N 7/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Juszczak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), ppłk J. Mielczarek.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk K. Grzegorczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 1979 r. na rozprawie sprawy:1) Stanisława N., prawomocnie skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 208 k.k. w zbiegu z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 208 k.k., w art. 214 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. i w art. 58 k.k. na karę 7 lat pozbawienia wolności i 70.000 zł grzywny z jednoczesnym orzeczeniem wobec niego na podstawie art. 62 § 1 k.k. i art. 63 § 1 k.k. nadzoru ochronnego na okres 5 lat;2) Bogdana S., prawomocnie skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 208 k.k. w zbiegu z art. 11 § 1 k.k.w związku z art. 208 k.k., w art. 214 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 58 k.k. na karę 6 lat pozbawienia wolności i 60.000 zł grzywny,z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego na niekorzyść obu skazanych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 18 września 1978 r., uwzględniając rewizję nadzwyczajną Naczelnego Prokuratora Wojskowego, zmienił wyrok w sprawie Stanisława N. i Bogdana S. przez uznanie zamiast jednego przestępstwa ciągłego dwóch przestępstw ciągłych i wymierzenie (...):a) Stanisławowi N. - za pierwsze przestępstwo na podstawie art. 201 k.k. kary 7 lat pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 i art. 44 § 1 k.k. kary pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat, na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. kary konfiskaty całości mienia, za drugie zaś przestępstwo na podstawie art. 214 § 2 k.k. z zastosowaniem art. 60 § 1 k.k. kary 3 lat pozbawienia wolności oraz - na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. - biorąc za podstawę kary wymierzone z osobna za zbiegające się przestępstwa kary łącznej 8 lat pozbawienia wolności;b) Bogdanowi S. - za pierwsze przestępstwo na podstawie art. 201 k.k. kary 6 lat pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 i art. 44 § 1 k.k. kary pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat, a na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. kary konfiskaty całości mienia, za drugie zaś przestępstwo na podstawie art. 214 § 2 k.k. kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, oraz - na podstawie art. 66 i art. 67 § 1 k.k. - biorąc za podstawę kary wymierzone z osobna za zbiegające się przestępstwa, kary łącznej 7 lat pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku złożył rewizję nadzwyczajną Naczelny Prokurator Wojskowy, który zarzucając naruszenie art. 387 pkt 1 i 3 k.p.k. oraz art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. wskutek:- dokonania błędnej wykładni art. 10 § 2 i art. 58 k.k., a w konsekwencji tego nietrafnego uznania, że skazani, dokonując zagarnięcia mienia społecznego wraz z włamaniami i zaboru prywatnego pojazdów mechanicznych w celu krótkotrwałego ich użycia, dopuścili się jednego przestępstwa ciągłego,- nietrafnego uznania, że wymienieni wyżej skazani, zagarniając wielokrotnie mienie społeczne o łącznej wartości bez mała 200.000 zł, nie wypełnili znamion przestępstwa określonego w art. 201 k.k.,- wymierzenia obu skazanym zbyt łagodnych kar zasadniczych oraz nieorzeczenia obligatoryjnych kar dodatkowych: pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia, co sprawia, że kary wymierzone im są rażąco łagodne,wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez:a) uznanie, że obaj skazani, działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali 8 włamań do pomieszczeń różnych placówek użyteczności publicznej, skąd zagarnęli mienie społeczne o wartości co najmniej 199.339,29 zł,b) zakwalifikowanie czynów skazanych:- Stanisława N. z art. 201 k.k. w zbiegu w art. 208 k.k. i z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 208 k.k. oraz w związku z art. 58 k.k. i z art. 60 § 1 k.k.,- Bogdana S. z art. 201 k.k. w zbiegu z art. 208 k.k. i z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 208 k.k. oraz w związku z art. 58 k.k. (...), c) wymierzenie zamiast jednostkowych kar za zbiegające się przestępstwa kar łącznych:- Stanisławowi N. - 8 lat pozbawienia wolności,- Bogdanowi S. - 7 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję nadzwyczajną, oraz obrońcy skazanego Bogdana