IV PR 3/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Myga, J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Geodezyjnego w K. przeciwko Prezydentowi miasta K. w K. o uchylenie decyzji na skutek rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 26 września 1983 r.oddalił rewizję i przyznał powodowemu Przedsiębiorstwu od strony pozwanej kwotę 1.000 tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo Geodezyjne w Krakowie w pozwie wytoczonym przeciwko Prezydentowi Miasta Krakowa domagało się uchylenia decyzji Prezydenta m. Krakowa z dnia 18.V.1983 r. odmawiającej zastosowania do strony powodowej uchwały nr 186 Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 1982 r. w sprawie dodatkowych zachęt do zwiększenia produkcji w przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej (M.P. Nr 20, poz. 175).Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzję Prezydenta m. Krakowa z dnia 18.V.1982 r., a rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach oraz wynikających wnioskach:Odmawiając zastosowania uchwały nr 186 do powodowego Przedsiębiorstwa, strona pozwana, będąca organem założycielskim powodowego przedsiębiorstwa, interpretuje uchwałę w ten sposób, że nie stosuje się jej do przedsiębiorstw o charakterze geodezyjnym. Strona pozwana opiera się w tym względzie na interpretacji tej uchwały przyjętej przez Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w piśmie z dnia 4.IX.1982 r. Stanowisko strony pozwanej, że uchwała nr 186 nie ma zastosowania do przedsiębiorstw o profilu geodezyjnym, nie jest - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - trafne, gdyż - jak wynika z postanowień tej uchwały - ma ona zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej.Przepis § 1 ust. 3 pkt 4 uchwały nr 186 przyznaje organowi założycielskiemu prawo do wyłączenia z przyczyn merytorycznych niektórych przedsiębiorstw spod działania uchwały w sprawie dodatkowych zachęt przewidzianych w uchwale, lecz nie miało to miejsce w niniejszej sprawie.Sąd Wojewódzki podkreślił, że § 1 ust. 3 pkt 4 uchwały nie ogranicza organu założycielskiego w podejmowaniu decyzji o wyłączeniu przedsiębiorstwa spod działania uchwały przez wskazanie, kiedy i przy zaistnieniu jakich kryteriów można wydać taką decyzję o wyłączeniu. Zdanie drugie § 1 ust. 3 pkt 4 wymienia tylko jedną z takich przyczyn, tj. przyrost produkcji danego przedsiębiorstwa uzasadniony interesem społecznym. Użycie w tym zdaniu określenia "w szczególności" oznacza, że uchwała nr 186 dopuszcza wydanie przez organ założycielski decyzji wyłączającej także z pewnych przyczyn, bliżej nie sprecyzowanych. Sąd Wojewódzki przyznaje, że jeśliby strona pozwana wydała w stosunku do powodowego Przedsiębiorstwa merytoryczną decyzję o wyłączeniu uprawnień wynikających z uchwały nr 186, to w takiej sytuacji decyzja taka byłaby zgodna z prawem.Sąd Wojewódzki jest jednak zdania, że ani decyzja z dnia 26.IV.1983 r., ani decyzja z dnia 18.V.1983 r. nie mają charakteru decyzji "o wyłączeniu", stwierdzają jedynie, że uchwała nr 186 nie ma zastosowania. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego decyzja organu założycielskiego musi jasno wyrażać wolę i wskazywać przepis, na jakim się opiera, a to zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższym warunkom nie odpowiada decyzja strony pozwanej.Wyrok ten zaskarżyła strona pozwana z wnioskiem o zmianę wyroku i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Należy podzielić zarzuty skarżącego, że decyzja wydana przez Prezydenta m. Krakowa, który występuje jako organ założycielski, nie jest decyzją administracyjną i że wobec tego nie mają do niej zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21.X.1983 r. III PRN 1/83, który wyjaśnił, że zarządzenia czy inne akty dokonywane w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego oraz organ założycielski nie mają charakteru decyzji administracyjnych i w związku z tym nie stosuje się do nich przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle wymienionego wyroku omawiane stosunki regulowane są wyłącznie przez ustawę o przedsiębiorstwach