III CZP 35/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Gola.Sędziowie: SN H. Ciepła (sprawozdawca), W. Łysakowski. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojciecha S. przeciwko Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w G. o uchylenie uchwały, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 lutego 1989 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"1. Czy art. 221 § 2 prawa spółdzielczego i § 34 statutu pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) uzasadnia roszczenie osoby bliskiej (pełnoletniego dziecka), zamieszkałej razem z członkiem Spółdzielni, o przyjęcie do spółdzielni i przydzielenie jej lokalu w kolejności przysługującej byłemu członkowi, jeżeli wypowiedział on członkostwo z powodu zmiany warunków rodzinnych i materialnych?2. Czy posiadanie przez członka mieszkania kwaterunkowego (2 pokoje z kuchnią) pozbawia go statutowych uprawnień do przydziału mieszkania spółdzielczego, w sytuacji gdy zamieszkuje w nim z pełnoletnim dzieckiem i jego rodziną (synowa i wnuk) i dopiero po ich wyprowadzeniu się spełniałoby zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych członka?"podjął następującą uchwałę:Roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i przydział lokalu mieszkalnego w kolejności przysługującej byłemu członkowi (art. 221 § 2 prawa spółdzielczego) powstaje też w sytuacji, gdy nie miał on w okresie oczekiwania na przydział lokalu zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w mieszkaniu kwaterunkowym w granicach norm zaludnienia określonych w przepisach rozdziału 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1987 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego (Dz. U. Nr 36, poz. 203). Odmówił udzielenia odpowiedzi w pozostałej części.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Matka powoda jako członek pozwanej Spółdzielni, oczekująca na mieszkanie od 1974 r., w styczniu 1987 r. wystąpiła do zarządu Spółdzielni z wnioskiem o skreślenie jej z listy członków i przyjęcie w jej miejsce syna Wojciecha S. Zarząd Spółdzielni decyzją z dnia 6 marca 1987 r., utrzymaną w mocy przez radę nadzorczą, odmówił wnioskowi z tej przyczyny, że matka powoda nie odpowiada statutowym warunkom otrzymania mieszkania spółdzielczego, jest bowiem najemcą pełnostandardowego mieszkania kwaterunkowego. W tej sytuacji powód Wojciech S. wystąpił z pozwem o nakazanie pozwanej Spółdzielni przyjęcia go w poczet członków. Sąd Rejonowy w Gdańsku powództwo oddalił przyjmując, że powodowi nie przysługuje roszczenie z art. 221 § 2 pr. spółdz., albowiem członkostwo jego matki nie ustało. Jako alternatywną przyczynę oddalenia powództwa wskazał zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych matki w zajmowanym mieszkaniu kwaterunkowym. Przy rozpoznawaniu sprawy na skutek rewizji powoda Sądowi Wojewódzkiemu nasunęły się wątpliwości przedstawione w sentencji uchwały. Wątpliwości, jak wynika z uzasadnienia przedstawionego zagadnienia, budzi fakt, że matka powoda zajmuje to samo mieszkanie kwaterunkowe, które zajmowała w dacie uzyskania członkostwa, a w okresie oczekiwania na mieszkanie spółdzielcze zmieniła się jej sytuacja rodzinna i materialna tak diametralnie, że nie byłaby w stanie uzupełnić wkładu mieszkaniowego. Zajmowane mieszkanie zaspokajałoby natomiast jej potrzeby mieszkaniowe dopiero po opuszczeniu go przez syna z rodziną. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według utrwalonego w orzecznictwie poglądu okres oczekiwania byłego członka na przydział lokalu mieszkalnego może przejść na uprawnionego następcę tylko wtedy, gdy były członek odpowiada statutowym warunkom otrzymania mieszkania, do których należy niezaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Istota przedstawionego zagadnienia sprowadza się do pytania, czy matka powoda, jako ustępujący członek spółdzielni, spełnia ten warunek. Wymaga to wyjaśnienia kwestii wstępnej, mianowicie, czy posiadany przez matkę powoda lokal kwaterunkowy zaspokaja potrzeby mieszkaniowe jej i uprawnionych do zamieszkiwania z nią członków rodziny. W kwestii tej stwierdzić należy, że stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1987 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego (Dz. U. Nr 36, poz. 203) norma powierzchni mieszkalnej przysługującej jednej osobie wynosi od 7-10 m2. Powierzchnia zajmowanego przez matkę powoda lokalu kwaterunkowego wynosi 25 m2, na której zamieszkuje 5 osób. A zatem potrzeby mieszkaniowe tych osób nie są zaspokojone.Członek spółdzielni mieszkaniowej posiadający mieszkanie kwaterunkowe nie odpowiadające powierzchni w granicach wymienionych normatywów spełnia więc warunek otrzymania mieszkania spółdzielczego. Przeto okres oczekiwania takiego członka na mieszkanie może przejść na uprawnionego następcę ubiegającego się o przydział lokalu, jeśli członek ten spełnia pozostałe statutowe warunki do otrzymania mieszkania. Powstającego z chwilą ustąpienia takiego członka roszczenia następcy o przydział lokalu w kolejności przysługującej ustępującemu, nie niweczy fakt, że członek ten zatrzymuje posiadane mieszkanie kwaterunkowe, zaspokajające tylko jego (a nie jego i rodziny) potrzeby mieszkaniowe. Zgodnie bowiem z art. 214 pr. spółdz. spółdzielnia obowiązana jest do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych członka i wszystkich osób bliskich z nim zamieszkujących. Pozwana Spółdzielnia zatem przydzielając lokal mieszkalny matce powoda musiałaby uwzględnić i jej syna (powoda), jego żonę i dziecko. Dopiero wówczas potrzeby mieszkaniowe członka zostałyby zaspokojone. Osoby te bowiem należy traktować jako bliskie, zamieszkujące razem z członkiem w rozumieniu art. 221 § 2 pr. spółdz. Po wstąpieniu powoda w miejsce matki spółdzielnia będzie zobowiązana przydzielić mu lokal według obowiązujących w niej normatywów, zaspokajających jego potrzeby mieszkaniowe w takim zakresie, w jakim zostałyby one zaspokojone w ramach uprawnień matki, a więc znacznie mniejszy, niż musiałaby przydzielić matce powoda. Z tych względów na przedstawione zagadnienie prawne udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały. Treść odpowiedzi obejmuje obie części przedstawionego zagadnienia w takim zakresie, w jakim jest to potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego Sąd Najwyższy w pozostałym zakresie odmówił udzielenia odpowiedzi.