K 255/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa (sprawozdawca). Sędziowie: E. Merz, J. Haber. Prokurator: A. Bramson.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza Z., osk. z art. 290 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego założonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 1949 r., na mocy art. 395, 408 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżonego Tadeusza Z. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie.Rewizja oskarżonego zarzuca między innymi: obrazę art. 293 w związku z art. 290 § 1 i art. 1 k.k. oraz art. 47 m.k.k. przez skazanie oskarżonego za udzielenie urzędnikowi korzyści majątkowej w związku z urzędowaniem, pomimo że oskarżony ujawnił prawdę przy pierwszym przesłuchaniu w dn. 6 września 1949 r. o godzinie 16.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Zarzut powyższy jest zasadny.Celem przepisu art. 47 m.k.k. jest ułatwienie władzom wykrywania łapownictwa i oczyszczenia od niego aparatu państwowego w dziedzinie zarządu państwowego jako też w dziedzinie gospodarstwa społecznego.Zapewniając bezkarność osobie, która na żądanie urzędnika dała mu łapówkę, w razie doniesienia o tym władzy powołanej do ścigania przestępstw, zanim władza ta dowiedziała się o popełnieniu tego przestępstwa, lub też w razie ujawnienia prawdy najpóźniej przy pierwszym przesłuchaniu - ustawodawca dążył do rozbicia solidarności dającego i biorącego łapówkę w chronieniu się przed odpowiedzialnością karną, grożącą jednemu i drugiemu. Osoba, która na żądanie dała łapówkę, winna mieć rękojmię bezkarności w razie ujawnienia prawdy w terminie oznaczonym ustawą, gdyż w przeciwnym razie cel omawianego przepisu zostanie zwichnięty i nie ułatwi on wykrywania nadużyć. Wszelkie próby ścieśniającej wykładni tego przepisu nie byłyby zgodne z zamierzeniami ustawodawcy i celem ustawy, widocznym z jej treści.Przez żądanie łapówki, będące jednym z warunków bezkarności przekupującego, rozumieć należy takie zachowanie się urzędnika objawione słowem, gestem, pismem, znakami lub w jakikolwiek inny sposób, z którego wynikałoby, iż inicjatywa łapówki pochodzi od urzędnika, a nie od osoby dającej. Może to być żądanie wyraźne lub dorozumiane, byleby widoczna była wola przyjęcia podarunku lub innej korzyści w związku z urzędowaniem. Mogą to być także aluzje, które wywołały przeświadczenie dającego o tym, iż urzędnik oczekuje od niego łapówki.W danym przypadku ustalono, iż oskarżony na aluzję ze strony Jerzego D. wręczył mu 60.000 zł w związku z uzyskaniem informacji co do projektowanych przez Centralę Mięsną zakupów inwentarza, zaś z treści wyjaśnień oskarżonego, złożonych w śledztwie i na rozprawie wynika, iż ową aluzją było opowiadanie D., iż znajduje się w ciężkich warunkach materialnych, a także jego oznajmienie, iż będzie miał koszta reprezentacyjne i że przy dostawach należy uwzględnić jego osobę.Gdy się ponadto zważy, że D. był zawodowym łapownikiem i za takiego został uznany prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dn. 10 XII 1949 r. - to nie można przyjąć, iż oskarżony zdemoralizował D. wręczonym mu podarunkiem, lecz przeciwnie - należy uznać, iż owe aluzje zawierały żądanie podarunku, który oskarżony następnie mu wręczył.