IV PR 288/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia T. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bolesława S. i 6 innych przeciwko Przedsiębiorstwu Budowy Pieców Przemysłowych w W. o wynagrodzenie, na skutek rewizji interwenienta ubocznego Przedsiębiorstwa Budowy Pieców Przemysłowych w B. od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 10 marca 1978 r. oraz zażalenia powodów na orzeczenie o kosztach zawarte w tymże wyrokuuchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo, a także w części orzekającej o kosztach procesu oraz opłacie sądowej i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa Budowy Pieców Przemysłowych w W. kwoty 59.202 zł wynagrodzenia za stosowanie w następnej jednostce gospodarki uspołecznionej, a mianowicie w Przedsiębiorstwie Budowy Pieców w B., ich wynalazku, chronionego patentem na rzecz pozwanego, pod tytułem ʼSposób wykonywania silosów, w szczególności silosów cementu". Przedsiębiorstwo w B. wstąpiło do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanego Przedsiębiorstwa. Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powodów od pozwanego Przedsiębiorstwa w W. kwotę 15.000 zł i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Sąd ten powołując się na opinię biegłych ustalił, że wynalazek powodów został zastosowany u interwenienta ubocznego tylko "częściowo", a mianowicie wyłącznie przy słupach i dnach silosów. Wobec zaś występowania efektów niewymiernych, polegających na wyeliminowaniu z produkcji budowlanej deficytowego drewna, wynagrodzenie należało określić szacunkowo, w kwocie 15.000 zł (załącznik do zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 marca 1973 r. - M.P. Nr 16, poz. 98). Pozwane Przedsiębiorstwo, jako uprawnione z patentu, jest zobowiązane do wypłaty twórcom tego wynagrodzenia (§ 24, ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych - Dz. U. Nr 45, poz. 351). Interwenient uboczny w rewizji wnosi o zmianę albo uchylenie wyroku w części uwzględniającej powództwo i jego oddalenie; powodowie w zażaleniu wnoszą o zwrot wpłaconej przez nich kwoty 3.000 zł, jako zaliczki dla biegłego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy wynalazek powodów był stosowany w następnej jednostce gospodarki uspołecznionej, u interwenienta ubocznego.Stosowaniem pracowniczego projektu wynalazczego w rozumieniu art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o wynalazczości (Dz. U. z 1972 r. Nr 43, poz. 272) jest urzeczywistnienie projektu w sposób przemysłowy, polegające na wytwarzaniu wyrobów lub urządzeń albo na używaniu w znaczeniu technicznym sposobu wytworzenia bądź sposobu pracy - według projektu wynalazczego, przynoszącego efekty ekonomiczne lub społeczne (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 23 czerwca 1977 r. V PZP1/77; OSNCP 1977, z. 10, poz. 173).Sąd Wojewódzki przyjął, iż wynalazek powodów był stosowany w Przedsiębiorstwie Budowy Pieców w B. tylko "częściowo", przy czym nie wyjaśnił, w jakim znaczeniu użył tego sformułowania. Z definicji wynalazku, zawartej w art. 10 cytowanej ustawy o wynalazczości, wynika, że wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest "rozwiązanie o charakterze technicznym". Oznacza to, że określone zagadnienie techniczne zostało rozwiązane za pomocą środka lub środków technicznych. Rozwiązanie zagadnienia technicznego ma miejsce wówczas, gdy jest ono zupełne, a więc na tyle całkowite i kompletne, iż musi dać oczekiwany efekt techniczny. Nie stanowi przeto rozwiązania o charakterze technicznym - w rozumieniu przepisów prawa wynalazczego - rozwiązanie fragmentaryczne, o niepełnym zestawie środków technicznych, gdyż nie prowadzi do osiągnięcia zamierzonego skutku technicznego. Założenia powyższe prowadzą do wniosku, iż wynalazek nie może być stosowany "częściowo", gdyż nie następuje wówczas przemysłowe urzeczywistnienie tego wynalazku, którego zakres przedmiotowy, objęty ochroną patentową, został ujawniony w zastrzeżeniach patentowych (art. 36 ust. 3 ustawy o wynalazczości). Jeżeli wynalazek dotyczy sposobu, to jego stosowanie ma miejsce wówczas, gdy został użyty w znaczeniu technicznym taki sposób wytwarzania lub sposób pracy, który stanowi przedmiot tego wynalazku, ujawniony w zastrzeżeniach patentowych. Wykorzystanie natomiast tylko niektórych środków lub operacji technicznych, przewidzianych w tych zastrzeżeniach, nie jest stosowaniem wynalazku i z tego tytułu nie przysługuje twórcy wynagrodzenie. W rozpoznawanej sprawie należało więc przede wszystkim ustalić istotę rozwiązania technicznego, stanowiącego przedmiot wynalazku, do której powinni ustosunkować się biegli na podstawie analizy dokumentu patentowego. W sytuacji natomiast, gdy wynalazek wprowadzający zmiany do dokumentacji projektowej obiektu inwestycyjnego został zastosowany i przyniósł efekty ekonomiczne, mimo że zadanie inwestycyjne zostało wykonane tylko częściowo, i to na skutek okoliczności nie związanych z istotą projektu - to twórcy przysługuje wynagrodzenie z tytułu efektów, uzyskanych w toku częściowej realizacji tego zadania (wyrok Sąd Najwyższego z dnia 10 lipca 1975 r. IV PR 179/75; OSNCP 1976, z. 4 poz. 88). Wynagrodzenie to - jak wyjaśniono wyżej - przysługuje jednak tylko wtedy, gdy został w pełni zrealizowany zakres przedmiotowy wynalazku. Skoro zaś Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił powyższych okoliczności, to wyrok w zaskarżonej części musiał ulec uchyleniu, a sprawa przekazaniu w tym zakresie do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.). Zauważyć przy tym należy, iż uzasadnione są zarzuty skarżącego, wedle których efekty oszczędnościowe w postaci wyeliminowania z produkcji deficytowego drewna należy uznać za efekty wymierne, toteż brak jest podstaw do szacunkowego określenia należnego z tego tytułu wynagrodzenia (§ 1 ust. 2 pkt 1 cytowanego zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki). Jeżeli zaś chodzi o wniosek powodów w sprawie zwrotu wpłaconej przez nich zaliczki na biegłego, w kwocie 3.000 zł, to należy mieć na uwadze, iż w myśl art. 105 ust. 2 ustawy o wynalazczości twórca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów procesu. Brak więc było podstaw do żądania od powodów dokonania powyższej wpłaty w toku postępowania przed sądem I instancji. Sąd ten może natomiast w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciążyć strony takimi kosztami, stosownie do postanowień art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.