państwowych z dnia 25 września 1981 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 122) i wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze z dnia 30 grudnia 1981 r. (Dz. U. Nr 31, poz. 170). Powyższe uchybienie Sądu samo przez się nie podważa jednak prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia.II. Uchwała nr 186 Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 1982 r. w sprawie dodatkowych zachęt do zwiększenia produkcji w przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej (M.P. Nr 20, poz. 175), wydana na podstawie art. 22 ust. 9 ustawy budżetowej na rok 1982 (Dz. U. z 1982 r. Nr 20, poz. 148), przewiduje możliwość zmniejszenia obciążeń przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej na rzecz Państwowego Funduszu Aktywizacji Zawodowej wówczas, gdy przedsiębiorstwo zwiększyło produkcję w drugim półroczu 1982 r. Jak wynika z § 1 ust. 1 i ust. 4 tej uchwały, ma ona zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej z wyjątkiem przedsiębiorstw wymienionych w ust. 4 § 1, ale do tych przedsiębiorstw nie należy pozwane przedsiębiorstwo.Ma rację skarżący, iż omawiana uchwała upoważnia organ założycielski do podejmowania decyzji o wyłączeniu podległego przedsiębiorstwa spod działania uchwały nr 186 oraz że stosownie do § 1 ust. 3 pkt 4 w uzasadnionych wypadkach organ założycielski może nie udzielić niektórym przedsiębiorstwom uprawnień do stosowania zachęt przewidzianych w uchwale, w szczególności wówczas, gdy przyrost produkcji tych przedsiębiorstw nie jest uzasadniony interesem ogólnospołecznym. Niemniej jednak wbrew zarzutom skarżącego decyzja taka musi mieć charakter decyzji "wyłączającej", tzn. musi stwierdzić, że z przyczyn merytorycznych wskazanych w decyzji konkretne przedsiębiorstwo nie może korzystać z uprawnień przewidzianych w uchwale nr 186. Jak trafnie podniósł Sąd Wojewódzki, taka wyłączająca decyzja organu założycielskiego nie podlega kontroli sądu.Istnieje jednak zasadnicza różnica między decyzją, która z przyczyn merytorycznych wyłącza przedsiębiorstwo spod działania uchwały, a decyzją, która w błędnym przekonaniu przyjmuje, iż uchwała nr 186 nie ma zastosowania do danego przedsiębiorstwa i że wobec tego odpada w ogóle potrzeba rozważania, czy istnieją merytoryczne przesłanki do wyłączenia przedsiębiorstwa spod działania wspomnianej uchwały.Jak wynika z zaskarżonej decyzji z dnia 18.V.1983 r., jak również ze stanowiska zajętego przez stronę pozwaną w decyzji poprzedzającej z dnia 26.IV.1983 r., Prezydent m. Krakowa nie wyłączył z przyczyn merytorycznych powodowego Przedsiębiorstwa spod działania uchwały nr 186, lecz zajął błędne stanowisko, iż uchwała nie ma zastosowania do powodowego Przedsiębiorstwa. Z pisma Prezydenta m. Krakowa z dnia 4.XII.1982 r. można raczej wnioskować, iż względy merytoryczne nie przemawiały przeciwko wyłączeniu powodowego Przedsiębiorstwa spod działania uchwały nr 186, zwłaszcza że wszystkie przedsiębiorstwa geodezyjno-kartograficzne pionu centralnego na podstawie decyzji Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii korzystają z przywilejów przewidzianych w uchwale nr 186. Prezydent m. Krakowa nie badał, czy istnieją merytoryczne przesłanki do wyłączenia powodowego Przedsiębiorstwa spod działania uchwały nr 186, gdyż uważał, że uchwały tej nie stosuje się do tego Przedsiębiorstwa.Biorąc powyższe pod uwagę, trzeba przyjąć, że decyzji organu założycielskiego, wydanej w błędnym przekonaniu, iż uchwała nr 186 Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 1982 r. w sprawie dodatkowych zachęt do zwiększenia produkcji w przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej (M.P. Nr 20, poz. 175) nie ma zastosowania do określonego przedsiębiorstwa państwowego, nie można utożsamiać z decyzją tego organu wyłączającą z przyczyn merytorycznych przedsiębiorstwo spod działania uchwały (§ 1 ust. 3 pkt 4 uchwały). Decyzję taką jako wadliwą należy uznać za pozbawioną skuteczności prawnej.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy wobec braku uzasadnionych zarzutów rewizyjnych orzekł jak w sentencji.