IV PR 218/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN F. Rusek (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, A. Filcek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wojewódzkiej Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego w B. przeciwko Zdzisławowi M. i Witoldowi W. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego Zdzisława M. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 1984 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowa Wojewódzka Spółdzielnia Budownictwa Wiejskiego po przekazaniu budowy fermy w dniu 26 kwietnia 1982 r. stwierdziła niedobór materiałów budowlanych na kwotę 480.189 zł. Powódka wniosła pozew o odszkodowanie przeciwko kierownikowi budowy Witoldowi W., a następnie dopozwała także zastępcę dyrektora Zdzisława M.Pozwani wnosili o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powódki od pozwanych: Witolda W. kwotę 46.712 zł z 8% odsetkami od dnia 6 listopada 1982 r. i od Zdzisława M. kwotę 22.990 zł z 8% odsetkami od dnia 25 lutego 1983 r. wraz z kosztami procesu, a w pozostałej części powództwo oddalił, ustalając, co następuje:Bezsporne jest, że pozwany Witold W. w okresie od dnia 1 grudnia 1979 r. do dnia 25 lutego 1981 r. był kierownikiem budowy fermy w B. i budowę przejął protokolarnie od swego poprzednika M.K. w dniu 30 listopada 1979 r. W okresie od dnia 29 listopada 1980 r. do dnia 22 lutego 1981 r. pozwany Witold W. korzystał ze zwolnienia lekarskiego w związku ze złamaniem nogi. W tym czasie na budowie prowadzone były roboty wykończeniowe, a także znajdowały się nie wbudowane materiały budowlane. Po powrocie ze zwolnienia lekarskiego pozwany Witold W. stwierdził, że pozostawione materiały zostały wywiezione i nie było żadnych protokołów ani dowodów ich przekazania na inną budowę bądź do magazynu.W celu ustalenia prawidłowości dokonanych rozliczeń i ustalonego niedoboru sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa.W odniesieniu do ustaleń biegłego strona powodowa dokonała sprecyzowania swego roszczenia i żądała zasądzenia od pozwanego Witolda W. kwoty 197.093 zł.Uwzględniając całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, sąd obciążył pozwanego Witolda W. wartością niedoboru w kwocie 46.712 zł i jednocześnie uznał, że za pozostałą część nie ponosi on odpowiedzialności wobec wykazania przyczynienia się zakładu pracy (art. 124 § 3 k.p.).Strona powodowa przyznała, że część ujawnionych niedoborów wynikła na skutek przyczynienia się zakładu pracy, a konkretnie dyrektora Zdzisława M., który przyznał, że osobiście podjął decyzję o nieprzekazywaniu budowy i pozostawionych na niej materiałów w drodze inwentaryzacji innym osobom, i żądała zasądzenia od dopozwanego Zdzisława M. kwoty 206.006 zł, na którą składały się w szczególności materiały wywiezione z budowy w czasie choroby pozwanego Witolda W. - bez dowodów. Fakt wydania polecenia o nieprzekazywaniu budowy przyznany przez pozwanego Zdzisława M. miał doniosłe konsekwencje w dalszym rozliczeniu osoby materialnie odpowiedzialnej oraz spowodował, że przy braku odpowiedzialnej osoby kierowały budową różne osoby, których dokładnie nie można ustalić, a także dysponowano materiałami składowanymi na budowie bez żadnego udokumentowania. O konieczności przekazania budowy protokolarnie pozwany Zdzisław M., jak również pracownicy działu technicznego dokładnie wiedzieli.Pozwany Zdzisław M., podejmując taką decyzję, nie dopełnił ciążących na nim obowiązków i doprowadził do powstania szkody, za którą ponosi odpowiedzialność z mocy art. 114 k.p.Ponieważ bezsporne jest, że budowa istotnie była na ukończeniu, a termin jej przekazania w dacie choroby kierownika Witolda W. był przewidziany na grudzień 1980 r., przy czym były trudności w znalezieniu zastępcy (zeznania S.S.), przeto Sąd uznał, że szkoda została wyrządzona nieumyślnie