IV CZ 52/61
PostanowienieIzba Cywilna1962-02-22
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Sądu Wojewódzkiego o zawieszeniu postępowania do czasu ukończenia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości jest uzasadnione w świetle noweli do ustawy o wywłaszczeniu z 1961 r. i czy wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego w podobnych sprawach straciło aktualność?Ratio decidendi
Postanowienie Sądu Wojewódzkiego o zawieszeniu postępowania do czasu ukończenia postępowania wywłaszczeniowego jest uzasadnione, gdyż wynik procesu zależy od wyniku postępowania wywłaszczeniowego. Nowela do ustawy o wywłaszczeniu z dnia 31 stycznia 1961 r., wprowadzająca art. 46a, zmieniła stan prawny i spowodowała utratę aktualności wcześniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego w tej materii.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła roszczenia Skarbu Państwa o zapłatę wartości domu wybudowanego przez okupanta na nieruchomości pozwanej. Sąd Wojewódzki zawiesił postępowanie do czasu ukończenia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości pozwanej, uznając, że ewentualna decyzja o wywłaszczeniu załatwi także kwestie objęte sporem. Pozwana zaskarżyła to postanowienie, twierdząc, że ustawa o wywłaszczeniu nie reguluje takich roszczeń.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej na postanowienie o zawieszeniu postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydium Rady Narodowej w P. przeciwko Gertrudzie P. o 86.300 zł, na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 25 listopada 1960 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanej wartości domu wybudowanego przez okupanta niemieckiego na jej nieruchomości. Pozwana uznała roszczenie dochodzone pozwem w nieznacznej części, żądając oddalenia powództwa w pozostałej części.Powód wniósł o zawieszenie postępowania aż do ukończenia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości pozwanej. Sąd Wojewódzki wniosek uwzględnił zaznaczając, że ewentualna decyzja o wywłaszczeniu załatwi także kwestie objęte niniejszym sporem, który stanie się bezprzedmiotowy.Pozwana zwalcza w zażaleniu tę ocenę zarzucając, że ustawa o wywłaszczeniu nie reguluje roszczeń Skarbu Państwa z tytułu nakładów poczynionych przez okupanta na nieruchomościach opuszczonych, chociaż nowela do tej ustawy (Dz. U. z 1961 r. Nr 5, poz. 32) stworzyła podstawę wywłaszczenia nieruchomości ze względu na takie nakłady.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wspomniana nowela (ustawa z dnia 31.I.1961 r.) wprowadziła do ustawy z dnia 12.III.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości art. 46a. W myśl tego przepisu nieruchomości, na których władze okupacyjne wzniosły budowle o wartości przekraczającej pozostałą wartość nieruchomości, mogą być wywłaszczone, przy czym do odszkodowania za wywłaszczenie nie wlicza się wartości budowli wzniesionej przez okupanta. Nowela (art. 3 ust. 2) nakazuje stosować wymieniony przepis także w sprawach wszczętych przed jej wejściem w życie. Prawidłowo więc Sąd Wojewódzki stwierdził, że wynik procesu zależy od wyniku postępowania wywłaszczeniowego. Gdyby bowiem nastąpiło orzeczenie wywłaszczenia, spór stałby się bezprzedmiotowy.Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie jest uzasadnione w świetle art. 191 pkt 3 k.p.c. i dotychczasowego orzecznictwa (por. orzeczenie z 19.VIII.1961 r. 4 CZ 40/61 oraz z dnia 30.VIII.1961 r. 4 CZ 79/61). Należało więc zażalenie oddalić, stwierdzając zarazem, że odmienne orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 25.I.1961 r. 4 CZ 134/60 (OSN 1962 poz. 34) straciło aktualność wskutek zmiany stanu prawnego, dokonanej cytowaną wyżej ustawą z dnia 31.I.1961 r.
Powiązane orzeczenia
- IV CR 205/62 1962-06-13Czy sąd powinien zawiesić postępowanie sądowe o zapłatę równowartości nakładów na nieruchomość, jeśli toczy się równolegle postępowanie administracyjne o wywłaszczenie tej nieruchomości?
- 3 CZ 172/58 1958-09-25Czy sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 191 pkt 1 k.p.c., gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego procesu, który został już prawomocnie zakończony?
- IV CZ 134/60 1961-01-25Czy postępowanie wywłaszczeniowe obejmuje ustalenie wysokości wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu nakładów poniemieckich i czy może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania cywilnego w sprawie o ustalenie tych na…
- 2 CR 624/61 1963-03-20Czy wniesienie pozwu o wydanie nieruchomości opuszczonej przerywa bieg terminu z art. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątku opuszczonym i poniemieckim, nawet jeśli postępowanie zostało umorzone?
- III CSK 160-11/1 2012-02-09Czy brak możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń przez właścicieli nieruchomości na drodze prawnej z powodu wadliwych decyzji administracyjnych i braku sądownictwa administracyjnego przed 1980 r. może stanowić podsta…
Powołane przepisy
art. 46aart. 3 ust. 2art. 191 pkt 3 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.