IV K Rn 51/1957

WyrokIzba Cywilna1957-06-29

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1955 r. oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r. w częściach dotyczących skazania oskarżonych Kazimierza D., Ludwika B., Czesława C. i Michała R. z uwagi na nierozważenie przez sądy istotnych dowodów i okoliczności faktycznych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki w części dotyczącej skazania oskarżonych, stwierdzając, że sądy pierwszej instancji i Sąd Najwyższy w poprzednim składzie nie rozważyły istotnych dowodów i zeznań świadków, co mogło mieć wpływ na treść wyroku. Dotyczyło to w szczególności ustalenia zamiaru działania oskarżonych, ich roli w zdarzeniach, legalności transakcji oraz podstaw skazania za poszczególne przestępstwa. Wskazano na konieczność ponownego rozpoznania sprawy w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i właściwej oceny winy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła oskarżonych Kazimierza D., Ludwika B., Czesława C. i Michała R., którzy zostali skazani za przestępstwa związane z marnotrawieniem reglamentowanego materiału, przekraczaniem uprawnień i działaniem na szkodę interesu publicznego. Wyroki sądów pierwszej instancji i Sądu Najwyższego były przedmiotem rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy w niniejszym orzeczeniu uchylił poprzednie wyroki w części dotyczącej skazania tych oskarżonych z uwagi na nierozważenie istotnych dowodów i zeznań świadków.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1955 r. oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r. w częściach skazujących oskarżonych i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Poźniczek (sprawozdawca). Sędziowie: M. Dobromęski, T. Krokosz, T. Gdański, A. Pyszkowski, M. Kulesza, A. Górski. Prokuratorzy: M. Matywiecka i M. Warman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza D., Ludwika B., Czesława C., Michała R., oskarżonych z art. 286 § 1, 286 § 2 k.k. w związku z art. 293 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1953 r. uchylającego wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1955 r. oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r. w częściach skazujących oskarżonych Kazimierza D., Ludwika B., Czesława C. i Michała R. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r. skazani zostali m.in.:1)oskarżony Kazimierz D. z art. 39 m.k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia (na mocy amnestii złagodzoną do 1 roku i 3 miesięcy więzienia) za to, że nie oznaczonego bliżej dnia w czerwcu 1952 r. w K. jako dyrektor techniczny Fabryki Maszyn Lniarskich, uchylając się od wykonania ciążącego na nim obowiązku należytych starań o surowce zakładu, dopuścił do pocięcia na nieużyteczne dla zakładu paski 15 ton blachy żeberkowej 5 mm i 10 ton blachy 3 mm w arkuszach, przydzielonej do produkcji ciągników "Ursus", powodując w ten sposób marnotrawienie reglamentowanego materiału;2)oskarżony Ludwik B.:1)z art. 39 m.k.k. na karę 2 lat więzienia (złagodzoną z amnestii do 1 roku więzienia) za to, że jako kierownik zaopatrzenia Fabryki Maszyn Lniarskich w K., uchylając się od ciążącego na nim obowiązku przedsiębrania należytych starań o surowce zakładu, działając wspólnie z Kazimierzem D., dopuścił do pocięcia na nieużyteczne dla zakładu paski 15 ton blachy żeberkowej 5 mm i 10 ton blachy 3 mm w arkuszach, przydzielonej do produkcji ciągników "Ursus", powodując w ten sposób marnotrawienie reglamentowanego materiału,2)z art. 286 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia (złagodzoną z amnestii do 1 roku i 6 miesięcy więzienia) za to, że w czasie od czerwca 1952 r. do połowy listopada 