w trakcie czynności podejmowanych w interesie zakładu pracy.W tych warunkach Sąd zasądził od pozwanego Zdzisława M. odszkodowanie na rzecz powódki w kwocie 22.900 zł, tj. w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją tylko pozwany Zdzisław M., wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Pozwany podnosi, że swoimi decyzjami chronił zakład przed ogromnymi stratami (brak jednak jakiejkolwiek konkretyzacji i uzasadnienia w tym zakresie) i dlatego nie powinien ponosić odpowiedzialności za powstałą szkodę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja pozwanego nie jest uzasadniona.Z ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że strona powodowa poniosła poważną szkodę na wymienionej budowie, w szczególności na skutek zaistniałego niedoboru materiałów budowlanych. Za niedobór ten pozwany Zdzisław M. - jako zastępca dyrektora - ponosi również odpowiedzialność, ponieważ - nie wykonując podstawowych obowiązków pracowniczych - do jego powstania doprowadził przede wszystkim przez polecenie kontynuowania dalszej budowy w okresie choroby dotychczasowego jej kierownika Witolda W. (od dnia 29 listopada 1980 r. do dnia 22 lutego 1981 r.) bez wyznaczenia odpowiedzialnego następcy i bez sporządzania inwentaryzacji, co doprowadziło do tego, że m.in. nie sporządzono żadnych protokołów ani wykazów materiałów wywożonych z budowy, jak również zużytych na budowie.Zarzuty i stanowisko zawarte w rewizji zmierzają do wykazania, że pozwany podjął decyzję o kontynuowaniu budowy w okresie choroby jej dotychczasowego kierownika Witolda W. bez wyznaczenia odpowiedzialnego następcy i bez przeprowadzenia inwentaryzacji, ponieważ brak było odpowiedniego pracownika, któremu mógłby przekazać dalsze prowadzenie budowy, przeprowadzenie zaś inwentaryzacji trwałoby zbyt długo w sytuacji, kiedy na budowie prowadzone były prace wykończeniowe i budowa musiała być kontynuowana.Stanowisko i okoliczności powoływane przez pozwanego również w rewizji zostały przez Sąd Wojewódzki w pełni - w całokształcie materiału dowodowego - rozważone i na korzyść pozwanego w bardzo szerokim zakresie uwzględnione, co znalazło dobitny wyraz w przyjęciu, że szkoda została przez pozwanego wyrządzona nieumyślnie i w wysokości zasądzonego odszkodowania (tylko dwumiesięczne wynagrodzenie - art. 119 § 1 k.p.).W tych warunkach dalsze łagodzenie lub zwolnienie pozwanego od odpowiedzialności nie znajduje ani faktycznego, ani prawnego uzasadnienia, zważywszy, że pozwany w tej szczególnej sytuacji na budowie nie zorganizował m.in. właściwej dyspozycji materiałami budowlanymi i prowadzenia w tym zakresie stosownej ewidencji ani nie zapewnił w tych warunkach niezbędnego i faktycznie działającego nadzoru nad budową.Odstąpienie od wypełnienia podstawowego pracowniczego obowiązku (niewyznaczenie następcy materialnie odpowiedzialnego w okresie choroby kierownika budowy i nieprzeprowadzenie inwentaryzacji), z uwagi na faktycznie występujące poważne trudności, nawet podyktowane w konkretnym przypadku założeniem działania w interesie zakładu pracy - mającym wynikać z wartościowania chronionych dóbr (nieprzewlekanie budowy i zakończenie jej w przewidzianym terminie) - może uzasadniać całkowite lub częściowe zwolnienie od odpowiedzialności za powstałą w wyniku takiego postępowania szkodę tylko wówczas, gdy jednocześnie zostały podjęte inne odpowiednie czynności organizacyjne, możliwe w danych warunkach, w celu zabezpieczenia mienia społecznego i zapewnienia prawidłowego kontynuowania budowy. Takich zaś działań i czynności pozwany nie podjął. Brak zatem staranności i dbałości o mienie społeczne i właściwą organizację pracy nie może nie pociągać za sobą stosowanych ujemnych konsekwencji z prawem, zasadami współżycia społecznego i zasadami dyscypliny pracy.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).