III PU 10/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka. Sędziowie: S. Rejman, A. Krzętowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w N. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 21 sierpnia 1963 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneAntoni K., ur. 20.VIII.1921 r., zatrudniony w czasie okupacji w firmie "(...)" w Ł., został zesłany 6.V.1943 r. do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, a następnie do Dachau.Jak wyjaśnił powód, został on 12.IX.1945 r. podczas transportu więźniów uderzony w głowę kolbą karabinu, wskutek czego doznał urazu czaszki i utraty lewego oka.Dnia 27.X.1946 r. wrócił do kraju w ramach repatriacji i od 14.IX.1948 r. zatrudniony był w różnych zakładach pracy z krótkimi przerwami do 1.V.1962 r., łącznie z okresem pobierania ostatnio zasiłków chorobowych.Wniosek jego o rentę inwalidzką złożony 12.II.1958 r. oddalił organ rentowy decyzją z 24.IV.1958 r. na tej podstawie, że inwalidztwo wnioskodawcy powstało w 1945 r, a więc po upływie 2 lat od ustania zatrudnienia (art. 34 dekretu o p.z.e.), a gdy Okręgowy Sąd decyzję tę uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na tle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 10.V.1957 r. w sprawie szczegółowych warunków uzyskiwania świadczeń rentowych przez repatriantów (Dz. U. poz. 117), decyzją z 13.III.1959 r. organ rentowy podtrzymał odmowę przyznania renty z tych samych co poprzednio motywów.Decyzję tę zatwierdził Okręgowy Sąd wyrokiem z 2.IV.1960 r. stwierdzając, że pobyt w obozie koncentracyjnym nie jest jednoznaczny z okresem zatrudnienia i że w myśl § 8 rozporządzenia z 10.V.1957 r. w związku z art. 8 dekretu o p.z.e. podlega tylko zaliczeniu do okresów zatrudnienia. W konkluzji Sąd uznał, że inwalidztwo skarżącego powstało po terminie wskazanym w art. 34 dekretu o p.z.e. i dlatego nie ma on prawa do renty inwalidzkiej.Trybunał Ubezpieczeń Społecznych uchylił wyrok Okręgowego Sądu i wyjaśniając różnicę pomiędzy okresami zatrudnienia w rozumieniu art. 17 dekretu o p.z.e. a okresami zaliczalnymi do okresów zatrudnienia w rozumieniu art. 8 tegoż dekretu, podniósł, że skarżący mógłby uzyskać prawo do renty z tytułu zatrudnienia, gdyby w chwili powstania inwalidztwa w dniu 12.IV.1945 r. miał wymagany art. 38 dekretu staż pracy przy uwzględnieniu art. 8 pkt 10 dekretu o p.z.e. oraz ulgowych przepisów § 8 pkt 4 rozporządzenia z 10.V.1957 r.Podejmując ponownie postępowanie, Okręgowy Sąd zasięgnął opinii biegłych. Okulista zaliczył skarżącego do III grupy inwalidów, a psychiatra do II grupy z tym uzupełnieniem, że inwalidztwo powstało w okresie, gdy skarżący wniósł roszczenie o rentę.Wyrokiem z dnia 21.VIII.1963 r., doręczonym organowi rentowemu 1.X.1963 r., Okręgowy Sąd zmienił decyzję organu rentowego i przyznał skarżącemu rentę inwalidzką z wypadku w zatrudnieniu od 12.II.1958 r. Sąd ustalił, że skarżący w czasie przebywania w obozie koncentracyjnym utracił lewe oko, a ponieważ okresy pobytu w tych obozach zalicza się do okresów zatrudnienia, przeto Sąd uznał, że zostały spełnione wszystkie warunki z art. 36 dekretu o p.z.e., uprawniające skarżącego do przyznanej mu renty od dnia zgłoszenia o nią wniosku.Powyższy wyrok zaskarżony został rewizją nadzwyczajną wniesioną w dniu 26.III.1964 r. przez Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 376 i nast. prawa o sądach ubezpieczeń społecznych.Rewizja, zarzucając wyrokowi naruszenie art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 10, art. 12, 13, 34 i 36 dekretu o p.z.e., oraz art. 225 i 356 prawa o s.u.s., wnosi o jego uchylenie i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Rewizja