III CSK 298/16

WyrokIzba Cywilna2017-01-17

Skład orzekający: Jacek Gudowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, którego celem statutowym jest ochrona praw obywatelskich, utraciło z dniem uchylenia art. 64 § 2 k.p.c. możliwość występowania w sprawach cywilnych w charakterze strony?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości prawnej, nie miało zdolności sądowej w dacie wniesienia pozwu, ponieważ przepis art. 64 § 2 k.p.c., który nadawał zdolność sądową organizacjom społecznym nieposiadającym osobowości prawnej, już nie obowiązywał. Brak zdolności sądowej stanowi negatywną przesłankę procesową skutkującą odrzuceniem pozwu.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwykłe wniosło pozew o zapłatę i nakazanie złożenia oświadczenia. Sąd Okręgowy odrzucił pozew wobec Stowarzyszenia z powodu braku zdolności sądowej. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości występowania w sprawach cywilnych po uchyleniu art. 64 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od Stowarzyszenia na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CSK 298/16 POSTANOWIENIE Dnia 17 stycznia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z powództwa D. S. i Stowarzyszenia "Z." w K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej Kraków - Nowa Huta i T. S. o zapłatę i o nakazanie złożenia oświadczenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 stycznia 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej Stowarzyszenia "Z." w K. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt I ACz 1771/15, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od Stowarzyszenia "Z." w K. na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 1000 zł (jeden tysiąc zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, odstępując od obciążenia powodowego Stowarzyszenia kosztami postępowania kasacyjnego w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 października 2015 r. – w sprawie o zapłatę – Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił zażalenie powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 lipca 2015 r., odrzucające pozew w stosunku do strony powodowej Stowarzyszenia „Z.” w K.. Stowarzyszenie to wniosło skargę kasacyjną, wskazując na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do pytania, czy stowarzyszenie zwykłe, do którego stosuje się przepisy art. 40 i nast. ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach 2 (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), których celem statutowym jest ochrona praw obywatelskich, realizowana dotychczas przez występowanie w charakterze strony utraciły z dniem uchylenia art. 64 § 2 k.p.c. możliwość występowania w sprawach cywilnych w charakterze strony. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wbrew stanowisku skarżącego, w niniejszej sprawie istotne zagadnienie prawne nie występuje. Zgodnie z art. 40 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach, stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej. W dniu wniesienia pozwu nie miały także zdolności sądowej, gdyż nie wynikała ona z żadnego przepisu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2012 r., I CSK 234/12, „Izba Cywilna” 2014, nr 4, s. 47), ponieważ art. 64 § 2 k.p.c., dający zdolność sądową organizacjom społecznym (pozarządowym), nieposiadającym osobowości prawnej, już nie obowiązywał. Zdolność sądowa jest jedną z pozytywnych przesłanek procesowych – jej brak powoduje odrzucenie pozwu (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.). Rację ma pozwany, podnosząc w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że skarżący nie wskazał na przedział czasowy, w ramach którego powstała potrzeba wyjaśnienia przedstawionego „istotnego zagadnienia prawnego”. Niewystarczające jest określenie „po dacie uchylenia art. 64 § 2 k.p.c.”, gdyż nie wiadomo, czy chodzi o okres sprzed uchwalenia ustawy z dnia 25 września 2015 r. zmieniającej ustawę – Prawo o stowarzyszeniach z dniem 20 maja 2016 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1923), czy też po wskazanej dacie. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.), o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 98 § 1 i art. 102 w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 40art. 64 § 2 KPCart. 40 ust. 1art. 199 § 1 pkt 3 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1art. 102art. 39821art. 391 § 1 KPC§ 2§ 1 pkt 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy