IV CZ 57/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława S. przeciwko Emilii S. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia pozwanej na zawarte w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 1958 r. orzeczenie o kosztach, zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zniósł wzajemne koszty procesu;oddalił zażalenie w pozostałej części;zniósł wzajemnie koszty postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki umorzył postępowanie w sprawie o rozwód wskutek niestawienia się powoda na pierwsze posiedzenie sądowe (art. 421 k.p.c.), ustalił wpis ostateczny w wysokości 1500 zł i zasądził od powoda na rzecz pozwanej 450 zł tytułem kosztów procesu.W zażaleniu na orzeczenie o kosztach pozwana żąda zasądzenia, poza przysądzoną kwotą 450 zł, nadto kwoty 535 zł, zgodnie bowiem z umową wynagrodzenie adwokackie za prowadzenie tej sprawy ustalone zostało na 980 zł (zas. wynagr. 800 zł, ryczałt - 160 zł, opłata skarbowa - 25 zł), a brak jest podstaw prawnych uzasadniających jedynie częściowy zwrot kosztów.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie w zasadzie nie jest uzasadnione.Przepis art. 421 k.p.c. jest normą szczególną, wprowadzającą pewne odchylenia od zasad ogólnych wyrażonych w aort. 195 § 2 k.p.c. czy art. 215 k.p.c. Przesłanką uzasadniającą umorzenie postępowania jest fikcja prawna, że w sprawach wymienionych w art. 416 k.p.c. niestawiennictwo powoda na pierwsze posiedzenie a w sprawach o rozwód - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 8 lipca 1952 r. C. 1843/51 (OSN 1953/II poz. 59) - przez "pierwsze posiedzenie" rozumieć należy pierwszą rozprawę, jest równoznaczne z rezygnacją powoda z uzyskania wyroku. Negatywna postawa powiodą W kierunku popierania powództwa jest wyrazem jak gdyby cofnięcia pozwu. Wykładnia taka w dziedzinie kosztów ma to znaczenie, że na żądanie powoda zwraca.mu się połowę wpisu (art. 35 przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 1956 r. Nr 58, poz. 528, zmiana Dz. U. z 1953 r. Nr 14, poz. 56) oraz że adwokatowi za prowadzenie sprawy w takim przypadku należy się jedynie połowa zasadniczego wynagrodzenia (§ 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1953 r. Dz. U. z 1953 r. Nr 40, poz. 176, zmiana Dz. U. z 1956 r. Nr 20, poz. 117). Przepis § 19 cyt. rozporządzenia przyznaje adwokatowi połowę zasadniczego wynagrodzenia w przypadkach w nim wymienionych. Do nich należy zaliczyć przypadek niestawiennictwa powoda na pierwszą rozprawę w sprawie o rozwód w związku z fikcją prawną, jaką zakłada przepis art. 421 k.p.c.Ponieważ cofnięcie pozwu w zakresie kosztów procesu jest równoznaczne z przegraniem sprawy pozwana może z mocy art. 97, 98 i 100 k.p.c. żądać zwrotu połowy zasadniczego wynagrodzenia adwokackiego, przewidzianego w § 10 pkt 1 rozporządzenia o wynagrodzeniu adwokatów, czyli kwoty 400 zł, zwrotu opłaty od pełnomocnictwa - 25 zł oraz zwrotu ryczałtu w wysokości 160 zł przewidzianego w § 7a cyt. rozporządzenia, nie podlegającego obniżeniu jako niezależnego pod względem wysokości od wyniku sporu, a służącego na pokrycie ogólnych kosztów własnych zespołu adwokackiego, do którego pełnomocnik pozwanej należy.Z powyższego przeto zestawienia wynika, że Sąd na żądanie pozwanej powinien zasądzić jej od powoda sumę 585 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Dlatego Sąd Najwyższy zawarte w zaskarżonym postanowieniu orzeczenie o kosztach zmienił, jak w sentencji (art. 386 k.p.c. w związku z aut. 394 § 3 k.p.c.), oddalił zażalenie w pozostałej części (art. 383 k.p.c.) i wobec częściowego jedynie uwzględnienia zażalenia zniósł wzajemnie koszty postępowania zażaleniowego (art. 101 k.p.c).