IV K 349/52

SentencjaSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury na rozprawie rewizyjnej dnia 16 września 1952 r. w sprawie B. N., osk. z art. 286 § 2 k. k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL, od wyroku Sądu Najwyższego Nr I. K. 717/51 z dnia 31 stycznia 1952, na podstawie art. 394 - 396, 400 § 1 384 pkt. 2 i 459 k.p.k. oraz art. 4 dekretu o o.s.k. zmienia zaskarżony wyrok oraz utrzymany tym wyrokiem w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 28 marca 1951 r. Nr IV K 18/51 w ten sposób, że uchyla orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wymierzonej oskarżonemu B. N. kary... na poczet tej kary zalicza oskarżone mu okres tymczasowego aresztowania od dnia 20 stycznia 1951 r. do dnia 20 marca 1951 r.; zwalnia oskarżonego od kosztów postępowania rewizyjnego i opłaty sądowej w Sądzie Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w... z dnia 20 marca 1951 r. oskarżony został skazany z art. 286 § 2 k.k. na... więzienia z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres lat trzech za to, że 29 października 1950 r. w W. jako kierownik Gminnej Kasy Spółdzielczej, przekraczając swe uprawnienia i działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i innych, przyjął od szeregu osób i sam wpłacił różne kwoty w walucie obowiązującej do 28 października 1950 r. wykazując te wpłaty jako operacje kasowe z dnia 28 października 1950 r., przez co na skutek zmiany wartości pieniądza, wprowadzonej ustawą z 28.X 1950 r., naraził Gminną Kasę Spółdzielczą w... na stratę 23.186.64 zł. w walucie obecnie obowiązującej.Od tego wyroku wniósł rewizję Prokurator,wnosząc o uchylenie wyroku w części dotyczącej zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.Wyrokiem z dnia 31 stycznia 1952 r. Sąd Najwyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego utrzymał w mocy. Jak widać z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku:1)że nie nastąpiła obraza art. 61 k.k., gdyż stosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary zależy od uznania Sądu w miarę warunków określonych w § 2 tego artykułu;2)że nie nastąpiła też obraza art. 339 § 2 k.p.k., gdyż Sąd nie miał obowiązku uznania chęci własnej korzyści za okoliczność obciążającą, skoro okoliczność ta należy do istoty przypisanego przestępstwa;3)że oskarżony ujawnił swe nadużycia przed ich wykryciem i starał się naprawić wyrządzoną szkodę;4)że Sąd nie jest obowiązany do przytaczania i omawiania każdej okoliczności mogącej w zasadzie mieć znaczenie dla wymiaru kary, jeżeli przytoczony w wyroku stan rzeczy uzasadnia należycie decyzję Sądu;5)że wobec znacznego upływu czasu od wykonania reformy waluty wzmożona represja karna w postaci efektywnego wykonania kary nie jest konieczna.Od powyższego wyroku Sądu Najwyższego Prokurator Generalny PRL, założył rewizję nadzwyczajną, wnosząc o uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, wymierzonej oskarżonemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie kwestionując zasadniczej słuszności stanowiska Sądu Najwyższego w podanych wyżej punktach 2 i 4 stwierdzić jednak należy, że wyrok Sądu Najwyższego zapadł z obrazą art. 371 pkt. 3 i 4, art. 339 § 2 k.p.k. w związku z art. 54 i 61 k.k.Obraza powyższych przepisów prawa nastąpiła z przyczyn następujących:1)Pogląd Sądu Najwyższego, iż stosowanie warunkowego zawieszenia kary zależy od uznania Sądu w miarę warunków określonych w art. 61 k.k., a w związku z tym - iż nie ma obrazy art. 61, k.k. w danym przypadku, jest sprzeczny z istotą postępowania rewizyjnego i stanowi obrazę art. 371 pkt. 3 i 4 k.p.k., w myśl którego Sąd rewizyjny samodzielnie ocenia okoliczności faktyczne sprawy i słuszność orzeczenia o karze. Wobec przejścia kodeksu postępowania karnego od postępowania kasacyjnego do postępowania rewizyjnego ocena meritum sprawy przestała być wyłączną domeną Sądu I instancji ("orzekającego"), pozostawioną jego tylko uznaniu, i podlega kontroli rewizyjnej. Nie może więc Sąd rewizyjny uchylić się od oceny merytorycznej słuszności orzeczenia Sądu I instancji czy to w zakresie orzeczenia o winie, czy to w zakresie orzeczenia o karze. Kontrola słuszności ustaleń faktycznych (art. 371 pkt. 3 k.p.k.) i kontrola słuszności wymierzonej kary (art. 381 pkt. 4 k.p.k.) należy do istoty i celów postępowania rewizyjnego. Tym zasadom przeczy będący w mowie pogląd Sądu Najwyższego.2)Ustalenie, że oskarżony ujawnił, swe nadużycia przed ich wykryciem, jest sprzeczne z wyjaśnieniami samego oskarżonego (k. 155 o) i odczytanymi zeznaniami świadka Z. (k. 64 i 80), z których bezspornie wynika, że Z. już 29 października powzięta podejrzenia w związku z nadmiernymi wpłatami wykazanymi przez oskarżonego na 28 października 1950 r. i indagowała go z tego powodu, a nawet napytała, ile na tym zarobił, a skoro oskarżony o tych podejrzeniach dowiedział się natychmiast od samej Z., to błędne jest ustalenie, że zawiadomił swoją władzę przełożoną przed wykryciem nadużyć.3)Ostatni argument Sądu Najwyższego - iż wobec znacznego upływu czasu od wykonania reformy walutowej wzmożona represja karna w post a ci efektywnego wykonania kary nie jest już konieczna - stanowi obrazę art. 339 § 2 k.p.k. oraz art. 54 i 61 k.k., a to z przyczyn następujących:a)Współmierność lub niewspółmierność kary ustawa nakazuje oceniać z punktu widzenia szkodliwości społecznej przestępstwa (art. 384 pkt. 2 k.p.k.), a szkodliwość społeczna przestępstwa popełnionego przez urzędnika w związku z wprowadzeniem w życie tak doniosłej ustawy, jak ustawa z 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego, i wymierzonego w istocie rzeczy przeciwko celom tej ustawy, jest tak oczywiście wysoka, że nie wymaga to żadnych komentarzy;b)Upływ czasu od przeprowadzenia zmiany systemu pieniężnego nie wpływa na ocenę szkodliwości społecznej czynu, popełnionego w celu obejścia tej ustawy i osiągnięcia sprzecznych z nią i zabronionych korzyści majątkowych, a przy wymiarze kary za takie przestępstwo liczyć należy się ze względami prewencji ogólnej, która wymaga zapobieżenia popełnieniu podobnych czynów przy okazji innych aktów ustawodawczych o podstawowym znaczeniu ogólno - narodowym.Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że Sąd Najwyższy, z obrazą art. 339 § 2 k.p.k. i art. 54 k.k., nie rozważył istotnej dla wymiaru kary, a w szczególności jej zawieszenia, okoliczności, a mianowicie sposobu popełnienia przestępstwa, aczkolwiek z o sprawy wynika, że oskarżony popełnił przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. w zbiegu jednoczynnym z art. 287 § 2 k.k. - przez sfałszowanie daty wpływów kasowych, co świadczy o wysokim napięciu złej woli i tym bardziej przemawia przeciwko zawieszeniu wykonania kary.Z przytoczonych wyżej względów Sąd Najwyższy w powiększonym składzie uznał, iż warunkowe zawieszenie wykonania kary wymierzonej oskarżonemu powinno być uchylone.