IV PR 119/82

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ligi Ochrony Przyrody - Zakład Zadrzewień i Zieleni w G. przeciwko Antoniemu A. i Ewie B. o odszkodowanie na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 27 listopada 1981 r., uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie od pozwanego Antoniego A. kwoty 16 666 zł (szesnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt sześć zł z odsetkami) i od pozwanej Ewy B. kwoty 48 810 zł z odsetkami i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePozwani byli zatrudnieni od dnia 31 stycznia 1980 r. w magazynie głównym strony powodowej w T. Mianowicie pozwany Antoni A. był kierownikiem tego magazynu, a jego córka - pozwana Ewa B. była magazynierką, przy czym od dnia 13 listopada 1978 r. pozwanych łączyła umowa o wspólnej, w równych częściach, odpowiedzialności materialnej.W niniejszej sprawie strona powodowa domagała się, by powołani wyrównali niedobór, jaki powstał w okresie ich pracy w magazynie.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 27 listopada 1981 r. - zasądził na rzecz strony powodowej od pozwanego Antoniego A. kwotę 32 146 zł z odsetkami oraz od pozwanych Antoniego A. i Ewy B. solidarnie dalszą kwotę 16 666 zł z odsetkami, a w pozostałej części powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki ustalił, że w powierzonym pozwanym magazynie powstał niedobór wartości 96 439 zł a ponadto niedobór 60 sztuk okien trapezowych wartości 50 000 zł. Do powstania pierwszego z wymienionych niedoborów, tj. niedoboru wartości 96 438,65 zł w 1/3 przyczyniły się okoliczności od pozwanych niezależne (powodzie, remonty, psucie się zamknięć i niespisanie potłuczonego szkła wymienionego w czasie remontu). Po odliczeniu wspomnianej 1/3 części pozostaje kwota 64 292,35. zł. Połowa tej kwoty, tj. kwota 32 146 zł obciąża pozwanego Antoniego A. i została od tego pozwanego zasądzona na rzecz strony powodowej. Druga połowa - stosownie do umowy o wspólnej odpowiedzialności pozwanych - powinna obciążyć pozwaną Ewę B. Ewa B. jednak za tą część niedoboru nie ponosi w ogóle odpowiedzialności, ponieważ nie przyjęła magazynu remanentem odbiorczym. W szczególności pozwana Ewa B. nie uczestniczyła w remanencie z dnia 25 listopada 1977 r. a umowę o wspólnej odpowiedzialności podpisała dopiero dnia 13 listopada 1978 r.Odrębnie natomiast - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - należy potraktować niedobór 60 okien trapezowych. Odbiór tych okien został osobiście pokwitowany przez pozwaną Ewę B. i to w czasie, kiedy pozwani pracowali u powoda. Za brak tych okien oboje pozwani ponoszą odpowiedzialność solidarną jednak tylko w 1/3 części, tj. w granicach kwoty 16 666 zł, ponieważ 2/3 do powstania niedoboru tych okien przyczyniły się niewłaściwe warunki magazynowania okien na nieogrodzonym placu i przyjęcie ich w czasie remanentu, kiedy to pozwani nie dysponowali samodzielnie majątkiem magazynu.W rewizji strona powodowa domaga się uchylenia powyższego wyroku w części oddalającej powództwo o dalszą kwotę 48 810 zł i przekazanie sprawy - w tym zakresie - Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego i zasądzenia bezpośrednio tej kwoty od pozwanych. Rewizja nie kwestionuje ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że do powstania niedoboru w 1/3 przyczyniły się okoliczności niezawinione przez pozwanych. Ustalenie to jednak - zdaniem strony skarżącej - powinno odnosić się również do niedoboru okien. Rewizja nie kwestionuje także faktu, że zawarciu przez pozwanych w dniu 13 listopada 1978 r. umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej nie towarzyszyło przeprowadzenie remanentu zdawczo-odbiorczego. Twierdzi natomiast, że pozwana Ewa B. uczestniczyła w przeprowadzeniu remanentu na koniec 1978 r. ponosi więc odpowiedzialność za braki powstałe na przestrzeni roku 1979.