Rw 644/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk C. Bakalarski (sprawozdawca),. płk dr W. SierackiProkurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 1975 r. na rozprawie sprawy Stanisława P., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w art.:1) 156 § 1 k.k. na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) darowano,2) 309 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o amnestii darowano,3) 312 § 1 i 2 w zbiegu z art. 315 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 3 pkt 1 powołanej ustawy o amnestii złagodzono o połowę, tj. do 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności,4) 304 § 1 i 3 k.k. na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,5) 268 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,6) 256 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i łącznie na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 21 listopada 1974 r., uwzględniając rewizję obrońcy i z urzędu, zmienił zaskarżony wyrok przez:1) umorzenie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy o amnestii postępowania karnego o przestępstwa określone w art. 156 § 1 i w art. 309 § 1 k.k.,2) poprawienie podstawy prawnej wymiaru kary z art. 212 § 1 k.k. na prawidłową z art. 312 § 1 k.k.,3) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 4 zaskarżonego wyroku z art. 304 § 1 i 3 k.k. na art. 303 § 3 k.k., przyjmując, że przestępstwa tego dopuścił się oskarżony w ten sposób, iż dnia 11 czerwca 1974 r. samowolnie opuścił jednostkę wojskową i przebywał poza nią w różnych miejscowościach kraju do chwili zatrzymania w dniu 5 sierpnia 1974 roku,4) wymierzenie za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,5) uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 268 k.k.,6) złagodzenie kary łącznej do 3 lat pozbawienia wolnościi z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) We wniesionej od wyroku rewizji obrońca zarzucił sądowi pierwszej instancji obrazę prawa materialnego wskutek przyjęcia kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 4 aktu oskarżenia z art. 304 § 3 k.k., podczas gdy czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 303 § 3 k.k., ewentualnie w art. 304 § 1 k.k., oraz wymierzenia za ten czyn niewspółmiernie surowej kary.Na rozprawie w Sądzie Najwyższym przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, obrońca zaś popierał rewizję.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przekonanie swe o dokonaniu przez oskarżonego dezercji z zamiarem ucieczki za granicę oparł sąd pierwszej instancji - jak to wynika z uzasadnienia wyroku - na zeznaniach wielu świadków, do których oskarżony ten wypowiadał się, że postanowił przedostać się do Szwecji.Poza wspomnianymi wypowiedziami świadków sąd pierwszej instancji nie analizował innych dowodów, nie rozważył w szczególności, czy wypowiedzi oskarżonego odpowiadały jego rzeczywistemu zamiarowi. Nie wskazał również na takie zdarzenie, które pozwoliłoby stwierdzić, że oskarżony uczynił cokolwiek, aby przedostać się za granicę.Wszechstronna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, osobowości oskarżonego, a w szczególności jego zachowania się po opuszczeniu jednostki nie pozwala na kategoryczne stwierdzenie jego zamiaru ucieczki za granicę.Przede wszystkim wypowiedzi kogokolwiek wobec innych osób nie są same przez się dowodem, że ujawnione myśli odpowiadają prawdzie. Ponadto tego rodzaju wypowiedzi należy szczególnie wnikliwie rozważać w wypadku pochodzenia ich od osób skłonnych do fantazjowania, a taką właśnie osobą jest oskarżony. Mało tego, oskarżony, jak to zauważyli biegli psychiatrzy, przejawia ciągłą chęć imponowania innym, co ujawnia się pod postacią wybujałego fantazjowania (...).Zebrane w sprawie dowody pozwalają tylko na jedną odpowiedź, a mianowicie że oskarżony nie miał ani zamiaru trwałego uchylenia się od służby wojskowej, ani tym bardziej ucieczki za granicę. Jeżeliby bowiem miał choćby jeden z tych zamiarów, to mógł go realizować po wyjściu ze szpitala.Oskarżony wyjaśnił i przewód sądowy nie obalił tych jego wyjaśnień, że miał zamiar wrócić do jednostki, a za prawdziwością jego wyjaśnień świadczy właśnie dobrowolne zgłoszenie się do organów WSW.Tego rodzaju ustalenie prowadzi do wniosku, że przypisanie oskarżonemu przestępstwa określonego w art. 304 § 1 i 3 k.k. nastąpiło wbrew wynikom przewodu sądowego, a czyn ten wyczerpuje jedynie znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 303 § 3 k.k.Niezależnie od zarzutów i wniosków rewizji obrońcy należy z urzędu stwierdzić, że sąd pierwszej instancji popełnił wiele innych błędów i uchybień, które należało skorygować.Wbrew przepisowi art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) za przestępstwa przewidziane w art. 156 § 1 i w art. 309 § 1 k.k. sąd pierwszej instancji wymierzył kary i następnie je darował, chociaż należało w tych wypadkach umorzyć postępowanie karne. Przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zastosowany przez sąd pierwszej instancji, normuje sytuacje już po wydaniu wyroku.Prawidłowo zakwalifikowano czyn oskarżonego opisany w pkt 3 zaskarżonego wyroku z art. 312 § 1 i 2 k.k. w zbiegu z art. 315 § 1 k.k., jednakże najwidoczniej przez omyłkę karę wymierzono z art. 212 § 1 k.k., co naturalnie należało odpowiednio poprawić.Sąd pierwszej instancji sugerując się aktem oskarżenia uznał Stanisława P. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 268 k.k., które polegało na zniszczeniu własnego dowodu osobistego i książeczki wojskowej. Sąd ten jednak nie zwrócił uwagi, że przestępstwo określone w art. 268 k.k. zachodzi tylko w wypadku zniszczenia dokumentu, którym sprawca nie ma prawa wyłącznie rozporządzać (...).Zniszczenie przez oskarżonego własnego dowodu osobistego i książeczki wojskowej mogło pociągnąć za sobą odpowiedzialność z innych przepisów. Tak więc zniszczenie wojskowego dokumentu osobistego jest wykroczeniem przewidzianym w art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.), ściganym w trybie administracyjnym lub - jeżeli chodzi o żołnierzy - dyscyplinarnym. (...)Oskarżony wyjaśnił, że zniszczył omawiane dokumenty na skutek ich nieczytelności z powodu zamoczenia; nie przyznał się więc do uczynienia tego w celu uchylenia się od obowiązku posiadania dowodu osobistego. Okolicznością przemawiającą za przyjęciem, że sprawca uchyla się od obowiązku posiadania dowodu osobistego, może być dostatecznie długi okres faktycznego uchylania się go od tego obowiązku. W tej sprawie okres ten jest wyjątkowo krótki, wynosi bowiem kilka dni i dlatego do wyprowadzenia z nich jakichkolwiek niekorzystnych wniosków dla oskarżonego nie jest przydatny.Powyższe wywody pozwalają na wyrażenie poglądu, że zniszczenie własnego dowodu osobistego lub książeczki wojskowej nie stanowi przestępstwa określonego w art. 268 k.k. Z tych powodów należało oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 268 k.k. uniewinnić.W związku ze zmianą kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 304 § 1 i 3 k.k. na prawidłową z art. 303 § 3 k.k., a więc ze zbrodni na występek, zaszła konieczność złagodzenia za ten czyn kary do granic odpowiadających stopniowi zawinienia, a w szczególności z jednej strony długości pobytu poza jednostką, z drugiej strony zaś dobrowolnemu zgłoszeniu się do organów WSW i stwierdzonym mankamentom w osobowości.W związku z powyższym nieodzowne było także wymierzenie nowej kary łącznej. W tym zakresie więc rewizję obrońcy należało uznać za trafną.