1952 r. jako kierownik zaopatrzenia Fabryki Maszyn Lniarskich, przekraczając swą władzę, sprzedał z pominięciem obowiązujących w tym względzie przepisów około 70 ton ścinek użytkowych blachy, czym działał na szkodę interesu publicznego.Sąd wymierzył oskarżonemu Ludwikowi B. łączną karę 2 lat więzienia;3)oskarżony Czesław C. z art. 286 § 1 k.k. na karę 1 roku więzienia za to, że dnia 20 kwietnia 1953 r. w W. jako kierownik tamtejszej Centrali Handlowej Żelaza i Stali przekroczył swą władzę, wystawiając w porozumieniu z oskarżonym Michałem R. zezwolenie na zakupy w Fabryce Maszyn Lniarskich w K. 15 ton ścinek blachy, czym działał na szkodę interesu publicznego;4)oskarżony Michał R.:1)z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 293 k.k. na karę 3 lat więzienia za to, że w czasie od marca do grudnia 1954 r., współdziałając z oskarżonym Eugeniuszem R. i oskarżonym Emilem P. w zakupywaniu przez nich z Fabryki Maszyn Lniarskich większej ilości ścinek i pasków z blachy, które następnie zakupywał, jakkolwiek wiedział, że sprzedaż tych surowców i półfabrykatów dokonywana jest z naruszeniem obowiązujących w tym względzie przepisów, udzielił oskarżonemu Ludwikowi B. pomocy do popełnienia przestępstwa określonego w punkcie I 2 b) tej sentencji,2)z art. 286 § 2 k.k. w związku z art. 293 k.k. na karę 1 roku więzienia za to, że dnia 6 czerwca 1953 r. w K. nakłonił oskarżonego Tadeusza S. do popełnienia przestępstwa opisanego w pkt I 3 b) tej sentencji,3)z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 293 k.k. na karę 2 lat więzienia za to, że w kwietniu 1953 r. w K., współdziałając z oskarżonym Stanisławem W. w zakupywaniu z Fabryki Maszyn Lniarskich w K. 15 tysięcy śrub, z których odkupił w MHD w K. 5000 sztuk, udzielił oskarżonemu Tadeuszowi W. pomocy do popełnienia przestępstwa opisanego w pkt 7 tej sentencji.Sąd wymierzył oskarżonemu Michałowi R. łączną karę 4 lat więzienia.Od wyroku tego założył rewizję prokurator w części dotyczącej kary wymierzonej oskarżonemu Ludwikowi B. oraz wymienieni wyżej oskarżeni.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 29 stycznia 1955 r.:1)uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej:1)skazania oskarżonego Kazimierza D.,2)skazania oskarżonego Ludwika B. za przestępstwa z art. 39 m.k.k. i co do kary łącznej,3)skazania oskarżonego Michała R. za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 293 k.k. i co do kary łącznej;2)uznał oskarżonych Kazimierza D. i Ludwika B. za winnych tego, że w czerwcu 1952 r. w K. Kazimierz D. jako dyrektor techniczny, a Ludwik B. jako kierownik zaopatrzenia Fabryki Maszyn Lniarskich w K. łącznie przekroczyli swą władzę: oskarżony Kazimierz D. - wydając polecenie pocięcia dla wytwórni prywatnego przedsiębiorcy Michała R. na ścinki 15 ton blachy żeberkowej 5 mm i 10 ton blachy 3 mm w arkuszach, przydzielonej do produkcji ciągników "Ursus", a oskarżony Ludwik B. - sugerując mu wydanie tego polecenia i zlecając jego wykonanie, przez co działali na szkodę interesu publicznego i za to z mocy art. 286 § 1 k.k. skazał każdego z nich, zarówno oskarżonego Kazimierza D., jak i oskarżonego Ludwika B., na karę po 1 (jednym) roku i 6 (sześć) miesięcy więzienia, którą to karę na mocy art. 4 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii każdemu z nich złagodził o połowę, tj. do 9 miesięcy więzienia, zaliczając oskarżonemu Kazimierzowi D. na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania od 23 grudnia 1953 r. do 15 listopada 1954 r. i uznając tym samym karę za odbytą;3)uniewinnił oskarżonego Michała R. