IV CR 387/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski. Sędziowie: J. Pawlak, K. Lipiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aleksego M. przeciwko Państwowym Gospodarstwom Rolnym o 2.792 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Myśliborzu z dnia 30 lipca 1954 r., zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo uchylił i w tym zakresie pozew odrzucił.Uzasadnienie faktyczneAleksy M. w pozwie wniesionym do Sądu Powiatowego w Myśliborzu w dniu 12 czerwca 1954 r. domagał się zasądzenia od Zespołu Państwowych Gospodarstw Rolnych kwoty 2.792 zł ze stosunku pracy. Powód był w pozwanym Zespole referentem gorzelni.Zespół podjął obronę merytoryczną.Wyrokiem z dnia 30 lipca 1954 r. Sąd Powiatowy zasądził na rzecz powoda kwotę 2.192 zł, oddalając resztę powództwa.Od powyższego wyroku wniósł rewizję tylko powód, domagając się uwzględnienia powództwa w całości.Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 10 grudnia 1954 r. przekazał Sądowi Najwyższemu na mocy art. 388 § 1 k.p.c. następujące zagadnienie prawne:"Czy jeżeli wpłynie do sądu sprawa, która podlega rozpoznaniu przez zakładową komisję rozjemczą, sąd powinien stosować analogicznie art. 228 § 2 k.p.c. i przekazać sprawę właściwej komisji rozjemczej, skoro z art. 1 i następnych dekretu z dnia 24 lutego 1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych (Dz. U. Nr 10, poz. 35) wynika, że jest to postępowanie sporne, czy też powinien pozew odrzucić w trybie art. 207 § 1 k.p.c.?"Uzasadnienie prawnePrzejąwszy na zasadzie art. 388 § 1 k.p.c. sprawę do rozpoznania we własnym zakresie Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z dniem wejścia w życie (1 maja 1954 r.) dekretu z dnia 24 lutego 1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych (Dz. U. Nr 10, poz. 35), z mocy art. 1 w związku z art. 5 tego dekretu spory wynikające ze stosunku pracy w przedsiębiorstwach uspołecznionych, o ile dotyczą roszczeń pracowników, podlegają rozpoznaniu zakładowych komisji rozjemczych z wyjątkami wynikającymi z art. 2 i 3 ust. 2 tego dekretu.Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1954 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 69), wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 cytowanego dekretu, przepisy dekretu zostały rozciągnięte na państwowe gospodarstwa rolne (§ 2 rozporządzenia) z mocą od dnia 1 maja 1954 r. Ma to dla niniejszej sprawy rozstrzygające znaczenie ze względu na osobę pozwanego.Sądy powszechne rozstrzygają sprawy cywilne, chyba że sprawy te z mocy ustaw szczególnych są przekazane innym sądom lub władzom (art. 2 k.p.c.). Sprawy o zasądzenie roszczeń pracowników wynikających ze stosunków pracy w przedsiębiorstwach uspołecznionych są sprawami cywilnymi, skoro jednak cytowany dekret o zakładowych komisjach rozjemczych jako ustawa szczególna poddał je orzecznictwu komisji rozjemczych, to tym samym z mocy art. 2 k.p.c. w związku z art. 1 cytowanego dekretu w sprawach tych droga sądowa jest wyłączona. Niedopuszczalność drogi sądowej powoduje odrzucenie pozwu w każdym stanie postępowania (art. 207 § 1 i 228 § 1 k.p.c.).Zastosowanie art. 228 § 2 (lub art. 207 § 1 zd. ostatnie) k.p.c. nie może wchodzić w rachubę, skoro przepisy te dotyczą tylko niewłaściwości miejscowej lub rzeczowej sądu, a nie wypadku niedopuszczalności drogi sądowej (sąd jest wtedy również "niewłaściwy"), i nakazują przekazanie sprawy innemu sadowi powszechnemu. Przekazywania spraw innym organom niż sądy powszechne obowiązujący kodeks postępowania cywilnego w ogóle nie zna. Ujemne dla pracowników skutki uchybienia terminów przewidzianych w art. 6 ust. 1 cytowanego dekretu na skutek błędnego wytoczenia powództwa przed sąd i następnie odrzucenia przez sąd pozwu mogą być w zasługujących na uwzględnienie wypadkach usuwane przez komisje rozjemcze na mocy art. 6 ust. 2 cytowanego dekretu.Ponieważ w sprawie niniejszej, wobec niewniesienia rewizji przez stronę pozwaną, część zasądzająca wyroku uprawomocniła się, przeto Sąd Najwyższy ograniczył się do uchylenia na skutek rewizji powoda części wyroku oddalającej powództwo i odrzucenia w tym zakresie pozwu. Zmiana ta o tyle poprawia sytuację powoda, że umożliwia mu złożenie wniosku o zasądzenie należności, co do której pozew został przez Sąd odrzucony, do właściwej komisji rozjemczej z jednoczesnym wnioskiem o uwzględnienie spóźnienia zgłoszenia roszczeń - na zasadzie art. 6 ust. 2 cytowanego dekretu - z przyczyn uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (błąd Sądu Powiatowego i wątpliwość prawna rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy).