III CZP 64/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bryl, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Józefa O. o stwierdzenie nabycia spadku, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu postanowieniem z dnia 6 czerwca 1966 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w sytuacji określonej w art. XX § 2 przep. wprow. k.p.c., gdy spadkobierca zmarł przed 5.VII.1963 r. i zachodzi potrzeba wymienienia zamiast tego spadkobiercy jego spadkobierców, którzy na podstawie art. LVI § 3 przep. wprow. k.c. zachowali prawo dziedziczenia przypadającego mu udziału w gospodarstwie rolnym, sąd może postępowanie zawiesić na podstawie art. 177 pkt 6 k.p.c. do czasu prawomocnego ustalenia w odrębnym postępowaniu, kto jest spadkobiercą zmarłego spadkobiercy, czy też tych ustaleń powinien dokonać sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcy zmarłego spadkobiercy-właściciela gospodarstwa rolnego?"udzielił następującej odpowiedzi:W razie dziedziczenia gospodarstwa przez spadkobierców po spadkobiercy zmarłym przed 5 lipca 1963 r. (art. LVI § 3 przep. wprow. k.c.) sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, obejmującego gospodarstwo rolne, przez tychże spadkobierców ustala samodzielnie, czy spadkobierca zachował prawo spadku - bez potrzeby odsyłania w tym przedmiocie do odrębnego postępowania. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienie prawne było już przedmiotem uchwały z dnia 13.V.1966 r. III CZP 26/66.W powołanej uchwale Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku obejmującego gospodarstwo rolne musi ocenić prawa zmarłego spadkobiercy oraz jego udział samodzielnie i że zagadnienie nabycia praw do spadku przez spadkobiercę, który następnie zmarł przed 5 lipca 1963 r., stanowi przesłankę konieczną do rozstrzygnięcia następnie uprawnień jego spadkobierców.Za powyższym stanowiskiem przemawia ta okoliczność, że w myśl art. LVI § 3 przep. wprow. k.c. w razie śmierci spadkobiercy, który odziedziczył udział w gospodarstwie rolnym, a następnie zmarł przed 5 lipca 1963 r., następuje szczególny porządek dziedziczenia udziału w ściśle związany z całym gospodarstwem rolnym, do którego udział się odnosi. Dlatego też rozstrzygnięcie o tym, kto zachowuje prawo dziedziczenia udziału, możliwe jest tylko w sprawie o stwierdzenie zachowania prawa dziedziczenia po właścicielu całego gospodarstwa. Jednocześnie następuje na nowo określenie udziałów, przy czym zależnie od konkretnych okoliczności może się również zwiększyć udział zmarłego spadkobiercy, przypadający jego spadkobiercom zachowującym prawo dziedziczenia.Potwierdzeniem tego stanowiska jest również przepis art. XX § 2 przep. wprow. k.p.c., według którego jeżeli spadkobierca zmarł przed dniem 5 lipca 1963 r., to w postanowieniu o stwierdzenie nabycia spadku wymienia się zamiast tego spadkobiercy jego spadkobierców, którzy na podstawie § 3 art. LVI przep. wprow. k.c. zachowali prawo dziedziczenia przypadającego im udziału w gospodarstwie rolnym.W konsekwencji tego stanowiska nie ma więc potrzeby wykazywania przymiotu spadkobierców zmarłego spadkobiercy w drodze uprzedniego wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po nim.Z powyższych względów na przedstawione pytanie udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.