III PRN 1/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Formański, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Konrada F. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w G. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 23 września 1969 r.,uchylił wymieniony wyrok i wyrok Sądu Powiatowego w Gliwicach z dnia 10 września 1968 r. w części zasądzającej ponad 20.000 zł z 8% od dnia 22 grudnia 1967 r. i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania w wymienionym wyżej zakresie.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o zasądzenie od pozwanej Kopalni na jego rzecz 30.000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i po 3.000 zł miesięcznie renty uzupełniającej twierdząc, że na skutek pracy w pozwanej Kopalni w warunkach ponadnormatywnego zapylenia krzemowego zachorował na pylicę płuc.Pozwana Kopalnia nie negowała tego faktu, jednakże nie zajęła zdecydowanego stanowiska w sprawie.Z opinii biegłego lekarza i pisma procesowego pozwanej Kopalni z dnia 15 lipca 1968 r. wynika, że pylicę rozpoznano u powoda już w marcu 1966 r. i przesunięto go wówczas na stanowisko o mniejszym zapyleniu, a w 1967 r. (dokładnej daty nie ustalono) przesunięto powoda do pracy poza zasięgiem pyłu krzemowego, niżej płatnej.Sąd Powiatowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 września 1968 r. zasądził od pozwanej Kopalni na rzecz powoda 30.000 zł zadośćuczynienia i po 3.327 zł miesięcznie renty płatnej od dnia 8 maja 1967 r.Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 23 września 1969 r. uchylił wyrok Sądu Powiatowego i przekazał sprawę w zakresie dotyczącym jednorazowego odszkodowania pozwanej Kopalni, a w zakresie dotyczącym renty uzupełniającej - Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych uznając, że droga sądowa w sprawie jest niedopuszczalna, gdyż powód do dnia 31 grudnia 1967 r. nie został przez organy rentowe uznany za inwalidę.Minister Sprawiedliwości w dniu 5.I.1970 r. wniósł na skutek podania powoda, rewizję nadzwyczajną od wyroku Sądu Wojewódzkiego zarzucając, że naruszył on rażąco art. 27 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy na choroby zawodowe (Dz. U. Nr 22, poz. 145), art. 2 § 3 k.p.c., art. 463 § 1 k.p.c., oraz art. 233 § 1 k.p.c.W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej słusznie wskazano, że powód dochodzi wyrównania szkody powstałej przed dniem 1 stycznia 1968 r., że chorobę zawodową (pylicę) ujawniono u niego w 1966 r. i że potwierdzono ją w 1967 r., przy czym w tymże roku powód na skutek tej choroby został przesunięty do pracy niżej płatnej. Z tym momentem powód doznał szkody i stało się wymagalne jego roszczenie o jej naprawienie. Materialnoprawną podstawę roszczeń powoda stanowi zatem obowiązujący w tym okresie i dla tego rodzaju roszczeń art. 24 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz art. 445 § 1 k.c.Sąd Wojewódzki błędnie uznał, że roszczenia powoda należy oceniać na podstawie przepisów z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy, gdyż w świetle art. 27 tejże ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy na choroby zawodowe ustawa ta stanowi podstawę wynagradzania szkód powstałych dopiero po 1 stycznia 1968 r.Stosując błędną interpretację powyższych przepisów, Sąd Wojewódzki uznał drogę sądową za niedopuszczalną w sprawach o wynagrodzenie szkód powstałych przed 1 stycznia 1968 r., przez co rażąco naruszył art. 2 § 3 k.p.c.Nietrafnie też Sąd Wojewódzki zacytował dla poparcia swego stanowiska orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1969 r. PZP 64/69-PR 97/69, gdyż orzeczenie to wydano w sprawie o odmiennym stanie faktycznym, mianowicie w sytuacji, w której szkoda pracownika powstała w dniu 1 lutego 1968 r. w związku z przesunięciem go w tej dacie do pracy niżej płatnej. Zarówno cyt. orzeczenie jak i uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1968 r. III PZP 51/68 (OSNCP 1969 r., poz. 1) wskazują na zastosowanie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. tylko w odniesieniu do wypadków powstania szkody po 1 stycznia 1968 r.Przekazując bezpodstawnie sprawę do rozpoznania pozwanej Kopalni i Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Sąd Wojewódzki naruszył także art. 463 § 1 k.p.c. Orzeczenie o przekazaniu sprawy do rozpoznania innym organom z wyłączeniem sądów powszechnych zawiera rozstrzygnięcie analogiczne do odrzucenia pozwu i kończy postępowanie sądowe, podlega więc zaskarżeniu rewizją nadzwyczajną w wyniku art. 417 § 1 k.p.c.Słusznie też w rewizji nadzwyczajnej zarzucono, że Sąd Powiatowy orzekł o wysokości roszczeń pomimo niewyjaśnienia w dostatecznym zakresie rozmiarów szkody poniesionej przez powoda. Sąd Powiatowy nie ustalił bowiem, od kiedy zarobki powoda doznały obniżenia na skutek choroby zawodowej, i nie zajął stanowiska względem zarzutu pozwanej Kopalni, że powód przez 6 miesięcy korzystał ze zwolnienia lekarskiego na skutek choroby wrzodowej dwunastnicy. Brak jest również przekonywających dowodów co do wysokości uzupełniającej renty miesięcznej zasądzonej przez Sąd Powiatowy, jako opartych tylko na zaświadczeniu o wysokości zarobków powoda z okresu trzech miesięcy na nowym stanowisku pracy. Nie wyjaśniono, czy to wynagrodzenie ma cechy stabilności i czy powód uzyskał je po wyczerpaniu wszelkich możliwości zarobkowych. Ponadto Sąd Powiatowy nie ustalił stopnia zaawansowania choroby powoda, chociaż opinia biegłego wymagała uzupełnienia w związku z odmową organu rentowego uznania powoda za inwalidę. Wyjaśnienie tych okoliczności było potrzebne do określenia wysokości należności powoda, a tymczasem Sąd Powiatowy z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. bez wyjaśnienia sprawy w tym zakresie orzekł o roszczeniach powoda.Z tych przyczyn zaskarżony wyrok ulega uchyleniu (art. 417 i 422 § 1 k.p.c.) w celu uzupełnienia postępowania dowodowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nie dotyczy to jednak kwoty 20.000 zł zasądzonej z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez powoda, gdyż zasądzenie tej kwoty nie zostało zaskarżone rewizją pozwanej Kopalni, złożoną od wyroku Sądu Powiatowego.Z wymienionych przyczyn Sąd Najwyższy - w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej - uchylił zaskarżone wyroki Sądu Wojewódzkiego i Sądu Powiatowego w części zasądzającej ponad 20.000 zł z 8% od dnia 22.XII.1967 r. i orzekającej o kosztach procesu oraz przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania w uchylonym zakresie, pozostawiając wymienionemu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach dotychczasowego postępowania także przed Sądem Najwyższym (art. 108 § 2 k.p.c.).