III K 251/53
WyrokIzba Cywilna1953-01-07
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy tymczasowy zarządca przymusowy, któremu powierzono mienie, może być uznany za urzędnika w rozumieniu przepisów o przestępstwach urzędniczych, w szczególności w kontekście przywłaszczenia tego mienia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zarządca przymusowy, jako osoba wykonująca czynności w zakresie zarządu państwowego, może być podmiotem przestępstw urzędniczych. W przypadku przywłaszczenia mienia powierzonego mu jako zarządcy przymusowemu, odpowiada on na podstawie art. 286 § 2 k.k. Okoliczność, który wydział prezydium rady narodowej wyznaczył zarządcę, jest bez znaczenia, ponieważ prezydium rady narodowej jest organem jednolitej władzy państwowej.Stan faktyczny
Oskarżony Roman R. został skazany za nadużycie uprawnień jako tymczasowy zarządca przymusowy wytwórni "Słońce". Przyjmował wojażerów do pracy z warunkiem wypłacania mu części dochodów i przywłaszczył sobie ponad 50.000 zł. Dodatkowo, nie dopełnił obowiązków związanych z kontrolą jakości tłuszczów technicznych, co naraziło Skarb Państwa na stratę. Oskarżony wniósł rewizję, zarzucając m.in. obrazę art. 46 m.k.k. przez bezpodstawne uznanie go za urzędnika.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję oskarżonego, uznając zarzut obrazy art. 46 m.k.k. za nietrafny.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy oskarżony Roman R. został skazany: 1) z art. 286 § 2 k.k. na trzy lata więzienia za to, że jako tymczasowy zarządca przymusowy wytwórni "Słońce", nadużywając swych uprawnień przy angażowaniu wojażerów do sprzedaży produktów powierzonej mu firmy, przyjmował ich do pracy z warunkiem wypłacania mu z osiągniętych zarobków 25% dochodów brutto oraz działając z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej przywłaszczył sobie na szkodę tychże wojażerów i Skarbu Państwa kwotę ponad 50.000 zł; 2) z art. 286 § 1 k.k. na jeden rok więzienia za to, że w tym samym czasie, miejscu i charakterze, nie dopełniając obowiązków ustalenia zanieczyszczenia tłuszczów technicznych oddanych do produkcji proszków mydlanych i potrącania dostawcom równowartości zanieczyszczenia tłuszczów oraz kontrolowania wydajności tłuszczów technicznych oddanych do produkcji, uniemożliwił ustalenie tejże wydajności, przez co wprowadził chaos w powierzonym mu zakładzie i naraził Skarb Państwa na stratę nie dającą się ustalić, przy czym karę tę darowano oskarżonemu na mocy amnestii.Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie go lub o złagodzenie wymiaru kary zarzucając, między innymi, co do czynu zakwalifikowanego jako przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. obrazę art. 46 m.k.k. przez bezpodstawne uznanie oskarżonego za urzędnika w rozumieniu tego przepisu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Zarzut obrazy art. 46 m.k.k. jest nietrafny. Zarząd przymusowy jest zarządem państwowym, którego wykonywanie zostaje zlecone ustanowionemu przez władze zarządcy. Zarządca ten jako osoba, której zlecono wykonywanie czynności w zakresie zarządu państwowego, może być podmiotem przestępstw urzędniczych w myśl art. 292 k.k. i 46 m.k.k. i w razie przywłaszczenia mienia powierzonego mu jako zarządcy przymusowemu odpowiada z art. 286 § 2 k.k. Do zarządcy przymusowego stosują się również przepisy o wyższej karalności urzędnika (art. 291 k.k.). Bez znaczenia przy tym jest okoliczność, który wydział (finansowy czy przemysłowy) prezydium rady narodowej wyznaczył zarządcę, albowiem prezydium rady narodowej jest organem jednolitej władzy państwowej i jest rzeczą wewnętrznego regulaminu jedynie, która jednostka prezydium załatwia daną kategorię spraw.
Powiązane orzeczenia
- III KO 25/53 1953-01-07Czy ustalenia faktyczne Sądu Wojewódzkiego dotyczące nadużycia uprawnień przez oskarżonego, uzależniania zawarcia umowy od podziału prowizji oraz wysokości pobranej kwoty, są wystarczające do przypisania mu przestępstwa…
- I PZP 15/91 1991-09-05Czy tymczasowy kierownik przedsiębiorstwa państwowego jest uprawniony do odwołania zastępcy dyrektora?
- IV K 281/59 1959-05-18Czy brak należytej kontroli ze strony władz spółdzielni może stanowić okoliczność łagodzącą przy wymiarze kary za przywłaszczenie mienia, zwłaszcza gdy oskarżony zajmował kierownicze stanowisko?
- IV KRn 628/55 1955-09-28Czy bezprawne podjęcie i używanie przez urzędnika mienia społecznego, bez zamiaru jego trwałego przywłaszczenia, ale z zamiarem jego zwrotu, wypełnia znamiona przestępstwa przywłaszczenia mienia społecznego, czy też stan…
- C 338/52 1952-11-18Czy państwowy zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem prywatnym może zaspokajać zobowiązania z okresu poprzedzającego jego ustanowienie, w szczególności wynagrodzenie za pracę i należności z umów o świadczenie usług?
Powołane przepisy
art. 286 § 2 KKart. 286 § 1 KKart. 46art. 292 KKart. 291 KK§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.