kwestionuje uprawnienie wnioskodawcy do renty inwalidzkiej wskutek wypadku w zatrudnieniu, a ponadto wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego co do czasu powstania inwalidztwa w II grupie inwalidów oraz podnosi, że Sąd nie miał podstaw do przyznania renty według tej grupy już od dnia 12.II.1958 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można odmówić trafności podniesionych w rewizji zarzutów.Wypadek z 12.IV.1945 r., w związku z którym wnioskodawca doznał urazu czaszki i utraty oka lewego, wydarzył się w czasie jego pobytu w niemieckim obozie koncentracyjnym.Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 10 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z 25.VI.1954 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 1958 r., Nr 23, poz. 97) okresy pobytu w niemieckich obozach koncentracyjnych od 1.IX.1939 r. do 9.V.1945 r., podobnie jak i inne wymienione w tym przepisie okresy, podlegają zaliczeniu do okresów zatrudnienia wymaganych do uzyskania renty (art. 29 i 38), wobec czego bierze się je pod uwagę tylko wówczas, gdy chodzi o ustalenie, czy osoba zainteresowana ma okres zatrudnienia wymagany jako jeden spośród innych warunków niezbędnych do uzyskania renty starczej lub inwalidzkiej. Okresy te nie są jednak okresami faktycznego zatrudnienia bądź okresami z nimi zrównanymi, jakich dotyczy art. 7 dekretu o p.z.e. W szczególności okresy z art. 8 dekretu nie mają wpływu na obliczenie 2-letniego terminu z art. 34 ust. 1 tegoż dekretu, który to termin stosownie do umieszczonej w nawiasie tego przepisu wzmianki, liczyć należy od daty ustania zatrudnienia z art. 7, a także, jako nie będące okresami z art. 7, nie uzasadniają przyjęcia, by wypadek powstały w którymkolwiek z tych zaliczalnych z mocy art. 8 okresie stanowił wypadek w zatrudnieniu z art. 36 dekretu i by inwalidztwo związane z takim wypadkiem uprawniało do renty wskutek wypadku w zatrudnieniu.Okręgowy Sąd nie miał zatem podstaw do przyznania wnioskodawcy renty inwalidzkiej z wypadku w zatrudnieniu, natomiast zgodnie ze wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Trybunału Ubezp. Społ. z 17.VIII.1961 r. powinien był rozpatrzyć uprawnienia wnioskodawcy do renty inwalidzkiej z tytułu jego zatrudnienia przy uwzględnieniu przepisów dekretu o p.z.e. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 10.V.1957 r. w sprawie szczegółowych warunków uzyskiwania świadczeń rentowych przez repatriantów (Dz. U. Nr 26, poz. 117).Wychodząc z błędnego założenia, że wnioskodawca ma uprawnienia do renty inwalidzkiej z wypadku w zatrudnieniu, Sąd nie rozpoznał sprawy pod kątem widzenia uprawnień jego do renty inwalidzkiej z art. 34 ust. 1 dekretu o p.z.e. i nie poczynił w tym kierunku niezbędnych ustaleń.Trafnie podnosi także rewizja, że materiał dowodowy w sprawie nie dawał Sądowi podstaw do przyjęcia, by wnioskodawca w dacie 28.II.1958 r., tj. w dacie zgłoszenia wniosku, był już inwalidą II grupy.Biegły psychiatra w opinii z 14.II.1963 r. zaliczył wprawdzie wnioskodawcę do II grupy inwalidów, jednakże bez wskazania, od kiedy datuje się inwalidztwo w tej grupie, wypowiedział się zaś tylko, że inwalidztwo (w ogóle) powstało w okresie złożenia wniosku o rentę. Taka treść opinii nie uzasadnia dalej idącego wniosku niż ten, że w dniu 28.II.1958 r. wnioskodawca był co najmniej inwalidą III grupy.Sprawy w tym stanie rzeczy, jak to trafnie podnosi rewizja, nie można uznać za dostatecznie dojrzałą do ostatecznego rozstrzygnięcia.Z tych zatem względów i na mocy art. 384 k.p.c. oraz art. 3781 i 398 prawa o s.u.s. należało orzec jak w sentencji wyroku.