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 293 k.k., wymienionego w ust. I pkt. 10 lit. a) wyroku, obciążając kosztami tej części postępowania Skarb Państwa;4)zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary wymierzonej:1)oskarżonemu Ludwikowi B. - za przypisany mu wyrokiem sądu pierwszej instancji czyn z art. 286 § 1 k.k. (ust. I pkt 2 lit. b wyroku) - w ten sposób, że ustalając okres popełnienia tego czynu od marca 1952 r. do kwietnia 1953 r., skazał oskarżonego Ludwika B. na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy więzienia,2)oskarżonemu Czesławowi C. w ten sposób, że wykonanie wymierzonej mu za przypisany czyn kary 1 roku więzienia zawiesił warunkowo na okres lat 2 (dwóch),3)oskarżonemu Michałowi R. w ten sposób, że skazał oskarżonego Michała R. za przypisany mu czyn z art. 286 § 2 k.k. w związku z art. 293 k.k. (ust. I pkt 10 lit. b wyroku) na karę 8 (ośmiu) miesięcy więzienia, a za przypisany mu czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 293 k.k. (ust. 1 pkt 10 lit. c wyroku), na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy więzienia;5)na podstawie art. 31 k.k. wymierzył:1)oskarżonemu Ludwikowi B. - przy zastosowaniu art. 13 ust. 2 z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii - łączną karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy więzienia, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 29 czerwca 1953 r. i uznając tym samym karę za odbytą,2)oskarżonemu Michałowi R. łączną karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy więzienia, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 20 czerwca 1953 r. i uznając tym samym karę za odbytą.Od powyższego wyroku Sądu Najwyższego założył na niekorzyść oskarżonych Kazimierza D., Ludwika B., Czesława C. oraz Michała R. rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości wnosząc: co do oskarżonych Kazimierza D. i Ludwika B. - o uchylenie wyroku Sądu Najwyższego w części dotyczącej skazania ich z art. 286 § 1 k.k. za czyny określone w ust. I pkt 1 oraz 2 a) sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego i o zmianę w tej części wyroku Sądu Wojewódzkiego przez skazanie oskarżonych z art. 39 ust. 2 m.k.k. na kary znacznie surowsze; co do oskarżonego Ludwika B. - o zmianę wyroku Sądu Najwyższego w części dotyczącej orzeczenia o karze za czyn określony w ust. I pkt 2 lit. b) sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz w ustępie 4 punkt a) sentencji wyroku Sądu Najwyższego przez znaczne jej podwyższenie, a ponadto o orzeczenie w stosunku do oskarżonego Ludwika B. odpowiedniej kary łącznej; co do oskarżonego Czesława C. - o uchylenie wyroku Sądu Najwyższego w części dotyczącej kary i zmianę w tej części wyroku Sądu Wojewódzkiego przez znaczne jej obostrzenie; co do oskarżonego Michała R. - o uchylenie wyroku Sądu Najwyższego w części dotyczącej uniewinnienia go z zarzutu popełnienia przestępstwa wymienionego w ust. I punkt 10 lit. a) sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego i utrzymanie w tym zakresie wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz o uchylenie wyroku Sądu Najwyższego w części dotyczącej orzeczenia o karach za przestępstwa określone w ust. 1 punkt 10 lit. b) i c) sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego i zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego za przestępstwa określone w ust. I pkt 10 lit. a) w części dotyczącej orzeczenia o karze oraz skazanie oskarżonego za wszystkie zarzucane mu przestępstwa na kary znacznie surowsze przy równoczesnym orzeczeniu w stosunku do niego odpowiedniej kary łącznej.Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizję nadzwyczajną, wyrokiem z dnia 10 października 1953 r.:1)uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania oskarżonych Kazimierza D. i Ludwika B za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. opisane w punkcie 2 sentencji wyroku (pocięcie 25 ton blachy) oraz co do kary łącznej wymierzonej oskarżonemu Ludwikowi B.;2)oskarżonych Kazimierza D. i Ludwika B. uznał za winnych przestępstwa z art. 39 pkt 2 m.k.k. popełnionego w sposób opisany w sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r. w punktach I - 1) i I - 2 lit. a (uchylanie się od obowiązku starań o surowce i dopuszczenie do zmarnowania 25 ton blachy przez jej pocięcie) i skazał za to z mocy art. 39 m.k.k. oskarżonego Kazimierza D. na karę pięciu lat więzienia, a oskarżonego Ludwika B. na karę czterech lat więzienia.3)uchylił zaskarżony wyrok w części uniewinniającej oskarżonego Michała R. z zarzutu popełnienia czynu opisanego w punkcie I - 10 lit a) sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r. co do udzielenia pomocy oskarżonemu Ludwikowi B. do popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. oraz co do wymierzonej mu kary łącznej;4)oskarżonego Michała R. uznał za winnego przestępstwa z art. 293 w związku z art. 286 § 1 k.k. popełnionego w czasie od marca 1952 r. do kwietnia 1953 roku czynem opisanym w punkcie I - 10 lit a) sentencji wyżej wymienionego wyroku Sądu Wojewódzkiego i za to z mocy wyżej wspomnianych przepisów skazał go na karę 5 lat więzienia;5)zmienił zaskarżony wyrok:1)w części dotyczącej kary wymierzonej oskarżonemu Ludwikowi B. za czyn opisany w punkcie I - 2 lit. b) sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 1 października 1954 r., popełniony w okresie od marca 1952 r. do kwietnia 1953 roku, w ten sposób, że za ten czyn skazał go na karę 3 lat i 6 miesięcy więzienia,2)w części dotyczącej kary wymierzonej oskarżonemu Czesławowi C. za czyn opisany w punkcie I - 9 sentencji wyżej wymienionego wyroku Sądu Wojewódzkiego - w ten sposób, że oskarżonego Czesława C. skazał za ten czyn na karę jednego roku i sześciu miesięcy więzienia,3)w części dotyczącej kar wymierzonych oskarżonemu Michałowi R. za czyny opisane w punktach I - 10 lit. b) i c) sentencji tegoż wyroku Sądu Wojewódzkiego - w ten sposób, że za czyn opisany w punkcie I - 10 lit. b) tejże sentencji skazał go na karę jednego roku więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3;6)jako kary łączne za wszystkie przypisane przestępstwa wymierzył oskarżonemu Ludwikowi B. karę 6 lat więzienia, a oskarżonemu Michałowi R. - karę 7 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3;7)na podstawie art. 4 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii oskarżonemu Kazimierzowi D. wymierzoną mu karę 5 lat więzienia złagodził o 1/3 część, tj. do 3 lat i 4 miesięcy więzienia, a oskarżonemu Ludwikowi B. z mocy art. 4 i 13 pkt 2 tejże ustawy o amnestii wymierzoną łączną karę 6 lat więzienia złagodził również o 1/3 część, tj. do 4 lat więzienia.Sąd Najwyższy postanowieniem z dn. 15 grudnia 1956 r. wyrok Sądu Najwyższego z dn. 10.X.1955 r. uznał za nieważny, albowiem w skład kompletu orzekającego w Sądzie Najwyższym wchodził sędzia nie uprawniony do wydawania wyroków.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Przepis art. 39 m.k.k. określa przestępstwo przeciwko interesom gospodarczym Państwa Polskiego, dla bytu zatem tego przestępstwa konieczne jest ustalenie, że pobudką działania oskarżonego była chęć szkodzenia interesom Państwa Polskiego. Wyrządzenie szkody bez ustalenia tego zamiaru oskarżonego wyczerpywać może znamiona przestępstwa z innego przepisu prawnego, jeśli nie został ustalony ten szczególny zamiar oskarżonego.Sąd Wojewódzki, skazując oskarżonego Kazimierza D. za przestępstwo z art. 39 m.k.k. popełnione