IV CR 682/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Benona M. przeciwko Bydgoskiej Fabryce Sygnałów Kolejowych w Bydgoszczy o 9.242 zł 44 gr, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 1955 r.,zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę 1.030 zł 30 gr uchylił i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania; poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 9.242,44 zł twierdząc, że od dnia 9 marca 1953 r. zatrudniony był u pozwanej na stanowisku kierownika działu gospodarki narzędziowej i w dniu 31 lipca 1954 r. rozwiązał ze skutkiem natychmiastowym umowę o pracę, gdyż pozwana nie zachowała istotnych warunków tej umowy. Dochodzona suma obejmuje wynagrodzenie za miesiące sierpień, wrzesień, październik i listopad 1954 r. oraz za 14 dni nie wykorzystanego urlopu.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła, że roszczenia powoda uległy przedawnieniu z mocy art. 41 rozp. o umowie o pracę prac. umysł., a ponadto że brak było ważnych przyczyn do rozwiązania umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym.Wyrokiem z dnia 29 grudnia 1955 r. Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanej na podstawie skierowania Ministerstwa Przemysłu Maszynowego, wydanego w myśl przepisów ustawy z dnia 7 marca 1950 r. o planowym zatrudnieniu absolwentów szkół średnich i wyższych. Pozwana pismem z dnia 19 lipca 1954 r. odwołała powoda z powyższym dniem ze stanowiska kierownika działu gospodarki narzędziowej wobec niewywiązywania się przezeń z ciążących na nim obowiązków, zawiadamiając go jednocześnie, że w związku z tym zostanie zmienione jego uposażenie. Pismem z dnia 24 lipca 1954 r. powód zawiadomił pozwaną, że rozwiązuje umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym wobec niezachowania przez pozwaną warunków umowy o pracę. Powód w związku z rozwiązaniem umowy o pracę pracował ostatnio w dniu 31 lipca 1954 r., następnie zaś do pracy się nie stawił. Sąd Wojewódzki uznał zatem, że "skutki rozwiązania przez powoda stosunku pracy należy liczyć od 31 lipca 1954 r.", skoro zaś pozew w sprawie niniejszej wpłynął do Sądu Powiatowego w dniu 21 marca 1955 r., przeto roszczenia powoda oparte na art. 39 rozp. o umowie o pracę prac. umysł. uległy przedawnieniu z mocy art. 41 cyt. rozp. Zarzut powoda, że pozwana nie uznawała rozwiązania przezeń umowy o pracę, a uczyniła to dopiero po wydaniu przez Sąd Powiatowy w Bydgoszczy w dniu 28 stycznia 1955 r. wyroku uniewinniającego powoda od zarzutu samowolnego opuszczenia pracy i że wobec tego 6-miesięczny termin przedawnienia należy liczyć od daty tego wyroku, Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadniony. W postępowaniu karnym bowiem, jak podkreślił Sąd, chodziło o to, czy pozwany przez porzucenie pracy dopuścił się przestępstwa z art. 16 wyżej powołanej ustawy z 7 marca 1950 r., wynik więc tego postępowania, skoro roszczenie powoda oparte jest na art. 39 w związku z art. 31 rozp. o umowie o pracę prac. umysł., nie może mieć wpływu na bieg terminu z art. 41 cyt. rozp. Z powyższych przyczyn Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Rewizja powoda od tego wyroku jest tylko częściowo uzasadniona.Wbrew zarzutom rewizji, Sąd Wojewódzki słusznie oddalił powództwo w części obejmującej żądanie zapłaty wynagrodzenia za miesiące sierpień, wrzesień, październik i listopad 1954 r. Zapłaty tego wynagrodzenia dochodzi powód, jak podkreślił to również w rewizji, z tytułu rozwiązania przezeń umowy o pracę na podstawie art. 31 rozp. o umowie o pracę prac. umysł. wobec