IV PZ 24/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jerzego K. przeciwko Zakładowi Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w O. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 1979 r.zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał 54.450 zł tytułem wynagrodzenia za dostarczoną dokumentację przydatną do stosowania opracowanego przez siebie projektu wynalazczego, za którą zgodnie z art. 101 ustawy o wynalazczości należy się twórcy projektu odrębne wynagrodzenie. Po przedstawieniu rachunku w pozwanym zakładzie jednostka nadrzędna zleciła dokonanie wypłaty, pozwane przedsiębiorstwo nie chce jednak wypłacić należności.Pozwane zakłady wniosły o oddalenie powództwa, gdyż, nie kwestionując co do zasady roszczeń powoda w zakresie wynagrodzenia odrębnego za część dokumentacji dotyczącą zrealizowanej części projektu wynalazczego, twierdziły, że dotychczas nie miały możliwości dokonania wyceny dokumentacji mimo podjęcia starań w tym kierunku, polegających na zwróceniu się do jednostek wyspecjalizowanych w zakresie oceny projektów wynalazczych. Według wyjaśnienia pozwanych zakładów, skierowanego do Sądu Wojewódzkiego w dniu 17.IV.1979 r., nie mają one możliwości zweryfikowania we własnym zakresie przedstawionego przez powoda rachunku i ustalenia należnego wynagrodzenia, a niewykonanie zlecanej przez pozwane zakłady ekspertyzy dokumentacji w innych placówkach specjalistycznych "uniemożliwia podjęcie ostatecznej decyzji" w sprawie wynagrodzenia powoda.Sąd Wojewódzki w tym stanie sprawy wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu wydania decyzji określającej wynagrodzenie powoda za opracowanie dokumentacji na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. z tym zastrzeżeniem, że będzie ono mogło być podjęte po wyczerpaniu drogi administracyjnej w myśl art. 105 prawa wynalazczego.Powód w zażaleniu wniósł o uchylenie tego postanowienia i nadanie sprawie dalszego biegu, wychodząc z założenia, że dotychczasowe oceny dokumentacji potwierdziły prawidłowość złożonego przez powoda rachunku i zasadność zgłoszonego roszczenia, pozwany jednak nie wydaje wiążącej decyzji i całe jego postępowanie zmierza do zaniechania wypłaty.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wpisaną do księgi zasad prawnych z dnia 20 kwietnia 1978 r. V PZP 1/78 (OSNCP 1978, z. 9, poz. 148) roszczenie twórcy pracowniczego projektu wynalazczego o odrębne wynagrodzenie za dostarczenie dokumentacji przydatnej do stosowania projektu podlega dochodzeniu w trybie i na zasadach określonych w art. 105 prawa wynalazczego. Oznacza to, że ustalenie tego wynagrodzenia następuje w trybie postępowania administracyjnego przez jednostkę gospodarki uspołecznionej, która przyjęła projekt wynalazczy do stosowania przy zagwarantowanej w art. 105 ust. 1 ustawy kontroli jednostki nadrzędnej. Takie ukształtowanie trybu postępowania ma na celu - jak stwierdza uzasadnienie uchwały - zapobieganie sporom w sprawie należnych twórcy wynagrodzeń, a w konsekwencji zapobieganie procesom sądowym.W związku z powyższym dochodzenie wynagrodzenia za dokumentację w drodze sądowej możliwe jest dopiero po wyczerpaniu trybu administracyjnego, tj. wydaniu przez stosującą projekt wynalazczy jednostkę, a następnie przez jednostkę nadrzędną decyzji w sprawie tego wynagrodzenia. Gdy decyzje takie nie zostały jeszcze wydane, powództwo jako przedwczesne podlega oddaleniu, a gdy jest to celowe, sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. (postanowienie SN z dnia 6.III.1974 r. I PZ 82/73 - OSNCP 1974, z. 7-8, poz. 142).Z okoliczności sprawy wynika, że decyzja w sprawie wynagrodzenia za dostarczoną przez powoda dokumentację nie została wydana, chociaż samego uprawnienia powoda do tego rodzaju wynagrodzenia strona pozwana nie kwestionowała. Jak trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki w piśnie do pozwanych zakładów z dnia 3.IV.1979 r., nie jest decyzją przyznającą wynagrodzenie pismo tych zakładów z dnia 24.X.1978 r. ze względu na brak w nim określenia wysokości należnego powodowi wynagrodzenia. Pismo to jest poleceniem dla kierownictwa oddziału pozwanych zakładów załatwienia sprawy wynagrodzenia powoda zgodnie z obowiązującymi przepisami, a nie decyzją jednostki gospodarki uspołecznionej o ustaleniu wynagrodzenia, przewidzianą w art. 104 ustawy o wynalazczości.W tym stanie rzeczy stanowisko wyrażone w zażaleniu, że powodowi zostało już przyznane wynagrodzenie zgodnie z wystawionym przez niego rachunkiem, nie znajduje oparcia w materiale sprawy. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu.Niemniej jednak należy stwierdzić rażącą niewłaściwość postępowania pozwanych zakładów, wynikającą z niepodjęcia decyzji o przyznaniu powodowi wynagrodzenia mimo upływu blisko roku od złożenia przez powoda rachunku z wyceną dokumentacji, a upływu jeszcze dłuższego czasu od przyjęcia do stosowania projektu wynalazczego wraz z dokumentacją techniczną niezbędną do wykonania i eksploatacji projektu (protokół nr 8/75 z dnia 24.XII.1975 r. o przyjęciu projektu wynalazczego powoda do stosowania). Zgodnie z § 27 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych wynagrodzenie odrębne, o którym mowa w art. 101 ustawy o wynalazczości, wypłaca się w terminie dwóch miesięcy od daty przyjęcia dokumentacji przydatnej do stosowania projektu.Sformułowanie "dokumentacja przydatna do stosowania projektu" ma to znaczenie, że w istocie chodzi o dokumentację, którą faktycznie posłużono się przy stosowaniu projektu wynalazczego. W konsekwencji za datę przyjęcia dokumentacji, od której to daty należy liczyć dwumiesięczny termin z § 27 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351), należy uważać datę przystąpienia do realizacji projektu na podstawie dostarczonej przez twórcę samorzutnie dokumentacji; w terminie tym jednostka gospodarki uspołecznionej obowiązana jest wydać decyzję o ustaleniu odrębnego wynagrodzenia za dokumentację i wypłacić to wynagrodzenie twórcy bez względu na to, czy pracowniczy wynalazek stosowany jest w pełnych rozmiarach lub czy stosowanie jego przynosi efekty ekonomiczne. Skoro według twierdzeń strony pozwanej (str. 2, odpowiedzi na pozew - k. 15) projekt racjonalizatorski powoda został wdrożony (choć "częściowo") jeszcze przed dniem 26.IX.1977 r., niewypłacenie dotychczas należnego powodowi wynagrodzenia i niewydanie decyzji w tym przedmiocie narusza w sposób rażący przepis § 27 ust. 6 wymienionego rozporządzenia.