IV CR 55/59

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. L. przeciwko Zjednoczeniu nr 2 Budownictwa Miejskiego w Poznaniu o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 24.I.1958 r. stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany z pogwałceniem przepisów prawa.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się, po przekazaniu sprawy Sądowi w trybie art. 11 ust. 3 dekretu z dnia 24.II.1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych zasądzenie od pozwanego Zjednoczenia nr 2 Budownictwa Miejskiego w Poznaniu kwoty zł 419,02 tytułem różnicy wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w okresie od dnia 1.IV.1956 r. do dnia 24.III.1957 r. Powód był zatrudniony u pozwanego w charakterze stróża za wynagrodzeniem godzinowym, wynoszącym w okresie przed wejściem w życie uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1956 r. w sprawie podwyżki wynagrodzeń najniżej zarabiających pracowników - zł 1,86 za godzinę, a po wejściu w życie powyższej uchwały - zł 2,60 za godzinę. Zgodnie z Układem Zbiorowym Pracy w Budownictwie, powód otrzymywał za pracę w godzinach nadliczbowych oprócz płacy zasadniczej dodatek 10-procentowy, obliczony od stawki godzinowej. Powód twierdził, że strona pozwana obliczając - jego zdaniem niesłusznie - dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych od stawki wynagrodzenia zasadniczego, obowiązującego przed wejściem w życie wymienionej uchwały, a nie od stawki tą uchwałą podwyższonej, naraziła powoda na stratę w wysokości dochodzonej pozwem.Pozwany uznał roszczenie powoda za miesiąc listopad 1956 r. oraz za miesiąc styczeń, luty i marzec 1957 r., a w pozostałej zaś części wniósł o oddalenie powództwa.Sąd Powiatowy zaskarżonym prawomocnym wyrokiem z dnia 21.I.1958 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę zł 129,93, w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Prokurator Generalny PRL w rewizji nadzwyczajnej słusznie wywiódł, że powyższy wyrok w części uwzględniającej powództwo wydany został z pogwałceniem § 5 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 16.IV.1956 r. w sprawie podwyżki wynagrodzeń najniżej zarabiających pracowników (Monitor Polski nr 32, poz. 404).Sąd Powiatowy uwzględniając częściowo żądanie pozwu, uznał bowiem iż zastrzeżenie zawarte w § 5 powołanej wyżej uchwały nr 190 (w myśl którego "wszelkie premie, dodatki i dopłaty, których wysokość ustalona jest w stosunku procentowym do płacy podstawowej, oblicza się od dotychczasowej podstawy obliczenia"), jest nieważne jako sprzeczne z art. 16 ustawy z dnia 18.XII.1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu i że powodowi przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych obliczony od stawki podwyższonej.Powyższy pogląd Sądu Powiatowego nie jest słuszny.Stosownie do treści § 5 powołanej uchwały z dnia 16.IV.1956 r. pracownicy uspołecznionych zakładów pracy, wymienieni w tej uchwale, otrzymują wszelkie dopłaty do płacy podstawowej (w tym również wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych obliczane w stosunku procentowym) według podstawy obliczenia, jaka obowiązywała obie strony na podstawie umów o pracę do dnia 1.IV.1956 r., tj. do dnia wejścia w życie uchwały nr 190.Postanowienia § 5 uchwały nie są - wbrew stanowisku Sądu Powiatowego - sprzeczne z art. 16 ustawy o czasie pracy w przemyśle i handlu. Przepis ten stanowi, że wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oblicza się w stosunku procentowym do płacy normalnej. Przez płacę normalną w rozumieniu art. 16 ustawy z 1919 r. należy rozumieć stawki wynagrodzenia, wynikające z tzw. osobistego zaszeregowania pracownika, stosownie do postanowień zawartych w układach zbiorowych pracy, lub obowiązujących przepisach. Uchwała nr 190, jak to wynika z jej § 2 i 3 - nie zmienia stawek osobistego zaszeregowania pracowników, objętych postanowieniami tej uchwały. Płaca normalna tych pracowników nie uległa z chwilą wejścia w życie tej uchwały zmianie. Aby wynagrodzenie za pracę nie było niższe niż 500 zł. w stosunku miesięcznym i 2,60 zł. przy wynagrodzeniu godzinowym, uchwała w § 2 i §3 wprowadziła (aż do przeprowadzenia regulacji płac) specjalny system dopłat do normalnej płacy, nie naruszając jednakże (wynikających z układów zbiorowych pracy) dotychczasowych stawek osobistego zaszeregowania.Dodatki przewidziane w § 2 i 3 uchwały nie wchodzą więc do płacy normalnej, o której mówi art. 16 ustawy o czasie pracy w przemyśle i handlu i w związku z tym nie mogą być brane pod uwagę przy obliczaniu wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.Stanowisko takie same w omawianym przedmiocie zajęła również Państwowa Komisja Płac w piśmie okólnym z dnia 14.VII.1957 r. nr GP 2278/57 do Ministerstw, Urzędów Centralnych i Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych wyjaśniając, jak należy obliczać wynagrodzenia za godziny nadliczbowe pracowników objętych postanowieniami uchwały nr 190 - oraz Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej w piśmie z miesiąca grudnia 1958 r. nr G.P. 0514-58/58.Wbrew wyżej omawianym postanowieniom cytowanej uchwały i bez uzasadnionej podstawy prawnej Sąd Powiatowy zasądził różnicę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe na rzecz powoda (jednego z szeregu pracowników pozwanego przedsiębiorstwa, którzy uzyskali orzeczenia uwzględniające ich żądania), uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej jest więc uzasadnione (art. 396 § 1 k.p.c.) pomimo upływu terminu z art. 399 k.p.c. i pomimo nieznacznej wysokości zasądzonej kwoty. Chodzi bowiem o właściwą wykładnię wymienionych przepisów prawa.