S., który wprawdzie podzielił stanowisko rewizji nadzwyczajnej w części zakwalifikowania czynów skazanych z art. 201 k.k., jednakże sprzeciwił się potraktowaniu tych czynów jako oddzielnych dwóch przestępstw ciągłych i wymierzeniu za nie kary łącznej surowszej od orzeczonej przez sąd pierwszej instancji, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest w pełni zasadna, gdyż istotnie wszystkie czyny obu skazanych trudno traktować jako jedno przestępstwo ciągłe.Obaj skazani dopuścili się wielu włamań do sklepów i lokali handlu uspołecznionego, skąd zabrali w celu przywłaszczenia mienie społeczne i gotówkę albo usiłowali je zabrać w tym samym celu, a ponadto dokonali zaboru 6 samochodów marki "Syrena" w celu krótkotrwałego ich użycia, przy czym jeden z nich porzucili, doprowadzając do jego uszkodzenia i utrat znajdujących się w nim przedmiotów.Nie ulega wątpliwości, że popełnione przez skazanych przestępstwo polegające na włamaniach i zaborze mienia społecznego oraz przestępstwa polegające na zaborze w celu krótkotrwałego użycia samochodów są przestępstwami podobnymi w rozumieniu art. 120 § 2 k.k., gdyż skierowane są przeciwko mieniu oraz prawu własności. Gdyby więc chodziło o kwestię, czy skazani dopuścili się przestępstw w warunkach recydywy, nie byłoby wątpliwości. jednakże o uznaniu konstrukcji przestępstwa ciągłego samo podobieństwo czynów nie jest wystarczające, zgodnie bowiem z uchwałą połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 8 kwietnia 1966 r. - VI KO 42/62 (OSNKW 1966, z. 7, poz. 69), aby można było stwierdzić konstrukcję przestępstwa ciągłego, poza jednorodzajowością czynów skierowanych przeciwko temu samemu dobru prawnemu, czyny te popełnione muszą być w taki sam lub bardzo podobny sposób i w stosunkowo krótkich odstępstwach czasu oraz muszą być podjęte z powziętym z góry zamiarem albo wprawdzie bez takiego zamiaru, ale z wykorzystaniem tej samej trwałej sposobności. Tak więc aby można było stwierdzić konstrukcję przestępstwa ciągłego, między poszczególnymi czynami sprawcy musi być ścisły związek. Takiego związku między wspomnianą pierwszą a drugą grupą czynów skazanych trudno się dopatrzyć.Pierwszej grupy czynów (włamań) skazani dopuścili się w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, drugiej zaś - w celu uzyskania korzyści osobistej. Oba wymienione celu nie są tożsame, i z tego też względu nie można uznać, że całokształt działania skazanych objęty był jednym zamiarem. Jeżeli tak - to nie ma podstaw do zakwalifikowania wszystkich popełnionych przez skazanych czynów jako jednego przestępstwa ciągłego. Z tego względu, uwzględniając fakt, że każda z obu grup czynów stanowi odrębne przestępstwo ciągłe, należało opisane w wyroku sądu pierwszej instancji przestępstwo podzielić na dwa, uznając przy tym co do skazanego Stanisława N., że popełnił je w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k.Słusznie kwestionuje również rewizja nadzwyczajna trafność przyjętej przez sąd pierwszej instancji kwalifikacji prawnej czynów skazanych.Skazani zagarnęli mienie społeczne o łącznej wartości ponad 100.000 zł, w związku z czym wartość tę należy uznać za znaczną w rozumieniu art. 120 § 9 k.k. i wskutek tego sąd pierwszej instancji powinien w kwalifikacji prawnej czynów skazanych uwzględnić również art. 201 k.k. Wprawdzie rozważając taką możliwość, sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, co wynika z treści uzasadnienia wyroku, że skoro żadnym z czynów skazani nie zagarnęli mienia społecznego powyżej 100.000 zł, to tym samym ze względu na wartość zagarniętego mienia nie można uznać kwalifikowanej postaci przestępstwa. Takiego stanowiska jednak nie można uznać za słuszne. Skoro bowiem przestępstwo ciągłe składa się z dwu lub więcej czynów stanowiących przestępstwa, które traktuje się łącznie jako jedno przestępstwo, przy czym pozwala ono prawidłowo ocenić całą działalność przestępczą sprawcy i wyrazić jej społeczne niebezpieczeństwo, to dla oceny całej zawartości kryminalnej przestępstwa ciągłego istotna jest łączna wartość zagarniętego mienia, a nie jednostkowe jego wartości. Jeżeli więc sprawca popełnia przestępstwo ciągłe składające się z kilku kradzieży mienia społecznego dokonanych wraz z włamaniem, a wartość całości skradzionego w ten sposób mienia przekracza wartość 100.000 zł, to przestępstwo takie podlega kwalifikacji prawnej z art. 201 k.k. w zbiegu z art. 208 k.k. (...).