III PRN 32/66

WyrokIzba Cywilna1966-09-05

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin ma zastosowanie do stosunków pracy w spółdzielniach pracy, wymagając uzyskania zgody prezydium rady narodowej na rozwiązanie stosunku pracy z członkiem będącym inwalidą?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. nie ma zastosowania do stosunków pracy w spółdzielniach pracy. Przepis ten, ściśle powiązany z ust. 2, dotyczy kierowania inwalidów do pracy w zakładach pracy, a nie w spółdzielniach pracy, które opierają swoją działalność na osobistej pracy członków i przyjmują ich na podstawie statutu. Ingerencja organu administracyjnego, jakim jest prezydium rady narodowej, w kwestie dotyczące spółdzielni pracy, w tym w rozwiązywanie stosunków pracy z członkami, jest niezgodna z samorządnością tych spółdzielni.
Stan faktyczny
Powód, będący członkiem spółdzielni pracy i inwalidą wojennym, został zwolniony z pracy z powodu przedłużającej się choroby. Sądy obu instancji uznały rozwiązanie stosunku pracy za nieważne, powołując się na brak pisemnej zgody prezydium rady narodowej, co miało wynikać z art. 26 ust. 3 dekretu o zaopatrzeniu inwalidów. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie: M. Wilewski, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Kazimierza M. przeciwko Szewskiej Spółdzielni Pracy "P" w G. o przywrócenie do pracy i zapłatę 12.600 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 12 października 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Gliwicach z dnia 30.I.1965 r. i przekazał sprawę temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy uwzględnił powództwo, opierając się na następującym stanie faktycznym.Powód był członkiem pozwanej Spółdzielni, a jednocześnie inwalidą wojennym. W dniu 8.VIII.1964 r. rozwiązano z nim spółdzielczy stosunek pracy wobec przedłużającej się choroby. Strona pozwana nie uzyskała jednak na to uprzedniej, pisemnej zgody prezydium właściwej rady narodowej. Sąd Powiatowy dopatrzył się w tym naruszenia art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 23, poz. 98) i uznał rozwiązanie z powodem spółdzielczego stosunku pracy za nieważne.Stanowisko Sądu I instancji podzielił Sąd Wojewódzki, który oddalił rewizję pozwanej Spółdzielni.Minister Sprawiedliwości wniósł od tego wyroku rewizję nadzwyczajną, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. (Dz. U. Nr 23/1958, poz. 98) oraz art. 130 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12/1961, poz. 61).Rewizja nadzwyczajna jest - zdaniem Sądu Najwyższego - uzasadniona. Pogląd reprezentowany przez Sądy obu instancji należy uznać za błędny. Art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. nie ma zastosowania do stosunków pracy w spółdzielniach pracy. Przemawia za tym przede wszystkim charakter spółdzielni pracy. Art. 26 ust. 3 cyt. dekretu pozostaje w ścisłym związku z ust. 2 tegoż przepisu. Przewidziane zaś w nim uprawnienie kierowania inwalidów do pracy w zakładach pracy nie dotyczy spółdzielni pracy, które prowadzą działalność gospodarczą, opierając ją na osobistej pracy członków. Przyjęcie zaś na członka następuje wyłącznie w trybie przewidzianym w statucie.Wyłączenie stosowania w spółdzielniach pracy zasady przewidzianej w ust. 2 wyłącza w konsekwencji również stosowanie dyspozycji ust. 3 art. 26 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. Ingerencja prezydium rady narodowej w kwestie dotyczące spółdzielni pracy nie dałaby się pogodzić z samorządnością tych spółdzielni. Organ administracyjny, jakim jest prezydium rady narodowej, nie może decydować o rozdziale stanowisk w spółdzielni pracy.Uznanie, że spółdzielnia pracy na rozwiązanie z członkiem stosunku pracy musiałaby uzyskać zgodę prezydium właściwej rady narodowej w wypadku, gdyby był on inwalidą, mogłoby zaważyć na realizacji stojących przed nią zadań. Przy takim bowiem założeniu spółdzielnia pracy nie mogłaby bez zgody rady narodowej wypowiedzieć członkowi stosunku pracy z przyczyn spowodowanych koniecznością gospodarczą (art. 127 ustawy z dnia 17.II.1961 r.) ani też wypowiedzieć członkowi spółdzielni warunków pracy i wynagrodzenia (art. 124 § 3 ustawy z dnia 17.II.1961 r.).Mając więc powyższe na uwadze, należało uchylić oba wyroki i przekazać sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c.) celem merytorycznego rozważenia roszczeń powoda.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 26 ust. 3art. 130art. 26art. 127art. 124 § 3art. 422 § 2 KPC§ 3§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.