II PR 86/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, T. Witkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza L. przeciwko Zakładowi Izolacji i Robót Przemysłowych w Ł. o ustalenie stosunku pracy i zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 25 czerwca 1964 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się ustalenia, że pozostaje nadal w stosunku pracy oraz zasądzenia na jego rzecz kwoty 5.194 zł.Sąd Powiatowy dla m. Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:Powodowi wypowiedziano w dniu 1.IV.1958 r. umowę o pracę na dzień 30.VII. 1958 r. Zgodnie z orzeczeniem nr 385/53 Generalnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 17.III.1953 r. utrata zdolności powoda do pracy zarobkowej została określona na 63%, w tym 21% pozostawało w związku ze służbą wojskową. W tych warunkach Sąd Powiatowy uznał powoda za inwalidę wojennego, w związku z czym - zdaniem Sądu Powiatowego - wypowiedzenie powodowi umowy o pracę w świetle art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. jest z mocy samego prawa nieważne.W tym stanie rzeczy Sąd Powiatowy dla m. Łodzi wyrokiem z dnia 13.II.1962 r. ustalił, że powód pozostaje w stosunku pracy, oraz zasądził na jego rzecz kwotę 5.194 zł. Na kwotę tę składa się suma 4.735 zł z tytułu różnicy między pobieraną rentą a należnym powodowi wynagrodzeniem za czas od 1.VII.1958 r. do 30.XI.1958 r. oraz kwota 459 zł z tytułu premii za II kwartał 1958 r.Sąd Wojewódzki rewizję strony pozwanej oddalił.Minister Sprawiedliwości zaskarżył rewizją nadzwyczajną prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego z wnioskiem o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Rewizja, złożona na skutek podania i w interesie pozwanego Zakładu, zarzuca naruszenie art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 98).W rewizji nadzwyczajnej zaakcentowano na wstępie, że zasadniczy problem w niniejszej sprawie sprowadza się do pytania, czy powoda można zaliczyć do inwalidów wojennych lub wojskowych, korzystających ze szczególnej ochrony w zakresie rozwiązania stosunku pracy. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia przez Sądy obu instancji nasuwa - zdaniem autora rewizji nadzwyczajnej - istotne zastrzeżenia, gdyż przekonanie Sądów oparte jest jedynie na orzeczeniu Generalnej Komisji Lekarskiej z dnia 17.III.1953 r. Orzeczenie to stwierdza, że inwalidztwo powoda w związku ze służbą wojskową wynosi tylko 21%, pozostałe zaś 42% inwalidztwa nie pozostaje w związku ze służbą. Orzeczenie nie określa też wyraźnie, że powód jest inwalidą, wojennym lub wojskowym. W świetle zaś obowiązujących przepisów (w szczególności z punktu widzenia art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r.) decydujące znaczenie ma nie procentowe określenie niezdolności do pracy, lecz ustalenie przez komisję lekarską inwalidztwa wojennego lub wojskowego.W związku z tym należy wziąć pod uwagę treść art. 53 ustawy z dnia 13.XII.1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 2, poz. 6), jak również art. 45 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Przepisy te mają wskazywać - zdaniem rewizji nadzwyczajnej - że żołnierze zwolnieni ze służby przed 1.VII.1954 r. i posiadający ustaloną utratę zdolności zarobkowej w wysokości co najmniej 45% w związku ze służbą wojskową (na podstawie przepisów obowiązujących do 1.VII.1954 r.) obowiązani są poddać się ponownemu badaniu lekarskiemu, jeżeli chcą uzyskać rentę inwalidzką według aktualnych przepisów. Wynika stąd pośrednio, że nie każdy były żołnierz, który przed dniem 1.VII.1954 r. uzyskał pewien procent niezdolności do pracy w związku ze służbą wojskową, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 26 ust. 3 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Według bowiem ust. 3 tego dekretu "inwalidami wojskowymi są osoby całkowicie lub częściowo niezdolne do wykonywania zatrudnienia i zaliczone do jednej z grup inwalidów" (art. 4).Rewizja nadzwyczajna zarzuca zatem, że w sprawie należało ustalić, czy stan inwalidztwa powoda istniał w dacie wypowiedzenia umowy o pracę, skoro dawne orzeczenie Generalnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nie zawiera wyraźnego określenia inwalidztwa