III CZP 26/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: W. Bryl, K. Olejniczak (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marka W. przeciwko Janowi W. o podwyższenie alimentów po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 19 lutego 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy do kosztów utrzymania dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, należy koszt wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej mającego zapewnić dziecku uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu w przyszłości, kiedy dziecko bądź będzie jeszcze uprawnione, bądź już nie będzie uprawnione do alimentów z mocy art. 133 § 1 k.r.o.?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Obowiązek alimentacyjny rodzica względem dziecka (art. 133 § 1 k.r.o.) nie obejmuje wpłat na pokrycie wkładu mieszkaniowego w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, mających na celu uzyskanie przez dziecko w przyszłości spółdzielczego prawa do lokalu. Uzasadnienie faktycznePowód domagał się podwyższenia zasądzonych na jego rzecz od ojca alimentów w kwocie 800 zł miesięcznie do kwoty 1.500 zł miesięcznie. Pozwany uznał powództwo do kwoty 1.000 zł miesięcznie.Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 27.XI.1976 r. podwyższył zasądzone uprzednio alimenty z kwoty 800 zł do kwoty 1.000 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1.XI.1976 r.Sąd Rejonowy ustalił, że powód ma 19 lat, jest uczniem II klasy Technikum Samochodowego, od 3 lat przebywa w Państwowym Domu Dziecka. Z otrzymywanych alimentów powód pokrywa koszt pobytu w Domu Dziecka w kwocie 300 zł miesięcznie i otrzymuje z Domu Dziecka 3.000 zł rocznie na ubranie.Matka powoda utrzymuje się z renty wynoszącej kwotę 1.700 zł miesięcznie, natomiast pozwany - ojciec powoda otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 4.287 zł miesięcznie.Powód, domagając się podwyższenia alimentów, twierdzi m.in., że po skończeniu technikum chciałby się usamodzielnić, że jest członkiem spółdzielni mieszkaniowej i że na uzupełnienie wkładu zaciągnął pożyczkę w kwocie 18.000 zł, którą obowiązany jest zwrócić, co jego zdaniem powinno być uwzględnione przy określaniu wysokości należnych mu alimentów.Sąd Rejonowy, mając na względzie z jednej strony potrzeby uprawnionego i możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego, uznał, że kwota 1.000 zł miesięcznie odpowiada wymogom art. 135 k.r.o.Na skutek rewizji powoda dotyczącej powyższego wyroku w części oddalającej powództwo Sąd Wojewódzki w Warszawie przekazał Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. przytoczone na wstępie zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu osobie uprawnionej środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Przez środki utrzymania należy rozumieć zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych uprawnionego, a więc zapewnienie mu np. pożywienia, odzieży, wypoczynku, w razie potrzeby kosztów leczenia, jak również kosztów mieszkania.Swoistą cechą obowiązku alimentacyjnego podkreślaną w doktrynie oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego (orzeczenia składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28.IX.1949 r. WAC 389/49 - OSN z 1951 r. poz. 60 i z dnia 25.XI.1968 r. III CZP 65/68 - OSN z 1969 r. poz. 83) jest to, że obowiązek ten ma na celu zaspokajanie bieżących potrzeb osoby uprawnionej.W świetle powyższego niewątpliwie koszty mieszkania ponoszone przez osobę uprawnioną do alimentacji muszą być brane pod uwagę przy określaniu usprawiedliwionych potrzeb tej osoby (art. 135 § 1 k.r.o.), jednakże podkreślenia wymaga fakt, że chodzi tu o koszty bieżące, to znaczy o takie koszty, które są związane z zaspokojeniem bieżących potrzeb mieszkaniowych osoby uprawnionej do alimentacji.W sytuacji istniejącej w niniejszej sprawie nie chodzi natomiast o koszty związane z zaspokojeniem bieżących potrzeb mieszkaniowych uprawnionego do alimentacji, lecz o zapewnienie mu samodzielnego mieszkania spółdzielczego w przyszłości. Zapewnienie uzyskania w przyszłości przez dziecko mieszkania spółdzielczego powoduje, że rodzice w imię dobrze rozumianego interesu dziecka gromadzą na jego rzecz środki pieniężne w drodze długofalowego oszczędzania. Tego rodzaju staranie rodziców zasługujące w pełni na uznanie zmierza w gruncie rzeczy do wyposażenia dziecka we własne mieszkanie, którego bez tych starań nie mogłoby zdobyć we właściwym czasie. W tym jednak zakresie nie istnieje po stronie rodziców obowiązek prawny, uzasadniający odpowiednie roszczenie dziecka.Natomiast stosownie do art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymywać się samodzielnie. Świadczenia alimentacyjne, jak o tym była poprzednio mowa, mają na celu zaspokojenie bieżących potrzeb dziecka. Do takich potrzeb nie należą wpłaty mające na celu uzyskanie przez dziecko w przyszłości spółdzielczego prawa do lokalu.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 391 k.p.c. orzekł jak w treści uchwały.