niezachowania przez pozwaną istotnych warunków umowy o pracę. Powyższe roszczenia powoda oparte są zatem na art. 39 cyt. rozp. Wynagrodzenie przewidziane w tym przepisie płatne jest od razu i w myśl art. 41 ulega przedawnieniu w terminie sześciomiesięcznym. Skoro więc, co jest niesporne, powód w związku z rozwiązaniem umowy z tych przyczyn pracował do dnia 31 lipca 1954 r., następnie zaś już do pracy się nie stawił, to od tej daty, jak to prawidłowo uznał Sąd Wojewódzki, należy liczyć bieg terminu przedawnienia z art. 41 cyt. rozp. Wywody skarżącego, że Sąd Wojewódzki powinien był liczyć termin przedawnienia od daty wyroku uniewinniającego powoda od zarzutu przestępstwa z art. 16 powołanej ustawy z 7 marca 1950 r., są chybione, skoro powód dochodzi swych roszczeń na tej podstawie, że sam rozwiązał umowę o pracę z dniem 31 lipca 1954 r. na podstawie art. 31 cyt. rozp. Ponieważ pozew wpłynął do Sądu w dniu 21 marca 1955 r., przeto Sąd Wojewódzki słusznie uznał, że powyższe roszczenia powoda, jako oparte na art. 39 powołanego rozporządzenia - gdyby nawet przyjąć, że zachodziły ważne przyczyny do rozwiązania umowy na podstawie art. 31 - uległy przedawnieniu z mocy art. 41 cyt. rozp.Nie można jednak odmówić słuszności rewizji, jeśli chodzi o zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę wynagrodzenia za 14 dni nie wykorzystanego urlopu. Roszczenie bowiem o zapłatę wynagrodzenia za nie wykorzystany urlop jest odrębne i niezależne od roszczenia z art. 39 cyt. rozp. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 13 października 1955 r., sygn. 1 CR 1523/54, wliczenie do okresu wymienionego w art. 39 nie wykorzystanego urlopu nie da się w ogóle pogodzić z pojęciem urlopu jako prawem do spokojnego i zasłużonego wypoczynku zagwarantowanego Konstytucją. Wprawdzie art. 3 ust. 1 ustawy o urlopach stanowi, że pracownik traci prawo do urlopu, a więc i prawo do wynagrodzenia za nie wykorzystany urlop, jeśli sam rozwiązał umowę o pracę, nie dotyczy to jednak wypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło na skutek niezachowania przez pracodawcę istotnych warunków umowy. Przepis § 21 rozp. z dnia 11 czerwca 1923 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 464), utrzymany w mocy § 14 rozp. z dnia 28 lutego 1953 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 54), normuje kwestie urlopowe w razie rozwiązania i przez pracownika umowy o pracę przez wypowiedzenie, co przemawia za tym, że przepis art. 3 ust. 1, jako ograniczający nabyte przez pracownika prawa do urlopu, powinien być interpretowany ścieśniająco. Sąd Wojewódzki, oddalając w całości powództwo z mocy art. 41 rozp. o umowie o pracę prac. umysł., nie poczynił jednakże ustaleń, które umożliwiłyby ocenę, czy zachodziły podstawy do rozwiązania przez powoda umowy o pracę z przyczyn zachodzących po stronie pracodawcy, mianowicie z powodu niezachowania przezeń, jak twierdzi powód, istotnych warunków umowy, jak również czy i jakiej ewentualnie części urlopu powód nie wykorzystał. Z tych przyczyn, mając na uwadze, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie powoda, jak oświadczył on na rozprawie przed Sądem Najwyższym, wynosiło 2.660 zł 60 gr, Sąd Najwyższy na podstawie art. 384 k.p.c. zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę połowy tej kwoty tytułem wynagrodzenia za nie wykorzystany urlop uchylił i w tym i zakresie sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania przekazał, rewizję zaś w pozostałej części z wyżej przytoczonych zasad z mocy art. 383 k.p.c. oddalił.