II PR 397/68
WyrokIzba Cywilna1969-12-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, który przyczynił się do powstania szkody poprzez zatrudnienie pracownika bez odpowiednich kwalifikacji i brak nadzoru, może zostać obciążony odpowiedzialnością za część szkody na podstawie art. 362 k.c. w postępowaniu o zapłatę odszkodowania za niedobór?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracodawca, który zatrudnił pracownika na stanowisku kierowniczym mimo braku odpowiednich kwalifikacji i nie prowadził bieżących rozliczeń, przyczynił się do powstania szkody. W związku z tym, pracownik materialnie odpowiedzialny za niedobór odpowiada tylko za część szkody, zgodnie z zasadą przyczynienia się poszkodowanego (art. 362 k.c.). Odpowiedzialność pracownika opiera się na art. 471 k.c., a ciężar wykazania przyczynienia się pracodawcy spoczywa na pracowniku.Stan faktyczny
Gminna Spółdzielnia domagała się od byłego kierownika masarni odszkodowania za niedobór. Sąd Wojewódzki ustalił wysokość szkody, ale obciążył pozwanego tylko częściowo, uznając przyczynienie się spółdzielni do powstania szkody poprzez zatrudnienie pracownika bez odpowiednich kwalifikacji i brak nadzoru. Pozwany złożył rewizję, kwestionując wysokość zasądzonej kwoty i zarzucając naruszenie art. 362 k.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego i przyznał od niego powódce koszty postępowania rewizyjnego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przeciwko Janowi W. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 28 maja 1968 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePozwana Spółdzielnia domagała się zasądzenia 11.579,40 zł tytułem odszkodowania za niedobór powstały w okresie od 9.III.-2.XI.1966 r. w masarni, której kierownikiem materialnie odpowiedzialnym był pozwany.W oparciu o opinie biegłych Sąd Wojewódzki w Opolu ustalił, że wysokość niedoboru była w rzeczywistości wyższa i wynosiła 61.777 zł. Taką też sumę szkody przypisał pozwanemu Sąd Powiatowy w Krapkowicach w postępowaniu karnym, skazując go prawomocnym wyrokiem z dnia 25.III.1968 r. sygn. Kp. 46/68 na karę za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. polegające na naruszeniu obowiązków służbowych przez niedbałe i niedokładne prowadzenie dokumentacji masarni, spożywanie w czasie pracy alkoholu, zezwalania podległym pracownikom na samowolne pobieranie surowca do produkcji, nieprzeważanie gotowych wyrobów oraz prowadzenie sprzedaży mięsa i wędlin bezpośrednio z magazynu. Ponieważ jednak strona powodowa zatrudniła pozwanego na kierowniczym stanowisku mimo braku należytych kwalifikacji, w szczególności organizacyjno-kierowniczych, oraz nie prowadziła na bieżąco okresowych rozliczeń technologicznych, które mogłyby zapobiec narastaniu niedoboru - Sąd Wojewódzki uznał, że przyczyniła się ona do powstania szkody, w związku z czym zobowiązał pozwanego do wynagrodzenia tylko części szkody w wysokości 48.000 zł, w pozostałym zaś zakresie powództwo oddalił.Pozwany złożył rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego w części zasądzającej kwotę ponad 6.000 zł, co do której sumy uznawał powództwo. Rewizja jest oparta na zarzucie sprzeczności ustaleń z zebranym w sprawie materiałem oraz naruszenia art. 362 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niedopuszczalne jest w świetle art. 11 k.p.c. wykazywanie w rewizji, że pozwany nie popełnił przypisanych mu wyrokiem skazującym czynów, skoro w tym zakresie ustalenie skazującego wyroku wiążą sąd cywilny.Zresztą odpowiedzialność pozwanego opiera się na przepisie art. 471 k.c., w związku z czym pozwany odpowiada za sam fakt niewyliczenia się z powierzonego mienia i zbędne jest ustalenie innych konkretnych zaniedbań przez pozwanego jego obowiązków jako kierownika masarni.To właśnie na pozwanym ciąży obowiązek wykazania takich okoliczności, które pozwalają na zasadzie art. 362 k.c. uznać, że powodowa spółdzielnia przyczyniła się do powstania szkody.Skarżący zarzuca, że poza okolicznościami uzasadniającymi przyczynienie się powódki do powstania szkody, ustalonymi przez Sąd Wojewódzki, nie przypisano znaczenia złej organizacji pracy w masarni, o czym ma świadczyć fakt niezatrudnienia przez dłuższy czas brygadzisty oraz powstanie w okresie zaledwie 3 miesięcy po zaprzestaniu prowadzenia masarni przez pozwanego kolejnego niedoboru w wysokości 48.000 zł, obciążającego następcę pozwanego na stanowisku kierownika masarni.Zarzuty powyższe nie są jednak trafne. Jak prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki, sam pozwany nie skorzystał z propozycji strony powodowej wyznaczenia brygadzisty spośród podległych mu pracowników. Fakt zaś powstania niedoboru u następcy pozwanego sam przez się może świadczyć o złym zorganizowaniu przez powodową Spółdzielnię pracy w masarni, której kierownikiem był pozwany.Natomiast przyjęty stopień przyczynienia się powódki do powstania szkody (ok. 1/3 części) na tle ustalonych okoliczności nie może budzić zastrzeżeń. Pozwany był mistrzem masarskim, jeżeli zaś nie potrafił podołać obowiązkom kierowniczo-organizacyjnym mógł zrezygnować z zajmowanego stanowiska. Spóźnione rozliczenia technologiczne mogły wprawdzie opóźnić wykrycie niedoboru, za którego powstanie odpowiada jednak w pierwszym rzędzie pozwany, jako materialnie odpowiedzialny kierownik masarni.Z tych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw rewizyjnych i podstaw, które należałoby brać z urzędu pod rozwagę - Sąd Najwyższy na mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję powoda i przyznał od niego powódce koszty postępowania rewizyjnego po myśli art. 98 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I PR 261/65 1965-07-09Czy pracodawca, który zatrudnia pracownika materialnie odpowiedzialnego, mimo jego wcześniejszych uchybień i naruszeń obowiązków pracowniczych, może skutecznie domagać się pełnego odszkodowania za powstałą szkodę, czy te…
- I PR 430/71 1971-06-02Czy pracodawca, który przyczynił się do powstania szkody w mieniu pracownika poprzez zaniechanie należytego nadzoru i organizację pracy, może dochodzić od pracownika pełnego odszkodowania za powstały niedobór?
- I PR 129/73 1973-08-05Czy pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w całości, czy też jego odpowiedzialność może być obniżona na podstawie art. 362 k.c. w związku z przyczynieniem się pracodawcy do powstania szkody?
- II PSKP 45/21 2021-09-16Czy pracownik ponosi odpowiedzialność za całość szkody wyrządzonej pracodawcy, jeśli do jej powstania lub zwiększenia przyczynili się również pracodawca lub inne osoby?
- II CR 778/58 1959-09-28Czy pracodawca, dochodząc od pracownika materialnie odpowiedzialnego odszkodowania za niedobór, musi udowodnić konkretne zaniedbania pracownika i związek przyczynowy między nimi a szkodą, czy też wystarczy udowodnienie s…
Powołane przepisy
art. 286 § 1 KKart. 362 KCart. 11 KPCart. 471 KCart. 387 KPCart. 98 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.