III CZP 81/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Bladowski, J. Niejadlik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Romana N. przeciwko Lucynie M. o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 3 grudnia 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy może stanowić majątek odrębny na podstawie art. 33 pkt 9 k.r.o. nieruchomość nabyta odpłatnie od Skarbu Państwa w czasie trwania związku małżeńskiego przez jedno z małżonków, któremu ta nieruchomość została przyznana przez Urząd Gminy, jako wyróżnienie i nagroda za długoletnią pracę i działalność oświatową?"podjął następującą uchwałę:Wskazanie przez organ administracji państwowej jedno z małżonków jako kandydata na nabywcę działki budowlanej nie jest okolicznością przesądzającą o tym, że działka taka wchodzi w skład majątku odrębnego tego małżonka.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki w trybie art. 391 k.p.c. budzące wątpliwości zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującego stanu faktycznego. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 1985 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy nakazał pozwanej Ludwice N. złożenie oświadczenia woli, że działka nr (...) o powierzchni 531 m2, położona w R. przy ul. (...), zakupiona aktem notarialnym z dnia 15 kwietnia 1982 r. przez pozwaną Ludwikę N. od Skarbu Państwa za fundusze pochodzące z darowizny, stanowi współwłasność jej i Romana N. w ramach wspólnoty małżeńskiej ustawowej.Rozstrzygnięcie swoje Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach: strony od 1978 r. do maja 1985 r. były małżeństwem. W 1981 r. pozwana Ludwika N., nauczycielka w gminie R., złożyła podanie o przydzielenie jej działki na budowę domu. W podaniu powołała się na ciężkie warunki materialne swojej rodziny i matki.W dniu 15 kwietnia 1982 r. został sporządzony akt notarialny i pozwana zakupiła od Skarbu Państwa działkę gruntu nr (...) o powierzchni 521 m2 za fundusze pochodzące z darowizny. Na działce tej strony w czerwcu 1982 r. po otrzymaniu zezwolenia na budowę rozpoczęły budowę domu, pobierając między innymi pożyczkę z PKO. Z uwagi na to, że w umowie z dnia 15 kwietnia 1982 r. jako nabywca działki figuruje tylko pozwana, jej były mąż Roman złożył w lipcu 1984 r. pozew o ustalenie, że nabyta działka jest objęta małżeńską wspólnotą ustawową jego i pozwanej.Zdaniem Sądu Rejonowego, sporną okolicznością jest, z jakich funduszy została zakupiona działka, i dokonał oceny zebranego w sprawie materiału, wyrażając pogląd, że nie jest istotne, że działkę pozwana otrzymała jako wyróżnienie za długotrwałą pracę na terenie R., było to bowiem nie bezpłatne przysporzenie na rzecz Ludwiki N., ale wykupienie nieruchomości od Skarbu Państwa.W rewizji pozwana zarzuciła między innymi, że Sąd Rejonowy naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię art. 33 pkt 9 k.r.o. przez przyjęcie, że pozwana nie otrzymała działki w nagrodę, lecz ją kupiła.Wątpliwość wysunięta przez Sąd Wojewódzki sprowadza się do pytania, jaki jest zakres przedmiotowy normy art. 33 pkt 9 k.r.o., wedle którego to przepisu przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków stanowią jego majątek odrębny. W szczególności chodzi o pytanie, czy wskazanie przez organ administracji państwowej jako kandydata na nabywcę działki budowlanej jedno z małżonków - bo o taką sytuację w niniejszej sprawie chodzi - stanowi sui generis "nagrodę", o której mowa w powołanym wyżej przepisie. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Jako nagrodę w rozumieniu art. 33 pkt 9 k.r.o. należy rozumieć przyznanie danej osobie (w rozważanej sprawie małżonkowie) określonych walorów stanowiących wartość majątkową. Takiego charakteru nie ma sama decyzja organu administracyjnego, wskazująca określoną osobę jako kandydata na nabywcę działki budowlanej. Jest to decyzja stanowiąca - zgodnie z przepisami normującymi gospodarkę gruntami zarówno w mieście, jak i na wsi - konieczną przesłankę do zawarcia przez organ administracji z tą osobą umowy notarialnej, która dopiero przeniesie własność, przy równoczesnym uiszczeniu przez nabywcę należności według cen obowiązujących.Okoliczność, że przy typowaniu kandydatów na nabywców organ administracji bierze pod uwagę również cechy osobiste i zasługi w dziedzinie zawodowej lub społecznej kandydata, nie nadaje decyzji charakteru materialnego, a z istoty i charakteru dorobku oraz majątku odrębnego wynika, że w pkt 9 art. 33 k.r.o. chodzi o wartości materialne.Z tych względów na przedstawione pytanie udzielono odpowiedzi jak na wstępie.