III URN 41/80

Uzasadnienie faktyczneRada Nadzorcza Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. orzeczeniem z dnia 20 marca 1980 r. zatwierdziła decyzję tego oddziału z dnia 23 lutego 1980 r. odmawiającą wnioskodawczyni jednorazowego odszkodowania z tytułu następstw wypadku, jakiemu uległa powracając z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania pracy. W uzasadnieniu stwierdzono, iż wypadek ten nie może być uznany za wypadek w drodze do pracy, gdyż nastąpił w dniu poprzedzającym rozpoczęcie pracy. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23 maja 1980 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni uznając, iż wypadek nie pozostaje w związku z pracą.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej zarzuca temu wyrokowi rażące naruszenie przepisu § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacenia świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 36, poz. 199 w związku z art. 245 pkt 1 k.p. oraz art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych i na mocy art. 275 k.p. wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, poprzedzającego go orzeczenia Rady Nadzorczej i decyzji Oddziału ZUS i przekazanie sprawy temu Oddziałowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyjaśnienie pojęcia wypadku w drodze do pracy i z pracy zawarte jest w przepisach §§ 14 i 15 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Według tych przepisów, droga do pracy lub z pracy to poza wyjątkami wskazanymi w § 15 - najkrótsze lub najdogodniejsze ze względów komunikacyjnych droga między domem i zakładem pracy.W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia wymaga, czy za dom w rozumieniu powołanych przepisów można w szczególnym przypadku uznać zarówno miejsce zakwaterowania pracownika w siedzibie zakładu pracy, jak i znajdujące się poza siedzibą zakładu pracy jego miejsce zamieszkania, w którym skupiają się życiowe interesy pracownika.Dla pracownika, który wykonuje pracę poza miejscem swego zamieszkania i okresowo przebywa w miejsca świadczenia pracy, to normalnie jego droga do pracy lub z pracy oznaczać będzie drogę z miejsca czasowego zakwaterowania do miejsca pracy i odwrotnie. Jednakże stwierdzenie to nie wyczerpuje zagadnienia prawnego występującego w rozpoznawanej sprawie.Wnioskodawczyni zamieszkuje w W., a zatrudniona jest w Zespole Szkół Rolniczych w B., gdzie przydzielono jej pokój gościnny. Jeden raz w tygodniu wraca do domu. Twierdzi zaś, że ze względów komunikacyjnych wyjeżdża do miejsca pracy w niedzielę wieczorem, co umożliwia jej terminowe przystąpienie do pracy w poniedziałek o 8 rano. Wypadkowi uległa - jak to ustalił Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - w niedzielę o godz. 17 w drodze do miejsca pracy "spiesząc się" do PKS.Jest to więc sytuacja nietypowa. Wnioskodawczyni korzysta z pomieszczenia zastępczego, przydzielonego jej przez zakład pracy, w czasie tych dni, w których świadczy pracę. Pomieszczenie zastępcze w postaci pokoju gościnnego nie zaspokaja - z istoty swej - żywotnych spraw osobistych pracownika. Miejsce zamieszkania wnioskodawczyni znajduje się natomiast w takiej stosunkowo niewielkiej odległości od siedziby zakładu pracy, która umożliwia jej cotygodniowy wyjazd do domu. Wynika z tego, iż tam ogniskują się jej sprawy osobiste. Uzasadnia to, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, udzielenie ochrony przewidzianej w powołanych przepisach także drodze odbywanej przez wnioskodawczynię z jej miejsca zamieszkania do zakładu pracy, również wówczas, gdy ze względu na terminowe podjęcie pracy powrót do tej siedziby musiał nastąpić przed czasem rozpoczęcia pracy. Ocena bowiem, czy droga do pracy była najkrótsza i nie została przerwana, wymaga uwzględnienia w sytuacji nietypowej wszystkich tych życiowo uzasadnionych okoliczności, które sprawiły, iż pracownik nie mógł wybrać innej drogi. Będzie zatem rzeczą konieczną przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przeprowadzenie odpowiednich dowodów celem wyjaśnienia, czy istniały inne, dogodniejsze połączenia komunikacyjne, zaś uczynić to winien Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w jednym postępowaniu będzie mógł zarazem dokonać ewentualnych ustaleń uszczerbku na zdrowiu, jakie wypadek spowodował.Z tych względów, orzeczono jak w sentencji wyroku (art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p.).