cum dolo eventuali, ograniczył się do wykazania szkody, jaką poniosła PRL, bez wykazania zamiaru działania oskarżonego.Z uzasadnienia wyroku wynikałoby, że ujemna ocena osobowości oskarżonego Kazimierza D. wpłynęła na wykazanie szczególnej szkodliwości działania oskarżonego.Ocena ta jednak została dokonana bez rozważenia zeznań świadka Bronisława K., Juliana D. oraz rozważenia treści pisma Centralnego Zarządu Przemysłu Maszyn Włókienniczych, z których to dowodów wynika, że oskarżony był pracownikiem oddającym się pracy z całym zapałem. Nierozważenie zeznań tych świadków mogło mieć wpływ na treść wyroku.Sąd, opierając ustalenia swoje na wyjaśnieniach współoskarżonego Ludwika B., nie rozważył sprzeczności zachodzących pomiędzy wyjaśnieniami tego oskarżonego a zeznaniami świadka P. Z zeznań tego świadka wynika, że "dokumentacja od głównego technologa opiewała na wykonanie 15 ton pasków ze ścinków, Ludwik B. zmienił to polecenie, każąc zamiast ze ścinków ciąć na paski arkusze blachy".Oskarżony Ludwik B. zaprzeczył wprawdzie, by rozmowa ta miała miejsce, jednakże obowiązkiem sądu było sprzeczność tę rozważyć. Mogło to mieć wpływ na ocenę wiarygodności wyjaśnień Ludwika B., tym bardziej że oskarżony Ludwik B. w śledztwie twierdził, że oskarżony Kazimierz D. zamówienie zaakceptował, odmienne natomiast wyjaśnienia złożył na rozprawie.Nie rozważył Sąd również zeznań świadka K., z których wynika, że oskarżony Kazimierz D. nigdy nie polecał mu wykonania cięcia blachy na paski, jak również zeznań świadka P., z których wynika, że polecenie pocięcia blachy na paski wydał Ludwik B. Podobnej treści zeznania złożyli również świadkowie Piotr K. i B.Nierozważenie zeznań tych świadków na tle wyjaśnień oskarżonego Kazimierza D. mogło mieć wpływ na treść wyroku i dlatego Sąd Najwyższy uznał za celowe sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. W związku z nierozważeniem zeznań świadków wyżej wymienionych budzą wątpliwości ustalenia co do oskarżonego Ludwika B.Sąd Wojewódzki przyjął, że oskarżony Ludwik B. działał w porozumieniu z oskarżonym Kazimierzem D. Nierozważenie zeznań świadków P., K. i K. ustalenie to podważa. Ponowne rozpoznanie sprawy i rozważenie zeznań tych świadków pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a tym samym - właściwej roli oskarżonego.Sąd, wymierzając oskarżonemu Ludwikowi B. karę za przestępstwo opisane w punkcie I - 2 a) sentencji wyroku, jako okoliczność obciążającą przyjął, że inicjatywa popełnienia przestępstwa wyszła od oskarżonego.W związku z tym nie rozważył Sąd wyjaśnień oskarżonego Eugeniusza R., z których wynika, że Michał R. od samego początku konferował z oskarżonym Eugeniuszem R., Eugeniusz R. pokazywał Michałowi R. ścinki i gdy ten ostatni wyraził zgodę na kupno ścinków, Eugeniusz R. obecny był przy kupnie. Ta okoliczność wskazywałaby na to, że inicjatywa wyszła nie od oskarżonego Ludwika B., i gdyby Sąd Wojewódzki doszedł do takiego wniosku, odpadłaby jedna z podstaw wymierzenia oskarżonemu kary surowszej.Sąd uznając winę oskarżonego Czesława C., w uzasadnieniu wyroku ustalił, że "wystawione przez oskarżonego Czesława C. zlecenie na zakup w P.M.L. 10 ton odpadków, jakkolwiek nie odpowiada wszystkim wymogom, należy uważać za wystarczające zlecenie sprzedaży, do którego wystawienia oskarżony Czesław C. w żadnym wypadku nie był uprawniony." W związku z powyższym ustaleniem nie rozważył Sąd treści pisma z dnia 20.IV.1955 r., z którego wynika, że oskarżony wyraził zgodę na sprzedaż ścinków blachy - oraz wyjaśnień oskarżonego Czesława C. Oskarżony ten zarówno w śledztwie, jak i na rozprawie wyjaśnił, że "wydane przez niego pismo miało jedynie na celu