IV K 582/60

SentencjaS. N. po rozpoznaniu sprawy B. J., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., z powodu rewizji, założonej przez oskarżonego, na podstawie art. 375, art. 383 pkt 2 i 3 oraz art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego B. J., i przyjmując, że oskarżony B. J. działał w stanie obrony koniecznej, na podstawie art. 21 § 1 k.k. uniewinnił tego oskarżonego od zarzutu aktu oskarżenia.B. J. oskarżono o to, że przewidując możliwość pozbawienia życia T. J. i godząc się z tym, zadał mu cios nożem w okolicę klatki piersiowej, czym spowodował przecięcie tętnicy szyjnej, w wyniku czego T. J. zmarł.S. B. był oskarżony o to, że wspólnie z. T. J. i B. J. brał udział w bójce, w wyniku której T. J. ugodzony nożem w okolicę klatki piersiowej, poniósł śmierć.S. Woj. uznał: 1) B. J. za winnego zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i za ten czyn na mocy art. 225 § 1 w związku z art. 21 § 2 i 59 § 1 lit. a k.k. skazał go na karę 8 lat więzienia, 2) S. B. za winnego zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu, przyjmując kwalifikację prawną z art. 240 § 1 k.k. i na mocy tego przepisu skazał go na karę 2 lat więzienia.Rewizję założył tylko osk. B. J.Rewizja zawierała zarzuty:1) obrazy art. 225 § 1 w związku z art. 21 § 2 i art. 59 § 1 lit. a k.k. przez skazanie oskarżonego na podstawie tych przepisów ustawy zamiast przypisania oskarżonemu czynu z art. 230 § 2 k.k. lub z art. 225 § 2 k.k. w związku z art. 21 § 1 k.k., gdyż zgodnie z wynikami przewodu sądowego oskarżony działał w stanie obrony koniecznej, której granic nie przekroczył,2) obrazy art. 225 § 1 k.k. przez błędne jego zastosowanie i skutkiem tego wymierzenie oskarżonemu, przy przyjęciu przekroczenia granic obrony koniecznej i przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, która mieści się w ustawowym zagrożeniu, i przez to rażąco niewspółmiernej, zamiast przypisania oskarżonemu czynu z art. 230 § 2 k.k. lub z art. 225 § 2 k.k. popełnionego w obronie koniecznej, której granice przekroczył., Uzasadnienie faktyczneS. N. stwierdził:Pierwszy zarzut rewizji oskarżonego jest częściowo zasadny.Według, prawidłowych ustaleń zaskarżonego wyroku T. J. i S. B. dopuścili się bezprawnego zamachu na oskarżonego B. J., który odpierając ten zamach, posiadanym w ręku scyzorykiem wymachiwał na wysokości swych ramion, przy czym jeden z takich ciosów ugodził śmiertelnie jednego z napastników, mianowicie T. J. W świetle materiału dowodowego, przyjęta przez S. Woj. koncepcja działania B. J. w stanie obrony koniecznej znajduje pełne potwierdzenie w okolicznościach sprawy.Zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest kwestia, czy B. J., działając w obronie koniecznej, granice jej przekroczył, czy nie.S. Woj. stanął na stanowisku, że B. J. granice obrony koniecznej przekroczył, gdyż obrona ta nie nosiła charakteru umiarkowanego, ponieważ oskarżony ten użył takiego środka obrony (scyzoryka), który nie był konieczny do odparcia napaści, a wystarczało użycie pompki do roweru czy też kija, tym bardziej że oskarżony nie był zaskoczony, skoro już wcześniej przewidywał możliwość zaatakowania go i w związku z tym mógł uzbroić się w stosowne narzędzie do odparcia zamachu, jeżeli nie chciał ratować się ucieczką na posiadanym rowerze.S. N. uznał, że to stanowisko S. Woj. jest błędne.Z przepisu art. 21 k.k. wynika, że przy obronie koniecznej nie ma zastosowania ani zasada subsydiarności, ani też zasada proporcjonalności dóbr. Oznacza to, że osoba działająca w obronie koniecznej nie musi wyczerpywać innych środków w celu odparcia zamachu na dobro własne lub innej osoby, czyli może odeprzeć zamach wszelkimi rozporządzanymi środkami, chociażby z naruszeniem proporcji między dobrem zagrożonym a poświęconym, jednakże nie może przekroczyć przy tym granic konieczności. W przypadku niezachowania warunków konieczności zachodzi przekroczenie granic obrony koniecznej.Jak wynika z ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku, B. J. znalazł się w takiej sytuacji, że bezpośredni zamach ze strony dwóch napastników wymagał natychmiastowego odparcia. W danym momencie B. J. nie miałby już czasu na szukanie innego środka obrony (kija czy pompki), gdyż wówczas odparcie zamachu byłoby spóźnione. W tych warunkach, zdaniem S. N., użycie przez B. J. otwartego scyzoryka, jakim w chwili trwania bezpośredniego zamachu rozporządzał, było konieczne, tym więcej, że - jak to S. Woj. ustalił - było ciemno, wobec czego B. J. mógł sądzić, że napastnicy, którzy do napadu się przygotowywali, mogą również użyć w zamachu niebezpiecznych narzędzi. Z tych samych powodów należy przyjąć, że nie ma decydującego znaczenia, w jaki przedmiot uzbroił się B. J. jeszcze przed zamachem, gdyż wówczas, spodziewając się napaści ze strony pijanych osób, nie mógł wiedzieć, jakich środków użyją oni do napaści, jak również nie można by od niego wymagać, ażeby już w tym czasie miał możność zastanawiania się, jaki będzie stosowny środek obrony przeciwko napastnikom, których zachowanie się dawało podstawę do spodziewania się z ich strony godzenia nie tylko w zdrowie B. J., ale nawet i w życie.Nie bez znaczenia, dla oceny działania B. J. są ustalone w zaskarżonym wyroku okoliczności, wskazujące w sposób wyraźny na to, że oskarżony ten nie dążył do bójki, a przeciwnie starał się spotkania z napastnikami uniknąć, a przyjął scyzoryk od W. dla ewentualnej obrany dopiero wówczas, gdy podejrzane zachowanie się napastników wskazywało na ich zamiar napaści.Wobec przyjęcia przez S. N., że oskarżony B. J. działał w stanie obrony koniecznej, której granic nie przekroczył, że wobec tego, w myśl art. 21 § 1 k.k. nie popełnił przestępstwa, odpada potrzeba rozważania dalszych zarzutów rewizji oskarżonego.