Rw 472/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski.Sędziowie: ppłk A. Kruszka (sprawozdawca), płk C. Obst.Prokurator: ppłk J. Bilicki.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej oskarżonego sprawę Władysława S., skazanego wyrokiem Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 23 marca 1963 r. z art. 64 § 1 przy zastosowaniu art. 23 § 1 pkt 2 u.k.s. na karę 500 zł grzywny, z art. 52 § 1 u.k.s. na karę 500 zł grzywny i z art. 64 § 1 u.k.s. na karę 4.750 zł grzywny za to, że:1)20 czerwca 1962 r., opuszczając port w G., wywiózł z kraju, uchyliwszy się od powinności celnej, trzy kupony materiału na sukienki ("zerówki" i 1 kupon materiału wełnianego (60%) na ubranie - łącznej wartości ok. 2.300 zł,2)20 czerwca 1962 r., opuszczając port w G., wywiózł z kraju za granicę bez zezwolenia władz 10 dolarów USA i 10 dolarów kanadyjskich,3)w końcu lipca 1962 r., po powrocie z rejsu do portu w G., uchyliwszy się od powinności celnej, wprowadził do kraju 2.800 sztuk papierosów.Oskarżony zarzucił w rewizji naruszenie prawa materialnego i skazanie go wbrew okolicznościom sprawy z art. 64 § 1 u.k.s. i wnosił o uchylenie wyroku w tej części oraz o uniewinnienie bądź o umorzenie postępowania karnego w tym zakresie wobec braku znamion przestępstwa.Sąd Najwyższy postanowił zmienić wyrok Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 23 marca 1963 r. w sprawie Władysława S. przez przyjęcie, że obu przestępstw zakwalifikowanych z art. 64 § 1 u.k.s. dopuścił się on nieumyślnie, i w związku z tym przez poprawienie kwalifikacji prawnej tych czynów na art. 64 § 3 u.k.s., przez uznanie tego przepisu za podstawę wymiaru kar grzywny oraz przez złagodzenie przy zastosowaniu art. 23 § 1 pkt 2 u.k.s. kary grzywny z 4.750 zł do 1.000 (tysiąca) zł i z tymi zmianami zaskarżony wyrok utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Powołanie się w rewizji na interpretację art. 64 u.k.s. zawartą w komentarzu do u.k.s. nie może stanowić argumentu, że przestępstwo to popełnione zostaje istotnie tylko w razie "skutecznego obejścia kontroli celnej". Zniekształcony zresztą przez oskarżonego fragment komentarza nie dotyczy określenia, kiedy w ogóle wypełniona zostaje przez sprawcę przedmiotowa strona przestępstwa z art. 64 u.k.s., lecz wskazuje jedynie na to, w jakim momencie następuje dokonanie tego przestępstwa w wypadku odprawy celnej dokonywanej wewnątrz kraju (na lotnisku, w porcie), mianowicie w momencie "skutecznego obejścia kontroli celnej" (por. Komentarz do ustawy karnej skarbowej - Wydawnictwo Prawnicze 1961 r. - opracowanie zbiorowe, str. 116 pkt 3).Warunkiem odpowiedzialności karnej z art. 64 u.k.s. jest uchylenie się od powinności celnej. Pojęcie powinności celnej skonkretyzowane zostało w przepisie art. 22 ust. 1 Prawa celnego z dnia 14 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 166). W myśl tego przepisu oznacza ono obowiązek przekraczającego granicę państwową zgłoszenia się w granicznym miejscu odprawy celnej a zarazem dostarczenia i okazania oraz zgłoszenia do odprawy celnej wszystkich przewożonych z sobą towarów, nie wyłączając przedmiotów osobistego użytku.Uchylenie się od powinności celnej może być zarówno umyślne, jak i nieumyślne. Do typowych wypadków umyślnego uchylania się od powinności celnej należeć będą różne sposoby obejścia kontroli celnej, na które powołuje się oskarżony, natomiast nieumyślne uchylanie się od powinności celnej polegać może np. na niedopełnieniu określonych czynności na skutek błędnego, jednakże zawinionego przez sprawcę mniemania, że powinność celna na nim nie ciąży (por. cytowany Komentarz, str. 121, pkt 15).Należy przyjąć, że oskarżany, wywożąc bez spełnienia powinności celnej artykuły tekstylne przeznaczone na upominki oraz przywożąc do kraju większą ilość papierosów, uchylił się w obu wypadkach od powinności celnej nieumyślnie, albowiem błędnie mniemał, że powinność taka na nim nie ciąży. Nie oznacza to jednak, że jego czyny - jak twierdzi - nie mają cech przestępstwa.Jest rzeczą notorycznie znaną, że każdy przekraczający granicę państwową i przewożący towary obowiązany jest do poddania się kontroli celnej. Jest to ogólna zasada. Oskarżony na podstawie - jak podkreśla w rewizji - dotychczasowych praktyk stosowanych przy wyjazdach i przyjazdach okrętów Marynarki Wojennej nabrał przekonania, że ta zasada go nie obowiązywała. Przekonanie to było błędne, przy czym skoro oparte było tylko na praktyce, a nie na treści przepisów prawa, które nie dawały oskarżonemu żadnych zwolnień od powinności celnej - to nie może usprawiedliwiać oskarżonego tak dalece, by uznać, iż nie ponosi on winy.Wina oskarżonego polega na tym, że zaniechał on dopełnienia powinności celnej na skutek błędnego mniemania, iż obowiązek taki na nim nie ciąży, mimo że mógł i powinien był wiedzieć, iż przepisy prawne nie zwalniają go od tej powinności: oraz mimo że do wykonania tej powinności nie było żadnych przeszkód. Oskarżony popełnił więc przestępstwa z art. 64 § 3 u.k.s.Nie zmienia tego faktu gotowość zgłoszona przez oskarżonego w rewizji opłacenia obecnie należnego cła za przywieziony towar, albowiem uchylenie się od powinności celnej zostało dokonane przez oskarżonego najpóźniej z chwilą sprzedania przywiezionych papierosów, co uniemożliwiło choćby nawet spóźnione zadośćuczynienie obowiązkowi przedstawienia towaru władzom celnym. Przedmiotem ochrony art. 64 u.k.s. jest nie tylko sam obowiązek opłacenia cła, lecz także i te czynności, które umożliwiają prawidłowe określenie zakresu tego obowiązku oraz wysokości cła (kontrola celna). Zgłoszona przez oskarżonego gotowość opłacenia cła w świetle powyższego jest jedynie gotowością wyrównania wyrządzonej szkody Skarbowi Państwa, nie może jednak mieć żadnego wpływu na byt dokonanego już przestępstwa. Wpływu takiego nie ma również i to, że nie została zorganizowana odprawa celna na okręcie w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Handlu Zagranicznego i Ministra Obrony Narodowej (Monitor Polski z 1962 r. Nr 25, poz. 105).Ta ostatnia okoliczność oraz to, że oskarżony dopuścił się przestępstw pod wpływem złej atmosfery panującej wśród załogi okrętu a wynikłej nie bez winy dowództwa, jak również i to, że wymierzona mu z art. 64 § 1 u.k.s. grzywna, wobec konkretnej sytuacji materialnej oskarżonego, byłaby karą zbyt dotkliwą - przemawia za zastosowaniem art. 23 § 1 pkt 2 u.k.s. i nadzwyczajnym złagodzeniem kary.