RNw 22/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Jankowski.Sędziowie: płk J. Badecki, ppłk M. Bieniaszewski, płk Z. Furtak, płk A. Kruszka, mjr H. Kwaśny, ppłk C. Lipski (sprawozdawca).Prokurator: płk Z. JaźwińskiSentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek wniosku rewizyjnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, sprawę Roberta W., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Zielonej Górze z dnia 22 marca 1965 r. z art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za to, że 14 lutego 1965 r. w G., pozostając w stanie nietrzeźwości i będąc zatrzymany w takim stanie przez funkcjonariuszy MO oraz przez L. i I., dopuścił się czynnej napaści na starszego stopniem L. - z powodu i podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych - w ten sposób, że uderzył go ręką w głowę, a nadto uderzył kpr. MO E. C. i kopnął członka ORMO W. CSąd Najwyższy postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1965 r. zmienił wyrok Sądu I instancji przez złagodzenie orzeczonej kary do 1 roku więzienia.Wniosek rewizyjny Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego domagał się uchylenia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1965 r. i przywrócenia wyrokowi sądu I instancji pierwotnie nadanej treści.Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów postanowił uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1965 r. w sprawie Roberta W., a wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Zielonej Górze z dnia 22 marca 1965 r. w tejże sprawie utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Instancja rewizyjna złagodziła wymierzoną skazanemu karę do 1 roku więzienia, motywując swoje stanowisko tym, że skazany został kilkakrotnie uderzony pałką gumową, i to już wówczas, gdy nie stawiał oporu, i że działał pod wpływem swego starszego brata, który, jak to zostało określone, był złym duchem skazanego.Stanowisko instancji rewizyjnej było niesłuszne, gdyż złagodzenie kary spowodowało wymierzenie skazanemu kary w najniższym ustawowym rozmiarze. Tego rodzaju wymiar kary powinien być stosowany tylko wówczas, gdy w sprawie istnieją bardzo ważkie okoliczności łagodzące przy braku okoliczności obciążających albo też gdy przy istnieniu pewnych mniejszej wagi okoliczności obciążających zachodzi istotna przewaga okoliczności łagodzących. Żadna jednak z tych sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodziła. Skazany działał w stanie nietrzeźwości i dopuścił się czynu o charakterze chuligańskim. Są to okoliczności obciążające, których Sąd Najwyższy nie zakwestionował. Również w stanie nietrzeźwości dokonał skazany pierwszej czynnej napaści na kpr. MO E. C. Ten fragment działania skazanego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo, za co - przy uwzględnieniu jako okoliczności obciążającej stanu jego nietrzeźwości - powinna być mu wymierzona kara przewyższająca 1 rok więzienia.Jeżeli więc Sąd Najwyższy uznał za adekwatną do całości przestępczego działania oskarżonego karę 1 roku więzienia, to tym samym uznał niejako za całkowicie usprawiedliwione i właściwe bezkarne dalsze postępowanie skazanego, polegające na kopnięciu w twarz członka ORMO W. C., uderzeniu w skroń L. i ponownym uderzeniu w twarz kpr. MO E. C. Tego rodzaju decyzję Sąd Najwyższy uzasadnił tym, że skazany został kilkakrotnie uderzony pałką przez obu braci C. Jakkolwiek w sprawie tej bynajmniej nie jest pewne, czy uderzenie pałką skazanego nie było usprawiedliwione stanem obrony koniecznej lub wyższej konieczności, a to wobec niespornego faktu, że skazany pierwszy uderzył kpr. MO C., to jednak przyjmując in dubio na korzyść skazanego, że użycie pałki w stosunku do niego nie było ani potrzebne, ani dopuszczalne, nie można uznać jego dalszego agresywnego zachowania się za usprawiedliwione.Skazany kopnął w twarz W. C., co nie stanowiło bezpośredniej reakcji na zadane mu uderzenie, lecz nastąpiło później w trakcie stawiania oporu wobec całkowicie legalnej czynności polegającej na zatrzymaniu go i usiłowaniu odwiezienia do komisariatu MO. Uderzenie L. nie zostało w niczym przez tego ostatniego sprowokowane i samo przez się także stanowi czyn, za który należało wymierzyć karę wyższą od roku więzienia. Wreszcie uderzenie w twarz kpr. MO C. już w Komisariacie MO było co najwyżej aktem zemsty ze strony skazanego, a nie reakcji na rzekomo wyrządzoną mu krzywdę.W tych warunkach wymierzenie skazanemu kary w wysokości 1 roku więzienia za wiele - i do tego różnorodzajowych - czynów, a więc w granicach ustawowego minimum przewidzianego za jeden z tych czynów, nie było niczym usprawiedliwione, przy czym zauważyć jeszcze należy, że przytoczona przez Sąd Najwyższy okoliczność łagodząca, a mianowicie działanie skazanego pod wpływem starszego brata, została już w sposób dostateczny uwzględniona przez Sąd I instancji.Należy zresztą podkreślić, że tej ostatniej okoliczności nie należało zbytnio przeceniać. Skazany jest dorosłym pełnoletnim mężczyzną. Jeżeli nawet brat jego był inicjatorem picia wódki i przyczynił się do tego, by skazany wprawił się w stan nietrzeźwości, to jednak nie ma podstaw, by wpływowi brata przypisać dalsze agresywne zachowanie się skazanego wobec L. i braci C. Jest bowiem charakterystyczne, że brat oskarżonego, którego właśnie chcieli zatrzymać C., zachowywał się względnie spokojnie, a tylko skazany czynnie wystąpił przeciwko legalnym i w pełni uzasadnionym poczynaniom organów porządku publicznego.Reasumując Sąd Najwyższy dochodzi do wniosku, że nagromadzenie wielu - i do tego różnych rodzajowo - działań przestępczych, tworzących ze względu na ich ciągłość jedno zdarzenie (zajście) zakwalifikowane z jednego przepisu prawnego, powinno - wobec zwiększonej (skumulowanej) szkodliwości społecznej i nasilenia złej woli sprawcy - znajdować odzwierciedlenie w karze przez orzeczenie jej w granicach odpowiednio przekraczających minimum ustawowego zagrożenia. Odmienne potraktowanie sprawcy powinno nastąpić tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach.Ponieważ w sprawie skazanego zachodzi szereg stanów przestępczych, a jednocześnie, jak to wykazano wyżej, brak jest okoliczności łagodzących, które by uzasadniały złagodzenie wymierzonej skazanemu przez Sąd I instancji kary, przeto wniosek rewizyjny należało uznać za słuszny.