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizji nie można odmówić słuszności.Z dotychczasowych ustaleń Sądu Wojewódzkiego nie wynika w sposób dostatecznie stanowczy, w jakim okresie czasu powstał sporny niedobór. Pozwana Ewa B. składając przed Sądem Wojewódzkim w dniu 19 listopada 1981 r. zeznania oświadczyła m.in., że "...zanim była inwentaryzacja końcowa, wcześniej była inwentaryzacja roczna w okresie mojej pracy...", co zdaje się wskazywać na to, że już po zawarciu umowy współodpowiedzialności materialnej została z udziałem Ewy B. przeprowadzona "jakaś" inwentaryzacja. Jeśliby ta inwentaryzacja w zestawieniu z inwentaryzacją końcową dawała podstawę do stwierdzenia, że sporny niedobór powstał rzeczywiście - jak twierdzi strona skarżąca, a czego Sąd Wojewódzki w dotychczasowym postępowaniu nie wyjaśnił - w roku 1979, okoliczność, że pozwana Ewa B. nie uczestniczyła w remanencie z dnia 25 listopada 1977 r. a także okoliczność, że nie sporządzono remanentu na dzień 13 lutego 1978 r. nie stanowiłyby wystarczającego argumentu do oddalenia powództwa w stosunku do pozwanej Ewy B.Zgodzić się również należy z rewizją, co do tego, że przedstawiona w zaskarżonym wyroku argumentacja nie wyjaśnia w sposób przekonywający przyczyn zróżnicowania zakresu odpowiedzialności pozwanych za niedobór okien trapezowych w porównaniu z niedoborem innych artykułów. Co więcej, stwierdzenie przez Sąd Wojewódzki, że "pozwani po przyjęciu okien zaniedbali obowiązku właściwego ich zabezpieczenia" zdaje się wskazywać na to, że zaniedbania pozwanych w zakresie zabezpieczenia okien są ewidentne i nie mniej poważne w porównaniu z zaniedbaniami, wykazującymi związek z innymi niedoborami, a mimo to ostateczne wnioski Sądu Wojewódzkiego, co do zakresu odpowiedzialności pozwanych za niedobór okien są dla pozwanych znacznie korzystniejsze.W konsekwencji, w uwzględnieniu rewizji strony powodowej, mocy art. 388 § 1 k.p.c., oraz art. 381 § 2 k.p.c., należało orzec jak w sentencji.Nie wnikając w zasadność prawomocnego już obciążenia pozwanych solidarnym obowiązkiem zapłacenia stronie powodowej kwoty 16 666 zł tytułem odszkodowania za niedobór okien, Sąd Najwyższy uchylając wyrok Sądu Wojewódzkiego w zakresie oddalającym dalej idące roszczenia strony powodowej, związane z niedoborem okien, celowo nie zaznaczył, że chodzi o solidarny obowiązek pozwanych wyrównania tego niedoboru dając Sądowi Wojewódzkiemu możność ewent. zasądzenia z tego tytułu podzielenie, odrębnie, dalszej stosownej kwoty pieniężnej od każdego z pozwanych osobno, gdyby przy ponownym rozpoznawaniu sprawy okazało się, że potrzeba taka istnieje, a przy tym gdyby okazało się również, że w rzeczywistości, w stanie faktycznym, występującym w niniejszej sprawie nie ma podstaw do przypisania pozwanym odpowiedzialności solidarnej.W każdym bowiem razie wspólna odpowiedzialność materialna pracowników za powierzone mienie w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie (Dz. U. z 1974 r. Nr 40, poz. 236) nie ma charakteru odpowiedzialności solidarnej (por. § 6 tego rozporządzenia).