III CZP 27/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: W. Bryl (sprawozdawca), K. Olejniczak. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości w K. przeciwko Wojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Pracy Oddział Nr 1 w K. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 22 lutego 1977 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości jest jednostką gospodarki uspołecznionej podlegającą Państwowemu Arbitrażowi Gospodarczemu?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Zrzeszenie prywatnych właścicieli domów jest organizacją społeczną podlegającą właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego (art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym - Dz. U. Nr 34, poz. 183). Uzasadnienie faktyczneWątpliwość, jaka nasunęła się Sądowi Wojewódzkiemu przy przedstawianiu pytania prawnego, wynikła na tle rozważań, czy zrzeszenie prywatnych właścicieli nieruchomości jest jednostką gospodarki uspołecznionej podlegającą państwowemu arbitrażowi gospodarczemu, podczas gdy istota problemu zależy od odpowiedzi, czy wymienione zrzeszenie należy zaliczyć do podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym z dnia 23 października 1975 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 183).Uzasadnienie prawneTak rozumiejąc istotę problemu konieczną do rozstrzygnięcia sporu, na tle którego wyłoniło się powyższe zagadnienie, i udzielając odpowiedzi objętej sentencją uchwały, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 3 ust. 1 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym poddaje swojej właściwości spory, w których stronami są: 1) państwowe jednostki organizacyjne, 2) spółdzielnie i ich związki, 3) kółka rolnicze i ich związki, 4) gospodarcze organizacje rzemiosła, 5) inne organizacje społeczne prowadzące działalność gospodarczą, którym przepisy przyznają osobowość prawną, i 6) spółki, w których Państwo lub jednostki wymienione w punktach 1-5 posiadają udział wynoszący powyżej 50% kapitału zakładowego, oraz spółki wodne. Wymieniony przepis, wyliczając podmioty podlegające właściwości państwowego arbitrażu gospodarczego, nie posługuje się pojęciem jednostki gospodarki uspołecznionej, jako nieadekwatnym do wynikających z art. 1 i 2 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym zadań, jakie ciążą obecnie na państwowym arbitrażu gospodarczym. Dlatego przy udzielaniu odpowiedzi na postawione pytanie nie zachodziła potrzeba rozważenia, czy wymienione zrzeszenie jest jednostką gospodarki uspołecznionej, lecz czy należy do podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym.Analizując przepis art. 2 ust. 1 ustawy, należy przyjąć, że zrzeszenie prywatnych właścicieli nieruchomości jest organizacją społeczną prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu pkt 5 wymienionego przepisu. Zrzeszenie prywatnych właścicieli nieruchomości opiera swą działalność na przepisach art. 18 ust. 4, art. 19 ust. 2, art. 60 ust. 3 prawa lokalowego oraz przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 23 grudnia 1963 r. (Dz. U. z 1964 r. Nr 1, poz. 2) i zarządzenia tegoż Ministra z dnia 10 października 1964 r. (M. P. Nr 57, poz. 271). Jak to wynika z treści § 2 wymienionego rozporządzenia, do zadań zrzeszenia należy utrzymywanie nieruchomości w należytym stanie technicznym i sanitarnym, przeprowadzanie remontów nieruchomości członków zrzeszenia oraz budowa i utrzymywanie wspólnych urządzeń (jak np. pralnie, studnie itp.).Wymienione przykładowo czynności niewątpliwie należy zaliczyć do czynności gospodarczych, dla wykonania których zrzeszenie musi wchodzić w stosunki cywilnoprawne z innymi osobami, nie wyłączając podmiotów podlegających właściwości państwowego arbitrażu gospodarczego.W aspekcie przytoczonych przykładowo zadań statutowych, jakie ciążą na zrzeszeniu prywatnych właścicieli nieruchomości, należy przyjąć, że wymienione zrzeszenie jest organizacją społeczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym i podlega w sporach z innymi podmiotami państwowego arbitrażu gospodarczego właściwości tegoż arbitrażu. Należy zaznaczyć, że przed wejściem w życie ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym, organizacje społeczne podlegały właściwości arbitrażu państwowego według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1960 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 60), jeżeli prowadziły działalność gospodarczą na podstawie nie publikowanej uchwały nr 446/58 Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1958 r. w sprawie działalności gospodarczej organizacji społecznych i tylko w zakresie tej działalności. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym wymóg ten odpadł i obecnie każda organizacja społeczna posiadająca osobowość prawną (a taką osobowość uzyskuje również zrzeszenie prywatnych właścicieli nieruchomości z chwilą wpisania do rejestru, § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1963 r.) i prowadząca ustawową czy statutową działalność gospodarczą w ogólnym tego słowa znaczeniu jest podmiotem państwowego arbitrażu gospodarczego.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił na przedstawione pytanie odpowiedzi wskazanej w sentencji uchwały.