IV CR 592/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Danuty A. przeciwko Bydgoskiemu Przedsiębiorstwu Aptek P.F. o zapłatę 1176 zł, po rozpoznaniu rewizji powódki na postanowienie Sądu Powiatowego w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 1955 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePrzedmiotem żądania pozwu jest suma 1176 zł dochodzona tytułem wynagrodzenia za styczeń i połowę lutego 1954 r. Powódka opiera roszczenie na twierdzeniu, że jako absolwentka Akademii Medycznej skierowana zastała przez komisję, działającą na podstawie ustawy o planowym zatrudnieniu absolwentów, do pracy w Aptece Społecznej nr 11, podległej pozwanemu przedsiębiorstwu. Nakaz i skierowanie obowiązywało od dnia 1 stycznia 1954 r. Powódka zgłosiła się do pracy 2 stycznia 1954 r., nie została jednak zatrudniona i otrzymała wyjaśnienie, że winna się zgłosić w okresie późniejszym. Pozwany zatrudnił ją dopiero 16 lutego 1954 r. z wynagrodzeniem 784 zł miesięcznie.Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 8 listopada 1955 r. pozew odrzucił z uzasadnieniem, że powódka dochodzi wynagrodzenia za pracę, a zatem rozpoznanie sprawy należy do komisji rozjemczej zgodnie z art. 1 Dekretu z dnia 24 lutego 1954 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 10, poz. 35). W konsekwencji droga sądowa jest niedopuszczalna i pozew zgodnie z art. 207 k.p.c. ulega odrzuceniu.W rewizji przeciwko powyższemu orzeczeniu powódka wnosi o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania.Pozwany wniósł o oddalenie rewizji.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy rozpoznanie sprawy odroczył i przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne: "Czy przez samo wydanie skierowania do pracy powstaje stosunek pracy pomiędzy absolwentem a zakładem pracy".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c. przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:Z art. 6 ustawy z dnia 7 marca 1950 r. o planowym zatrudnianiu absolwentów średnich szkół zawodowych oraz szkół wyższych (Dz. U. z 1950 r. Nr 10, poz. 106) oraz z § 7 zarządzenia wykonawczego Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 4 maja 1951 r. (M. P. 1951 r. A-44 poz. 577) wynika, że nakaz pracy łącznie ze skierowaniem wydanym przez resortowego ministra określa wszystkie elementy niezbędne do powstania stosunku pracy. Wymienione bowiem akty administracyjne wskazują, w jakim zakładzie dany absolwent ma rozpocząć wykonywanie pracy, wyznaczają zatem oba przedmioty stosunku prawnego, dalej określają rodzaj pracy, jaką absolwent ma wykonywać i powinny również oznaczyć wysokość wynagrodzenia (w tej ostatnie) kwestii p. cz. II okólnika Przew. PKPG z dnia 13 lipca 1951 r. - Biuletyn PKPG 1951 r. Nr 21 poz. 216). Nakaz lub skierowanie określa również dzień, w którym absolwent winien stawić się do pracy (§ 12 Zarz. Przew. PKPG z dnia 4 maja 1951 r.). Wszystkie te elementy mogą być zawarte już w nakazie pracy wydanym przez komisję przydziału pracy, w której bierze udział delegat ministra, w którego resorcie absolwent ma być zatrudniony (§ 4 i 7 zarządzenia z dnia 4 maja 1951 r.). Nakaz taki łączy wówczas elementy obu aktów administracyjnych, tj. nakazu (przydziału pracy) i skierowania do pracy.Przytoczone okoliczności wskazują, że z dniem wskazanym w skierowaniu do pracy (lub w samym nakazie) powstaje między absolwentem a określonym zakładem stosunek pracy bez zawierania umowy o pracę, której dekret ani zarządzenie wykonawcze z dnia 4 maja 1951 r. nie przewidują i dla której pozostawałoby tylko uregulowanie nieistotnych szczegółów. Wszystkie istotne bowiem elementy umowy o pracę i to nawet ściślej sprecyzowane niż przesłanki wystarczającej do zawarcia umowy wedle art. 441 k.z. i art. 11 rozporządzenia Prezydenta o umowie o pracę robotników - zawiera już skierowanie.Za przedstawionym rozstrzygnięciem przemawiają również dalsze wchodzące w grę przepisy. W szczególności art. 12 dekretu mówi o stosunku pracy "opartym na nakazie", a art. 8 tegoż dekretu stanowi o rozwiązaniu z mocy samego prawa stosunku pracy, w którym absolwent pozostawał uprzednio. W świetle art. 8 nie do przyjęcia i sprzeczna z intencją dekretu byłaby sytuacja, w której przyjmuje się rozwiązanie poprzedniego stosunku pracy "z mocy samego prawa" z równoczesnym uzależnieniem powstania nowego stosunku dopiero w razie zawarcia umowy, mimo że skierowanie oznacza wszystkie elementy, które wystarczą do zawarcia każdej umowy o pracę.Przepisy art. 441 i 442 § 2 k.z. oraz art. 1 rozporządzenia o robotnikach i art. 8 rozporządzenia o pracownikach umysłowych wskazują, że do powstania stosunku pracy wystarcza umowa, która nie wyszczególnia nawet wszystkich elementów stosunku pracy, określonych w skierowaniu wydanym na podstawie ustawy o planowym zatrudnianiu absolwentów. Z tych przyczyn brak w skierowaniu niektórych elementów, które skierowanie zawierać powinno, nie wyklucza powstania stosunku pracy na podstawie samego skierowania. Tak się ma rzecz w przypadku braku określenia wysokości wynagrodzenia za pracę. Obowiązujący w uspołecznionych zakładach pracy system wynagrodzeń daje bowiem podstawę do określenia tego elementu stosunku pracy na podstawie układu zbiorowego lub innych przepisów regulujących wynagrodzenie za pracę.Z powołanych przepisów i przytoczonych rozważań wynika, że na przedstawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.Powódka zarzuca naruszenie art. 13 dekretu i § 12 zarządzenia z dnia 4 maja 1951 r. Bezzasadność tych zarzutów wynika z dotychczasowych wywodów. Dodać ponadto trzeba, że w art. 13 dekretu w slowach "kierownik zakładu pracy ma obowiązek zatrudnić absolwenta..." chodzi o podkreślenie obowiązku faktycznego zatrudnienia, dopuszczenia do pracy, a nie o zawarcie umowy o pracę. Dekret nie użył tu znanego mu pojęcia zawarcia umowy czy też zatrudnienia na podstawie umowy (art. 8, 14, 17). Zarzut naruszenia § 12 zarządzenia z dnia 4 maja 1951 r. nie został nawet w rewizji umotywowany. Przepis ten popiera przede wszystkim bezpośrednio treść pozytywnej odpowiedzi na przedstawione zagadnienia prawne stanowiąc, że w dniu oznaczonym w nakazie (skierowanie)"powstaje obowiązek rozpoczęcia pracy przez absolwenta oraz zatrudnienia go przez zakład pracy".W rezultacie stwierdzić należy, że roszczenie powódki, pozostającej w spornym okresie już w stosunku pracy, winno być zgodnie ze stanowiskiem Sądu Powiatowego rozpatrywane przed komisją rozjemczą. Oparta na innych i błędnych założeniach rewizja zostaje oddalona (art. 383 k.p.c).