IV CR 884/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka. Sędziowie: W. Formański, K. Lipiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Mariana P. o odtworzenie dyplomu, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Powiatowego dla m. Gdańska z dnia 21 października 1958 r.,zaskarżone postanowienie uchylił, sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla m. Gdańska do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy uwzględnił wniosek Mariana P. i odtworzył dyplom ukończenia przez wnioskodawcę Wydziału Stomatologicznego Instytutu Medycznego w K. w 1941 r. Postanowienie Sądu Powiatowego uprawomocniło się w listopadzie 1958 r.Dnia 1 grudnia 1960 r. Prokurator Generalny złożył rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie postanowienia Sądu Powiatowego i o odrzucenie wniosku Mariana P. Rewizja nadzwyczajna zarzuca naruszenie art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 lipca 1945 r. o odtworzeniu dyplomów i świadectw z ukończenia nauki oraz interesu Państwa Ludowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Marian P. dołączył do wniosku adresowanego do niego pismo Konsulatu Generalnego PRL w K. z dnia 10 grudnia 1957 r. zawiadamiające go, że "w radzieckim archiwum państwowym brak dokumentów wydziału stomatologicznego Instytutu Medycznego w K. za rok 1941".W myśl art. 3 dekretu z dnia 7 lipca 1945 r. o odtwarzaniu dyplomów i świadectw z ukończenia nauki (Dz. U. Nr 27, poz. 164; zmiany: Dz. U. z 1946 r. Nr 54, poz. 305 i z 1948 r. Nr 23, poz. 154) do wniosku o odtworzenie dokumentu powinno być dołączone zaświadczenie instytucji, która dokument wystawiła stwierdzające odmowę wydania duplikatu i jej przyczynę, a w wypadku zwinięcia instytucji - zaświadczenie odpowiedniego organu administracji państwowej, stwierdzające zwinięcie instytucji bez pozostawienia akt. Przy odtwarzaniu dokumentów wystawionych za granicą zaświadczenia powyższe wymagają legalizacji konsularnej; zaświadczenia mogą być także wystawiane przez polskie urzędy zagraniczne.Złożone przez wnioskodawcę pismo Konsulatu Generalnego, ze względu zarówno na formę, jak i na treść, nie może być uznane za zaświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 dekretu. Zaświadczenie konsularne, którego złożenia wymaga przepis art. 3 ust. 2 cytowanego dekretu, powinno mieć formę zaświadczenia, a nie pisma do zainteresowanego, powinno być opatrzone okrągłą pieczęcią urzędu wystawiającego dokument, wreszcie powinno wyraźnie stwierdzać, że wydaje się je celem złożenia sądowi przez wskazaną imiennie osobę wraz z jej wnioskiem o odtworzenie określonego dyplomu lub świadectwa, a w treści powinno zawierać te dane, których wymaga przepis art. 3 ust. 1 dekretu (tj. stwierdzenie, że instytucja, która zaginiony dokument wystawiła, odmawia wydania duplikatu z powodu zaginięcia lub zniszczenia akt, bądź stwierdzenie, że instytucja została zwinięta i nie pozostawiła akt). Z niezbyt precyzyjnie sformułowanego pisma Konsulatu, nie będącego zresztą zaświadczeniem, nie wynika, aby Instytut Medycyny w K. uległ likwidacji oraz aby Konsulat zwracał się do tego Instytutu o wydanie duplikatu dyplomu wnioskodawcy i spotkał się z odmową.Mimo niezłożenia zaświadczenia, wymaganego przepisem art. 3 ust. 1 i 2 dekretu, wniosek nie mógł być odrzucony w myśl art. 3 ust. 3 dekretu, gdyż złożone przez wnioskodawcę pismo Konsulatu Generalnego w K. może być ewentualnie uważane za zwalniające od złożenia zaświadczenia zawierającego stwierdzenie przez ten Konsulat, że uzyskanie zaświadczenia jest niemożliwe czy też bardzo utrudnione (art. 3 ust. 3 dekretu in fine). Rzeczą Sądu Powiatowego było zwrócenie się do Konsulatu o wyjaśnienie, czy jego pismo powinno być rozumiane jako tego rodzaju stwierdzenie.Nie podzielając z przytoczonych względów wniosku rewizji nadzwyczajnej o odrzucenie wniosku, Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Wymagało przede wszystkim wyjaśnienia, czy rzeczywiście uzyskanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 dekretu, jest niemożliwe, a gdyby tak było, to czy i z jakich przyczyn niemożliwe jest otrzymanie przez wnioskodawcę duplikatu dyplomu.Należało też wyjaśnić, czy wnioskodawca nosił rzeczywiście nazwisko i imię Marian Aleksander L., i zażądać udokumentowania zmiany nazwiska na obecnie używane "P.", skoro według twierdzeń wnioskodawcy dyplom wystawiony był na nazwisko "L."Sąd Powiatowy powinien był też szczegółowo przesłuchać wnioskodawcę co do okoliczności jego studiów w K., składania egzaminów (ile, jakich, u kogo), uzyskania dyplomu i okoliczności, w jakich dyplom zaginął. Złożony przez wnioskodawcę wzór dyplomu należało zweryfikować np. przez zasięgnięcie przez Konsulat odpowiednich informacji. Dałoby to Sądowi możność oceny tego fragmentu zeznań świadka C., w którym twierdzi ona, że na dyplomie wnioskodawcy, który oglądała, naklejona była fotografia.Konieczne też było o wiele dokładniejsze przesłuchanie świadka C. Trudno bowiem ocenić wiarygodność zeznań tego świadka, jedynej osoby zeznającej, że widziała dyplom wnioskodawcy, bez wyjaśnienia zarazem, jakie jest wykształcenie tego świadka, a w szczególności, czy zna ona język rosyjski i czy mogła zatem zrozumieć treść oglądanego dokumentu wystawionego w tym języku. Należało też wyjaśnić, co oznaczają słowa świadka o zaginięciu dokumentów wnioskodawcy w czasie powstania, skoro wnioskodawca podał we wniosku, że dyplom zagubił "w czasie powrotu do kraju" (kiedy?). Zestawienie tego twierdzenia wnioskodawcy ze słowami świadka C.: "Kiedy w 1942 lub 1943 r. wnioskodawca przyjechał do nas z terenów ZSRR, widziałam u niego dyplom", nasuwa daleko idące wątpliwości co do zgodności bądź twierdzeń wnioskodawcy, bądź zeznań świadka C. z rzeczywistością.Wysoce niedostateczne wyjaśnienie sprawy, choć sprawy o odtworzenie dyplomów i świadectw, a dyplomów lekarskich w szczególności, wymagają specjalnie dokładnego zbadania, przy zastosowaniu z urzędu wszystkich dostępnych środków wykrycia prawdziwego stanu rzeczy (art. 26 k.p.n.), w celu wyeliminowania możliwych nadużyć - uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 4 k.p.n. i art. 384 w związku z art. 398 k.p.c.).Uchyleniu zaskarżonego postanowienia nie stoi na przeszkodzie złożenie rewizji nadzwyczajnej po upływie terminu przewidzianego w art. 399 § 1, gdyż istnienie postanowienia o odtworzeniu dyplomu, które oparte jest na niedostatecznym materiale dowodowym, narusza interes Państwa Ludowego.