wojennego lub wojskowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy art. 3, 4, 14, 15 i 17 obowiązującego dekretu o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin dają podstawę do rozróżnienia dwóch rodzajów inwalidów wojskowych. Jedną kategorię stanowią inwalidzi, których inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową, do drugiej zaś należą ci, których inwalidztwo nie wykazuje związku z tą służbą. Wystarczającym kryterium do uznania określonej osoby za inwalidę wojskowego i do zaliczenia jej do jednej z grup inwalidów, jest istnienie przesłanek wyliczonych w art. 3 ust. 1 dekretu. Przesłanki te nie przesądzają jeszcze kwestii, czy inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową w rozumieniu art. 15 i 17 dekretu. Należy jednak stwierdzić zasadę, że ochrona stosunku pracy przewidziana w art. 26 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. przysługuje wszystkim inwalidom wojskowym bez względu na to, czy ich inwalidztwo uznane zostało za pozostające w związku ze służbą wojskową.Wniosek powyższy wypływa zarówno z zasadniczego określenia, które osoby są inwalidami wojskowymi (art. 3 ust. 1), jak i z treści art. 26, nie znającego różnicy między inwalidami wojskowymi, których inwalidztwo pozostaje lub nie pozostaje w związku ze służbą wojskową.W świetle powyższych przepisów bez znaczenia dla wyniku sprawy niniejszej jest podniesiona w rewizji nadzwyczajnej kwestia, czy i w jakim procencie inwalidztwo powoda pozostaje w związku ze służbą wojskową (w rozumieniu art. 3 i 17 dekretu). Pogląd ten znajduje również poparcie w treści art. 45 dekretu, gdyż przepis ten mówi o inwalidach o ustalonej ogólnej utracie zdolności zarobkowej. Dekret odnosi się tylko do inwalidów wojskowych i wojennych, zatem w art. 45 jest mowa jedynie o tych inwalidach. "Ogólna" zaś utrata zdolności zarobkowej wskazuje, że kwestia, jaki stopień utraty pozostaje w związku ze służbą wojskową, nie ma (w rozważanej sprawie) istotnego znaczenia."Przepisy przejściowe i końcowe" dekretu z dnia 14.VIII.1954 r., w szczególności zaś wspomniany już art. 45, stwarzają podstawę do wniosku, że osoby uznane za inwalidów wojennych i wojskowych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1.VII.1954 r. zachowują nadał ten charakter i tym samym korzystają z ochrony ich stosunku pracy na podstawie art. 26. Stwierdza to wprost zarządzenie b. Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 6.XII.1955 r. w sprawie zatrudnienia inwalidów wojskowych (M.P. Nr 123, poz. 1605). Według bowiem § 2 ust. tegoż zarządzenia za inwalidów wojennych uważa się także osoby uznane za inwalidów wojskowych lub wojennych na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 1.VII.1954 r.Generalna Wojskowa Komisja Lekarska w orzeczeniu nr 385/53 z dnia 17.III.1953 r. uznała powoda za inwalidę o ogólnej utracie zdolności zarobkowej w wysokości 62%, w tym 21% w związku ze służbą wojskową. Z kolei pismem Głównego Związku Politycznego W.P. z dnia 6.V.1953 r. nr 794/53 powód zwolniony został ze służby wojskowej z prawem do zaopatrzenia emerytalnego na podstawie dekretu z dnia 17.IV.1951 r. o służbie wojskowej oficerów i generałów Sił Zbrojnych (Dz. U. Nr 22, poz. 172). Ostatecznie decyzją ZUS-u - Oddział w Łodzi z dnia 25.VII.1958 r. powód otrzymał rentę inwalidzką II grupy inwalidów. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 45 dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Za przeoczenie poczytać przy tym należy wywód rewizji nadzwyczajnej, że inwalidzi wojskowi o inwalidztwie ostatecznym co najmniej 45% obowiązani byli poddać się ponownym badaniom lekarskim. Przepis art. 45 ust. 6 przewiduje tylko możność ponownego badania z urzędu lub na wniosek zainteresowanego. Z załączonych do sprawy akt rentowych wynika zresztą, że powód był tym badaniom poddany i w rezultacie przyznano mu rentę według II grupy inwalidzkiej dla pracowników 2 kategorii zatrudnienia.Do odmiennych wniosków w sporze niniejszym nie prowadzą też powołane w rewizji nadzwyczajnej przepisy ustawy z dnia 13.XII.1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1958 r Nr 2 poz. 6 z późn. zm.). W rezultacie zatem należało rewizję nadzwyczajną oddalić (art. 383 i 398 k.p.c.).