Rw 297/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Juszczak. Sędziowie: ppłk J. Jeż (sprawozdawca), kpt. S. Kosmal (sędzia S. Wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 1978 r. na rozprawie sprawy Adama M., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: a) art. 304 § 3 k.k. na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, b) art. 265 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności - i łącznie na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 14 lipca 1978 r.nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok w sprawie Adama M. utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) W złożonej rewizji obrońca zarzucił wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych wskutek przyjęcia, że oskarżony dopuścił się dezercji z zamiarem ucieczki za granicę (...).W uzasadnieniu swych wniosków autor rewizji wywiódł, że co do tego oskarżonego brak podstaw do potraktowania jego czynu jako dezercji, i to w kwalifikowanej postaci, skoro "zamiar ucieczki za granicę" był tylko odbiciem czysto teoretycznych rozważań oskarżonego i poza wypowiedziami do świadków nie przedsięwziął on żadnej czynności wskazującej na realizację tego zamiaru, a ponadto podczas pozostawania poza jednostką liczył się on z możliwością powrotu do niej (...).Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu na rozprawie wystąpienia obrońcy popierającego wnioski i wywody rewizji oraz wniosku przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej o nieuwzględnienie rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy nie jest zasadna. Z prawidłowo poczynionych przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych wynika, że nie ma żadnych wątpliwości co do zamiaru oskarżonego co do trwałego uchylania się od pełnienia służby wojskowej. Za takim zamiarem bowiem przemawia szereg stwierdzonych przez ten Sąd faktów, a w szczególności to, że oskarżony w kilka dni po samowolonym opuszczeniu szpitala wojskowego, dokąd był skierowany na badanie, porzucił mundur i przebrał się w ubranie cywilne, skutecznie ukrywał się przez okres przeszło 5 miesięcy przed poszukiwaniami, w marcu 1978 r. wszedł w posiadanie cudzej legitymacji studenckiej, którą przerobił w celu używania jako autentycznej, a ponadto w dniu 9 maja 1978 r., chcąc uniknąć zatrzymania przez żołnierzy WSW w mieszkaniu swej matki, schował się tam w skrzyni tapczanu. Ten ostatni fakt dobitnie wskazuje, że oskarżony nie dążył do powrotu do swej jednostki, a jego wyjaśnienia składane zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak i na rozprawie są tylko wyrazem jego postawy obronnej i chęci poniesienia odpowiedzialności karnej za łagodniejszą formę przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej.Kwalifikowana postać dokonanej formy przestępstwa dezercji określonej w art. 304 § 3 k.k. w zależności od czasu i miejsca powstania albo uzewnętrznienia się zamiaru sprawcy ucieczki na granicę, może zaistnieć w kilku konfiguracjach, a w szczególności:- sprawca powziął taki zamiar przed lub w momencie opuszczania jednostki wojskowej albo wyznaczonego miejsca przebywania,- zamiar taki powstał u sprawcy dopiero w czasie dezercji,- sprawca urzeczywistniał ten zamiar, gdyż usiłował przekroczyć albo też przekroczył granicę państwa i wreszcie- sprawca przebywając legalnie za granicą uchylił się od powrotu do kraju.W wypadku oskarżonego Adama M., jak wskazują na to materiały dowodowe sprawy, chodzi o pierwszą z tych konfiguracji. Jej szczegółowa analiza wskazuje, że jest to przestępstwo kierunkowe, znamionujące się tzw. zamiarem kumulatywnym (dolus directus cumulativus), gdyż działaniu sprawcy w celu trwałego uchylania się od służby wojskowej musi również towarzyszyć zamiar ucieczki za granicę. Ten zamiar to nic innego jak zamysł, czyli nastawienie woli sprawcy w określonym kierunku, a więc przeżycie psychiczne jako motyw aktywizujący podstawowe działanie. Z powyższego wynika, że w tej konfiguracji obycie przestępstwa określonego w art. 304 § 3 k.k. przesądza sam zamiar ucieczki za granicę, jeżeli oczywiście istniał on w początkowym momencie popełnienia dezercji. W ten sposób moment dokonania tego rodzaju przestępstwa jest przesunięty na realizację pierwszej fazy działania sprawcy (opuszczenie jednostki wojskowej), jeżeli tylko podjęte zostało z zamiarem ucieczki za granicę.W świetle tych rozważań dla kwalifikacji prawnej czynu określonego w art. 304 § 3 k.k bez znaczenia jest okoliczność, czy sprawca po opuszczeniu jednostki wojskowej przedsięwziął konkretne czynności zmierzające do przekroczenia granicy, gdyż decydującym elementem powodującym obostrzoną odpowiedzialność jest towarzyszący sprawcy dezercji zamiar ucieczki za granicę.Przechodząc do sprawy Adama M., należy stwierdzić, że w sprawie tego oskarżonego występują wystarczające dowody istnienia u niego zamiaru ucieczki za granicę nie tylko w momencie popełnienia dezercji, ale również przed jej popełnieniem i w czasie jej trwania. Świadczą o tym zeznania świadków: Stanisława J., Zdzisława P. i Jerzego L., a także Andrzeja K., do których oskarżony zwierzył się z tego zamiaru, a także i nakłaniał ich do wspólnej ucieczki za granicę (...). Zeznania tych świadków są stanowcze i zbieżne w swej treści, w związku z czym brak podstaw do podważania ich wiarygodności. W tej sytuacji podniesiony w rewizji obrońcy zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku, nie jest trafny (...).