III PR 118/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Perestaj. Sędziowie: J. Knap, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystyny B. przeciwko Jerzemu G. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 13 lutego 1976 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 27.IV.1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.przejął sprawę do rozpoznania i oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka doznała obrażeń ciała w wypadku drogowym w czasie podróży służbowej w dniu 21.VI.1971 r. Powódka zatrudniona w Mazowieckim Przedsiębiorstwie Produkcji Pomocniczej Budownictwa w charakterze kierowcy, prowadząc samochód służbowy, na prośbę pozwanego - dyrektora tego przedsiębiorstwa - przekazała mu prowadzenie samochodu. Pozwany w pewnym momencie stracił panowanie nad kierownicą i przy znacznej szybkości wjechał do rowu. Powódka i pozwany oraz dwaj pozostali pasażerowie samochodu doznali poważnych obrażeń. Postępowanie karne wykazało, że wypadek został zawiniony przez pozwanego, w stosunku do którego prokuratura umorzyła warunkowo postępowanie. Pozwany posiadał prawo jazdy III kategorii oraz zezwolenie jednostki nadrzędnej na prowadzenie pojazdów służbowych. W związku z tym, że wypadek zdarzył się w czasie pracy, powódka otrzymała odszkodowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 9).W niniejszym procesie powódka dochodzi od pozwanego wyrównania szkody ponad to, co otrzymała z zakładu pracy, mianowicie kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz renty uzupełniającej na podstawie przepisów prawa cywilnego.Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 16.II.1976 r. oddalił powództwo, Sąd Wojewódzki zaś, rozpoznając rewizję powódki od tego wyroku, przedstawił w trybie art. 391 § 1 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:"Czy wyłączona jest odpowiedzialność kierownika przedsiębiorstwa na podstawie art. 120 § 1 kodeksu pracy za szkody wyrządzone kierowcy tegoż przedsiębiorstwa w czasie podróży służbowej (a nie pokryte przez zakład pracy) w wyniku wypadku drogowego zawinionego przez kierownika?"Sąd Wojewódzki powziął w szczególności wątpliwość, czy kierownik przedsiębiorstwa, przejmując od kierowcy tego przedsiębiorstwa prowadzenie pojazdu mechanicznego, wykonywał swe obowiązki pracownicze w rozumieniu art. 120 § 1 kodeksu pracy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do rozpoznania (art. 391 § 1 k.p.c. zdanie końcowe), zważył, co następuje:Bezsporne w sprawie okoliczności wypadku - m.in. fakt, że pozwany posiadał prawo jazdy oraz zezwolenie jednostki nadrzędnej na prowadzenie pojazdów służbowych - przemawiają za uznaniem, iż wykonywał on - przejąwszy prowadzenie pojazdu służbowego od powódki - obowiązki pracownicze w rozumieniu art. 120 § 1 k.p. Nie ma znaczenia dla tej oceny powoływany przez powódkę argument, że pozwany nie był obowiązany do prowadzenia pojazdu służbowego i że czynność tę wykonywał z własnej woli, będąc bowiem kierownikiem zakładu pracy, mógł sam decydować o podjęciu przez siebie czynności, do której wykonywania był jako pracownik uprawniony.W konsekwencji, ustosunkowując się do zgłoszonego pytania prawnego, Sąd Najwyższy uznaje za prawidłowy pogląd, że z mocy art. 120 § 1 k.p. wyłączona jest odpowiedzialność kierownika zakładu pracy za szkodę wyrządzoną kierowcy tego zakładu w czasie podróży służbowej w wyniku wypadku drogowego zawinionego przez kierownika, który przejął od kierowcy prowadzenie samochodu w ramach swych uprawnień do prowadzenia pojazdów służbowych.W świetle tego stanowiska rewizja powódki od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego jej roszczenia jest nieuzasadniona, co czyni celowym przejęcie sprawy przez Sąd Najwyższy do rozpoznania we własnym zakresie i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez oddalenie rewizji (art. 391 i 387 k.p.c.).