III CZP 84/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Łysakowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys, T. Miłkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława T. przeciwko Narodowemu Bankowi Polskiemu - Oddział w D.L. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 17 listopada 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy zachowanie prawa do kredytu na zagospodarowanie udzielonego na podstawie § 16 i dalszych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 1983 r. w sprawie zatrudniania absolwentów (Dz. U. Nr 53, poz. 234) w razie zmiany przez absolwenta, który skorzystał z kredytu w miejscowości pracy, powinno być oceniane według stanu prawnego w zakresie zakwalifikowania określonych miejscowości jako miejscowości deficytowych, obowiązującego w chwili zawierania umowy o udzielenie kredytu, czy też w chwili dokonanej przez kredytobiorcę zmiany miejsca pracy (§ 11 zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie szczegółowego trybu udzielania, spłaty, umorzenia i refundacji kredytu bankowego dla absolwentów na zagospodarowanie - M.P. Nr 39, poz. 232)?"podjął następującą uchwałę:Kredyt na zagospodarowanie, udzielony absolwentowi wyższej uczelni w związku z podjęciem pracy w miejscowości ujętej w wykazie miejscowości, w których występuje niedobór kadr z wyższym wykształceniem (§ 15 i 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 1983 r. w sprawie zatrudniania absolwentów - Dz. U. Nr 53, poz. 234, zm.: Dz. U. z 1984 r. Nr 51, poz. 262), nie może być przez kredytobiorcę postawiony w stan natychmiastowej wykonalności z tej przyczyny, że kredytobiorca przed upływem okresu ustalonego w umowie kredytowej przeszedł do pracy w innym zakładzie pracy w tej samej miejscowości. Uzasadnienie faktyczneW wykonaniu umowy kredytowej z dnia 12 stycznia 1985 r., zawartej przez strony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 1983 r. w sprawie zatrudniania absolwentów (Dz. U. Nr 53, poz. 234 ze zm.) i zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie szczegółowego trybu udzielania, spłaty, umorzenia i refundacji kredytu bankowego dla absolwentów na zagospodarowanie (M.P. Nr 39, poz. 232) strona pozwana udzieliła powodowi, absolwentowi Politechniki (...), w związku z podjęciem przez niego pracy na terenie gminy D.L. (Zakłady Urządzeń Okrętowych w W.), objętej ogłoszonym przez b. Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych wykazem miejscowości, w których występuje niedobór kadr z wyższym wykształceniem, kredytu bankowego na zagospodarowanie w kwocie 120.000 zł.W dniu 6 kwietnia 1987 r. powód przeszedł do pracy w Wytwórni Urządzeń Komunalnych (...) w D.L. Zmiana zakładu pracy nastąpiła w czasie, gdy ani gmina (miejscowość) D.L., ani też nowy zakład pracy powoda nie były objęte wykazami miejscowości i zakładów pracy, w których występuje niedobór kadr z wyższym wykształceniem.Strona pozwana uznała, że przejście powoda do pracy w innym zakładzie pracy stanowi naruszenie umowy kredytowej (pkt 7) i postawiła kredyt w stan natychmiastowej wykonalności. Jej zdaniem, powód tylko wówczas zachowałby prawo do kredytu, gdyby w dacie zmiany zakładu pracy gmina (miejscowość) D.L. lub nowy zakład pracy figurowałyby w wykazach miejscowości lub zakładów pracy, w których występuje niedobór kadr z wyższym wykształceniem. Wymaganie to jednak nie zostało spełnione.Twierdząc, że naruszenie umowy kredytowej nie miało miejsca, powód wystąpił z powództwem o pozbawienie wykonalności wystawionego przez stronę pozwaną tytułu wykonawczego.Strona pozwana nie uznała powództwa.Wyrokiem z dnia 4 września 1987 r. Sąd Rejonowy w Myśliborzu umorzył egzekucję wszczętą przez stronę pozwaną przeciwko powodowi, której przedmiotem była kwota 120.000 zł z tytułu kredytu bankowego i kwota 28.800 zł z tytułu odsetek od tego kredytu. Według tego sądu powództwo jest uzasadnione, gdyż kredyt nie mógł być postawiony w stan natychmiastowej wykonalności, a to dlatego, że powód nadal pracuje w jednostce administracyjnej (gmina D.L.), w której zobowiązał się pracować.Przy rozpoznawaniu rewizji strony pozwanej od powyższego wyroku Sądowi Wojewódzkiemu w Gorzowie Wlkp. nasunęły się wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do § 16 ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 1983 r. kredyt udzielony na zagospodarowanie staje się natychmiast wymagalny i podlega spłacie wraz z odsetkami, jeżeli absolwent nie przepracuje w miejscowości określonej w wykazie 6 lat.Miejscowość, o jakiej mowa w tym przepisie, określa umowa kredytowa (warunkiem zawarcia takiej umowy jest podjęcie przez absolwenta pracy w miejscowości objętej wykazem). Absolwent, który nie przepracuje w miejscowości oznaczonej w umowie kredytowej 6 lat, poniesie konsekwencje prawne w postaci natychmiastowej spłaty udzielonego mu kredytu wraz z odsetkami.Wyjątek od tej zasady przewiduje § 11 powołanego zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 18 listopada 1983 r. Według tego przepisu absolwent zachowuje prawo do udzielonego mu kredytu w razie przejścia do pracy w innej miejscowości wymienionej w wykazie.Decyduje w tym przypadku stan rzeczy istniejący w chwili przejścia absolwenta do pracy w innej miejscowości. Oznacza to, że tylko wtedy absolwent, który przed upływem 6 lat przeszedł z innej miejscowości zachowa prawo do udzielonego mu kredytu, gdy w chwili przejścia ta druga miejscowość objęta jest wykazem miejscowości, w których występuje niedobór kadr z wyższym wykształceniem. Jedynie bowiem przy takim rozumieniu rozważanej normy (§ 11 zarządzenia) osiągany jest cel założony przy tej regulacji prawnej. Jej istota sprowadza się do powiązania kredytu na zagospodarowanie z pracą absolwenta w miejscowości, w której występuje niedobór kadr z wyższym wykształceniem.W rozważanej sprawie nie zaistniały sytuacje skutkujące - w myśl powołanych przepisów - postawienie udzielonego powodowi kredytu bankowego na zagospodarowanie w stan natychmiastowej wykonalności. Powód zobowiązał się w umowie kredytowej z dnia 12 stycznia 1985 r., że będzie pracował na terenie gminy D.L. i zobowiązanie to - jak dotychczas - wykonuje.Zmiana zakładu pracy nie związana z przejściem do pracy poza gminą nie może powodować utraty prawa do kredytu. Kredytu tego bowiem - co jest poza sporem - nie uzależniono od pracy powoda w konkretnym zakładzie pracy, w szczególności od pracy w zakładach Urządzeń (...) w W.Z tych przyczyn udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.