pozwanego oddalił ograniczając obowiązek pozwanego do płacenia alimentów na rzecz syna do czasu uzyskania przez niego pełnoletności.Uzasadnienie faktyczneSąd Apelacyjny zmieniając zaskarżonym wyrokiem wyrok Sądu pierwszej instancji zasądził, w związku z orzeczeniem rozwodu małżeństwa stron z winy pozwanego, alimenty na rzecz powódki w sumie 5.000 zł, a na rzecz małoletniego syna stron do rąk powódki dalsze 15.000 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 września 1949 r. Opierając się na art. 30 pr. małż. Sąd Apelacyjny ustalił, że syn stron jest chory na gruźlicę i wymaga szczególnej opieki, której będzie musiała dostarczyć mu powódka z mocy przyznanej jej pieczy nad synem, że jakkolwiek powódka jest osobą młodą, zdrową i zdolną do pracy, jej możliwości osiągania dochodu z pracy zarobkowej są znacznie ograniczone przez konieczność zajęcia się dzieckiem ponad zwykłą miarę i dlatego pozwany ma obowiązek uzupełnienia jej dochodu, że pozwany przedstawił zaświadczenie, z którego wynika, że zarabia on obecnie około 30.000 zł miesięcznie, przyznał jednak, że w ostatnich dwóch latach włożył w budowę domu, którego 1/3 część stanowi jego własność, 400.000 zł. Już ta kwota wystarczy, by przyjąć, że pozwany może bez uszczerbku dla swego majątku, płacić powódce 5.000 zł miesięcznie. Do kwoty tej Sąd Apelacyjny ograniczył przyznane przez Sąd Okręgowy alimenty dla powódki.W skardze kasacyjnej na powyższy wyrok pozwany wnosi o jego zmianę przez ograniczenie obowiązku alimentacyjnego do sumy 450 zł miesięcznie i to do czasu uzyskania pełnoletności przez syna stron, ewentualnie o odesłanie sprawy do sądu drugiej instancji. Zarzuca on, że Sąd Apelacyjny wymierzył alimenty niewspółmiernie wysokie do jego dochodów wynoszących 31.400 zł miesięcznie, że niezależnie od tego do kosztów utrzymania wspólnego dziecka powinni przyczyniać się oboje rodzice, a zatem powódka powinna również łożyć na utrzymanie syna, zwłaszcza że ma wyuczony zawód, że Sąd Apelacyjny obciążył go nie tylko pełnymi kosztami utrzymania syna, lecz ponadto z obrazą art. 18 kod. rodz. nakazał mu przyczyniać się do utrzymania powódki.Słusznie żąda pozwany ograniczenia obowiązku alimentacyjnego, o ile chodzi o utrzymanie syna. Jak bowiem wynika z art. 73 kod. rodz., dzieci bez wykazania niedostatku mogą żądać od rodziców utrzymania tylko do czasu dojścia do pełnoletności. Powódka zaś nie wykazała wcale, że w przyszłości syn stron będzie znajdował się w niedostatku. Wprawdzie pozwany swego żądania, aby Sąd ograniczył zasądzenie alimentów na rzecz syna do czasu jego pełnoletności, niczym szczególnie nie uzasadnia, jednak sam zarzut wskazuje na przyczyny, ze względu na które pozwany dalej idące zasądzenie alimentów na rzecz syna uważa za niesłuszne. Dlatego brak szczególnego uzasadnienia powyższego żądania kasacyjnego nie pociąga za sobą jego pominięcia.Również zasadnie żali się skarżący na obrazę prawa materialnego przez zasądzenie alimentów powódce osobiście. Według art. 34 § 1 kod. rodz. małżonek (niewinny) może żądać od drugiego małżonka dostarczenia mu środków utrzymania stosownie do jego możliwości, jeśli nie jest w stanie utrzymać się własnymi siłami. Z ustaleń wynika, że powódka jest młoda, zdrowa i zdolna do pracy, brak zatem wymogów z art. 34 § 1 kod. rodz. do zasądzenia jej alimentów. Okoliczność, że dziecko stron, ze względu na stan swego zdrowia, potrzebuje szczególnej pieczy, oznacza zwiększenie jego potrzeb, które wymagają pokrycia przez rodziców. Z dostarczonych środków można pokryć koszty osoby trzeciej, która dzieckiem się zajmie; nie jest wyłączone w tym przypadku, że matka ograniczy swą pracę zarobkową, znajdując częściowe pokrycie swych kosztów utrzymania w zwiększonych alimentach dziecka. W każdym jednak przypadku będą to koszty utrzymania dziecka, które nie mogą uzasadnić alimentów dla zdolnej do pracy matki. (...)
Powiązane orzeczenia
- 4 CZ 48/56 1956-03-14Czy pracująca osoba, która jest niezdolna do pracy, może żądać alimentów od małżonka w trakcie procesu rozwodowego, jeśli małżonek nie pracuje z powodu niezdolności do pracy?
- 3 CZ 9/59 1959-01-28Czy kwoty zarobione przez pozwaną, która jest niezdolna do pracy, mogą być zaliczane na poczet alimentów przysługujących jej od powoda w trakcie procesu rozwodowego?
- I CR 327/54 1954-03-26Czy małżonek, który nie wystąpił z powództwem o rozwód, może żądać alimentów od drugiego małżonka dla siebie i dzieci, a także czy pozbawienie władzy rodzicielskiej jest warunkiem zasądzenia alimentów na rzecz dzieci od…
- III CRN 55/75 1975-05-19Czy osoba chora psychicznie, pracująca w ograniczonym zakresie w gospodarstwie rolnym rodziców, może dochodzić alimentów od byłego małżonka, który również pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców?
- II CR 585/54 1954-03-08Czy wyrok rozwodowy orzekający o obowiązku alimentacyjnym rodziców wobec dziecka, bez określenia jego konkretnej wysokości, ma moc wiążącą w zakresie zasady tego obowiązku w późniejszym postępowaniu o alimenty?
Powołane przepisy
art. 30art. 18art. 73art. 34 § 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.