IV PR 248/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Szymańska. Sędziowie SN: W. Myga, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Andrzeja Ś. przeciwko Mazowieckiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Uprzemysłowionego w P. o wynagrodzenie za dokumentację projektu racjonalizatorskiego na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 1985 r.oddalił rewizję i zasądził od powoda na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa kwotę 4000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktycznePowód Andrzej Ś. domagał się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 257 500 zł wynagrodzenia za dostarczoną dokumentację przydatną do oceny i zastosowania projektu racjonalizatorskiego, którego jest współtwórcą.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo i następująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.Powód, a także Tomasz Z. i Danuta K. zawiadomili w dniu 4 kwietnia 1978 r. pozwane Przedsiębiorstwo o rozpoczęciu pracy nad projektem wynalazczym, co zostało odnotowane w rejestrze pod nr... i otrzymało nazwę "Przystosowanie systemu OWT do wznoszenia domków jednorodzinnych w zabudowie indywidualnej, łańcuchowej i dywanowej". Do zgłoszenia nie dołączono żadnych materiałów pozwalających na ocenę projektu. Dopiero w dniu 11 listopada 1982 r. dokonano zgłoszenia opisu projektu wynalazczego wraz z dokumentacją, objętą sporem, pod tytułem "Studium zabudowy jednorodzinnej w systemie OWT-67-Ostoja 3 w Komorowie". Decyzją dyrektora Przedsiębiorstwa projekt wynalazczy został przyjęty do stosowania w zakresie przystosowania grupy elementów systemu OWT do zróżnicowanej niskiej zabudowy. Istota projektu polega na wprowadzeniu dodatkowych uzupełnień konstrukcyjno-technicznych w elementach produkowanych o typowych wymiarach. Materialna realizacja tych zmian konstrukcyjnych mogła nastąpić w wytwórni prefabrykatów pozwanego Przedsiębiorstwa tylko na podstawie rysunków technicznych. Jak wynika z opinii biegłego, opracowane przez powoda i współtwórców studium zabudowy jednorodzinnej nie zawiera tych szczegółów roboczych, gdyż było przeznaczone nie dla wytwórni prefabrykatów, lecz dla biura projektów (Centralny Ośrodek Badawczo-Projektowy Budownictwa Ogólnego).Przedstawiona dokumentacja o charakterze studialnym nie jest więc dokumentacją przydatną do materialnej (fizycznej) realizacji projektu wynalazczego, o której mowa w art. 106 ustawy o wynalazczości (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 33, poz. 177).Według ustalonego orzecznictwa, dokumentacja przydatna do stosowania projektu wynalazczego jest to dokumentacja, którą faktycznie posłużono się przy stosowaniu projektu (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 5 czerwca 1979 r. IV PZ 24/79, OSNCP 1979, z. 2, poz. 247; z dnia 7 listopada 1974 r. I PR 358/74, OSNCP 1975, z. 7-8, poz. 117). Dokumentacja zaś, której zadaniem jest wyjaśnienie i ułatwienie zrozumienia projektu, jest w istocie opisem tego projektu.Wyrok zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew zarzutom skarżącego powoda Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 106 ustawy o wynalazczości. W myśl tego przepisu, twórca pracowniczego projektu wynalazczego ma prawo do odrębnego wynagrodzenia za dostarczenie dokumentacji przydatnej do stosowania projektu. Chodzi więc o tzw. dokumentację techniczną, niezbędną dla urzeczywistnienia w sposób przemysłowy rozwiązania technicznego, stanowiącego przedmiot projektu wynalazczego. Tak bowiem należy rozumieć pojęcie stosowania projektu wynalazczego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 1977 r. V PZP 1/77, OSNCP 1977, z. 10, poz. 173). Prawo zaś twórcy do odrębnego wynagrodzenia powstaje tylko wówczas, gdy projekt wynalazczy zostanie zastosowany (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1979 r. IV PZ 24/79, OSNCP 1979, z. 12, poz. 247).Powód nie kwestionuje tego, że projekt racjonalizatorski jego współautorstwa - dotyczący konstrukcji elementów budowlanych systemu OWT - nie został przez pozwane Przedsiębiorstwo zastosowany, a także tego, że dołączone zgłoszenie tego projektu przedmiotowego studium zabudowy jednorodzinnej nie zawiera dokumentacji technicznej, niezbędnej dla produkowania elementów w wytwórni prefabrykatów strony pozwanej. Przyznaje, że opracowanie powyższe zawiera rozwiązanie o charakterze urbanistyczno-architektonicznym, a roszczenia swoje wywodzi z tego, iż bez tego opracowania nie powstałaby koncepcja rozwiązania technicznego, stanowiącego przedmiot projektu racjonalizatorskiego.Zarzutu tego nie można podzielić.Projekt racjonalizatorski, współautorstwa powoda, zawiera rozwiązanie konkretnego zagadnienia technicznego, ujawnionego w jego opisie. Źródłem zaś praw twórcy z tytułu dokonania projektu wynalazczego są tylko takie efekty ekonomiczne czy społeczne, które pozostają w związku przyczynowym z rozwiązaniem technicznym stanowiącym przedmiot projektu.Jednostka gospodarki uspołecznionej jest obowiązana, na podstawie przepisu § 43 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 33, poz. 178) do zwrotu poniesionych przez twórcę kosztów badań niezbędnych dla dokonania oceny przydatności rozwiązania zagadnienia technicznego, które stało się przedmiotem projektu wynalazczego.Nie dotyczy to opracowań czy czynności zmierzających do rozwiązania innego zagadnienia technicznego, chociażby w ich toku wyłoniła się możliwość czy też konieczność dokonania dalszych rozwiązań, w tym także objętych następnie projektami wynalazczymi.Przedmiotem bowiem projektu wynalazczego może być tylko konkretne rozwiązanie techniczne, określone przepisami prawa wynalazczego, a nie koncepcja bądź zamysł takiego rozwiązania (art. 10, 77 i 85 ustawy o wynalazczości).Ponadto z ustaleń Sądu Wojewódzkiego, nie kwestionowanych przez powoda, wynika, że pozwane Przedsiębiorstwo nie zlecało mu opracowania dokumentacji dotyczącej projektu racjonalizatorskiego.Z tych względów rewizja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, art. 387 k.p.c.