K 3/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak (sprawozdawca); Sędziowie: M. Szerer, T. Cyprian; Prokurator: J. Rusek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana W., osk. z art. 39 pkt 1 i 2 m.k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 1950 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że wykonanie orzeczonej zaskarżonym wyrokiem kary zawiesił warunkowo na okres lat dwóch (...).Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego oparta na przepisie art. 320 i 339 § 1 k.p.k. i art. 371 pkt 1 k.p.k., w związku z art. 39 m.k.k. stoi na stanowisku, że działalność oskarżonego nie ma charakteru przestępstwa z art. 39 m.k.k., gdyż nie obniżał on poziomu istniejącej już wysokiej produkcji, ponieważ produkcji takiej w ogóle nie było, natomiast nie przedsięwziął rzekomo właściwych kroków celem podniesienia produkcji, co mogłoby stanowić przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. Brak jest ponadto w czynach oskarżonego umyślności działania, co wyłącza zastosowanie art. 39 m.k.k. Możliwość zastosowania art. 286 § 3 k.k. nie znajduje oparcia w przewodzie sądowym, wobec czego oskarżonego należy uniewinnić.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Sąd Apelacyjny w Poznaniu w oparciu o całokształt materiału dowodowego, a w szczególności wyjaśnień oskarżonego W. oraz opinii biegłego uznał, że rok produkcyjny 1947 był rokiem szkolenia kadr, przygotowania maszyn i pieców na następne okresy produkcyjne, w związku z czym nie obciążył osk. W. odpowiedzialnością za wyprodukowanie nieudanych cegieł.Skoro więc rok 1947 uznany został za okres wszechstronnego przygotowania się do produkcji w 1948 r., rozważyć należy, czy sposób gospodarowania oskarżonego w roku 1948 jako kierownika powierzonego mu przez państwo ludowe przedsiębiorstwa nosi w sobie znamiona przestępstwa z art. 39 m.k.k.Przedmiotem ochrony art. 39 m.k.k. jest należyte z punktu widzenia potrzeb ustroju gospodarczego Polski Ludowej prowadzenie przedsiębiorstwa uspołecznionego. "Należyte starania o urządzenia techniczne zakładu albo jego surowce lub towary", o których mowa w art. 39 m.k.k. oznaczają właśnie socjalistyczną gospodarność osób, którym państwo ludowe bądź instytucje uspołecznione powierzyły prowadzenie przedsiębiorstwa.Przebudowa ustroju gospodarczego Polski pociąga za sobą w konsekwencji także i zmianę systemu wartości i ocen w życiu gospodarczym i działalności gospodarczej. Ta zmiana wartości i ocen oznacza, między innymi, nowy socjalistyczny stosunek do pracy, nową socjalistyczną dbałość o mienie społeczne, większą niż o własne, przy czym uspołecznienie środków produkcji, a co za tym idzie i wytworów tej produkcji nie pozwala jednak na biurokratyczne traktowanie działalności gospodarczej, mogące przynieść bądź przynoszące wielkie straty gospodarce narodowej.Na tym właśnie podłożu toczy się dziś walka o nowy, socjalistyczny typ człowieka gospodarującego, o socjalistyczny typ kierownika przedsiębiorstwa.Sąd Apelacyjny uznał, że oskarżony W. nie prowadził powierzonego mu przedsiębiorstwa zgodnie z wymaganiami gospodarności, gdyż: 1) nie przeszkolił należycie personelu ceglarni, w szczególności palaczy, 2) nie dołożył w odpowiednim czasie należytych starań o dokonanie remontu maszyn, których zły stan przyczyniał się do złej produkcji, (w 1947 r. procent złomu wynosił 35,4, a w 1946 r. 29,2) i 3) nie dołożył należytych starań o użycie odpowiedniego surowca do produkcji.Podzielając argumenty rewizji oskarżonego co do pierwszego z trzech wyżej wymienionych zarzutów, Sąd Najwyższy uznał za trafne uzasadnienie zaskarżonego wyroku co do pozostałych dwóch zarzutów. Bierne oczekiwanie bowiem przez niemal pół roku na zezwolenie Ministerstwa Ziem Odzyskanych na wywóz maszyn do naprawy do Bydgoszczy stanowi biurokratyczne traktowanie działalności gospodarczej i nie tylko nie wykazuje dbałości o maszyny, surowce i towary większej niż o własne mienie, ale nawet dbałości takiej jak o własne, żaden przecież przedsiębiorca prywatny nie tolerowałby spokojnego wyrzucania do stawów około 30% produkcji podczas gdy dopuszczalny i usprawiedliwiony procent złomu sięga 12-15. Jeśli do tak wielkiego procentu złomu przyczyniał się również i zły surowiec, to obowiązkiem oskarżonego jako dobrego gospodarza było postawić zagadnienie surowca odpowiednio stanowczo przed właściwymi zwierzchnimi władzami gospodarczymi. Takie stanowisko zajęli też na rozprawie świadek R. i biegły P.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że działanie oskarżonego zawiera w sobie cechy przestępstwa z art. 39 m.k.k. (...)