K 301/49

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia St. Rybczyński (sprawozdawca); Sędziowie: Z. Sitnicki. A. Dąb; Prokuratorzy: J. Jackiewicz i J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zdzisława K., osk. z art. 32 rozp. Pr. R. P. z dn. 22.III 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 343), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Sądu Najwyższego, na podstawie art. 410 k.p.k. postanowił na przedstawioną wadliwie przez Sąd Okręgowy w Częstochowie jako rewizyjny kwestię prawną w ustalonym przez Sąd Najwyższy sformułowaniu:Czy mieszankę sproszkowanych korzeni i ziół, oznaczoną i puszczoną w obieg jako "przyprawa do pierników", należy uważać za sfałszowaną w rozumieniu art. 5 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 22.III 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 343), gdy dodano do niej znaczną ilość mąki (skrobi)?rozstrzygnąć następująco:Mieszanki sproszkowanych korzeni i ziół do pierników względnie innych wyrobów cukierniczych, określone i puszczone w obieg jako "przyprawy", nie powinny zawierać mąki (skrobi); w przeciwnym razie należy je uważać za sfałszowane w rozumieniu art. 5 p. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 22.III 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 343), chyba że na opakowaniu "przyprawy" wskazana będzie procentowa zawartość mąki (skrobi)".Uzasadnienie faktyczneWydane na podstawie odnośnych przepisów powołanego wyżej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 22.III 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 343) rozporządzenie Ministra Opieki Społecznej z dn. 18.II 1937 r. (Dz. U. R. P. Nr 25, poz. 171) zawiera w § 2 m. in. następującą definicją: "4) "wyroby cukiernicze" są to produkty o smaku przeważnie słodkim, wytwarzane z mąki, z dodatkiem, poza wyszczególnionymi w pkt 2 materiałami, innych materiałów odpowiednio do rodzaju wyrobów (proszki do pieczenia, mleko, miód, mak, owoce, przyprawy korzenne itp.) i poddane procesowi pieczenia lub smażenia". Wzmiankowanymi wyżej w punkcie 2 tegoż § 2 materiałami są "odpowiednie domieszki" do mąki: "woda, drożdże, zaczyny, sól, tłuszcze, jaja itp.". Z powyższego wynika, że typ "pieczywa", określony jako "wyrób cukierniczy", składa się z trzech elementów: a) mąki jako substancji podstawowej, b) "domieszek", o jakich mowa pod punktem 2 § 2 cyt. rozporządzenia Ministra Opieki Społecznej i c) "dodatków" określonych pod punktem 3 tegoż § 2. Zrozumiałym jest, że każdy z wymienionych wyżej składników posiada swą własną wartość odżywczą względnie użytkową, której nie można zastępować inną, szczególnie niższą, ze szkodą (stratą) dla konsumenta i bez jego zgody. Wszelkie korzenie i zioła (cynamon, liście bobkowe, ziele angielskie itp.) są w obiegu nie tylko w proszku, lecz również w postaci naturalnej. Sprzedawanie ich w proszku jest tym usprawiedliwione, że dany sprzedawca, a raczej producent, tworzy mieszankę będącą kombinacją (najczęściej jego własnego pomysłu), która ma nadać wyrobowi cukierniczemu specyficzny zapach i smak. Nie uprawnia go to wszakże do dodawania mieszanki skrobi pszennej lub innej mąki, której wartość użytkowa jest inna aniżeli ziół lub korzeni.Przepis § 5 rozporządzenia z dn. 22.III 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 343), do którego odsyła postanowienie karne art. 32 tegoż rozporządzenia, wyjaśnia, że artykuł żywności jest sfałszowany, jeżeli do niego dodano inne ciało, zmniejszające jego wartość odżywczą lub użytkową, "chociażby dodatek ten był nieszkodliwy dla zdrowia lub nie mniejszej wartości odżywczej lub użytkowej".Z art. 6 omawianego rozporządzenia z dn. 22.III 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 343) wynika, że odnośna "przyprawa" nie będzie traktowana jako "fałszywie oznaczona", jeśli na opakowaniu podana będzie procentowa zawartość mąki. Błędnym byłoby natomiast stanowisko, że nabywający "przyprawę" konsumenci wiedzą, iż zawiera ona domieszkę mąki. Jak dotąd bowiem sprzedawanie przypraw z domieszką mąki nie uchodzi w naszym społeczeństwie za powszechnie praktykowane i notoryjne. Na zakończenie należy zaznaczyć, że jakkolwiek pkt 6 § 3 rozporządzenia Ministra Opieki Społecznej z dn. 18.II 1937 r. (Dz. U. R. P. Nr 25, poz. 171), odnoszący się do "środków zapachowych oraz wszelkich innych domieszek", nie określa bliżej pojęcia "własności prawidłowych", to zestawienie tego przepisu z punktem 3 tegoż § 3 ( w obecnym jego brzmieniu) nie pozostawia żadnych wątpliwości co do wykładni tych słów. Skoro bowiem drożdże nie posiadają "własności prawidłowych", gdy zawierają dodatek mąki, to tym bardziej powinny być wolne od tej domieszki korzenie i zioła.Z przytoczonych powodów udzielono odpowiedzi jak wyżej.