stwierdzenie, że ścinki nie nadają się dla Centrostalu". Tych wyjaśnień oskarżonego, a ponadto zeznań świadka B. oraz biegłego K., z których to zeznań wynikałoby, jakim warunkom formalnym powinno odpowiadać pismo wydane przez "Centrostal", Sąd nie rozważył. Jeśli więc weźmie się pod uwagę wyjaśnienia oskarżonego oraz wyżej przytoczone okoliczności, jak również tę okoliczność, że firma "Famol" wiedziała, iż dystrybutorem jest WRN i że bez zezwolenia WRN firma "Famol" nie mogła rozporządzać ścinkami - to istotnie powstają wątpliwości, czy pismo wystawione przez oskarżonego Czesława C. można uważać za zlecenie sprzedaży towaru.Zauważyć ponadto należy, że dla bytu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. konieczne jest, by urzędnik przekroczył swoją władzę, tj. by działaniem swoim wyszedł poza dozwolone przepisami lub wyznaczone istotą urzędowania granice. Dlatego też powinien sąd przede wszystkim ustalić obowiązki oskarżonego i zakres jego uprawnień, a następnie wykazać, jakich obowiązków nie dopełnił lub jakie uprawnienia przekroczył. Jeśliby zaś okazało się, że oskarżony przekroczył pewne przepisy nie leżące w sferze jego urzędowania, to wtedy działanie oskarżonego nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Zasadniczym zagadnieniem dla oceny winy oskarżonego Michała R. jest stwierdzenie, czy oskarżony Michał R. wiedział o tym, że dokonywane przez niego transakcje są nielegalne, w szczególności, że nabywanie ścinków blaszanych i śrub wymaga uprzedniej zgody władz.Ustalenia sądu w tym przedmiocie budzą wątpliwości.Jak wynika z zeznań oskarżonego Eugeniusza R., ten - wiedząc o tym, że w firmie "Famol" znajduje się duży zapas ścinków blaszanych oraz że tego właśnie towaru poszukuje Michał R. - zaproponował oskarżonemu Michałowi R. nabycie odcinków blaszanych. Michał R. istotnie nabył ścinki blachy za pośrednictwem MHD. Ze strony firmy "Famol" nie było żadnych zastrzeżeń, a zamówienia MHD były realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zauważyć nadto należy, że opinia biegłego w tym przedmiocie nie jest stanowcza. Biegły K. stwierdza bowiem, że jeśli "kupno ścinków było objęte planem obrotu towarowego, to MHD mogło dokonywać tych zakupów." Sąd Wojewódzki okoliczności tych nie rozważył i ustalając, że oskarżony Michał R. wiedział o nielegalności transakcyj, nie wykazał, na jakich oparł się dowodach. Budzą również wątpliwości ustalenia Sądu co do przypisanego Michałowi R. przestępstwa polegającego na nakłonieniu S. do pocięcia 10 prętów drutu.Jak wynika z akt, Michał R. chciał nabyć owe pręty wartości około 30 zł. Transakcja o nabycie ich pomiędzy Famolem a oskarżonym nie doszła do skutku. Michał R. zrezygnował z niej.Sąd Wojewódzki nie wykazał, na jakich dowodach oparł swoje ustalenia, że oskarżony Michał R. nakłaniał oskarżonego S. do wydania prętów. Z wyjaśnień oskarżonego S. wynika, że polecił pracownikowi D. pocięcie drutu, ale co się z nim stało, tego nie wie. Świadek D. przesłuchany na rozprawie zeznał, że również i jemu nie jest wiadomo, czy oskarżony Michał R. pobrał pocięty drut.Skoro nie zostało ustalone, czy Michał R. drut pobrał, choć miał po temu okazję - ewentualnie, czy usiłował go pobrać - skazanie oskarżonego Michała R. za przestępstwo z art. 286 § 2 w związku z art. 293 k.k. nie znajduje uzasadnienia w materiale sprawy.W tym stanie rzeczy, skoro nierozważenie przytoczonych okoliczności mogło mieć wpływ na treść wyroku, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 286 § 1art. 293 KKart. 394art. 39art. 286 § 1 KKart. 286 § 2 KKart. 4art. 31 KKart. 13 ust. 2art. 39 ust. 2art. 39 pkt 2art. 293

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.