Rw 98/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Furtak (sprawozdawca). Sędziowie: płk S. Wojtczak, ppłk C. Gajewski.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 24 marca 1976 r. na rozprawie sprawy Kazimierza H., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 188 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) na 8.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Marynarki Wojennej w N. z dnia 11 lutego 1976 r. nie uwzględnił rewizji prokuratora i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator zarzucając w rewizji obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na pominięciu art. 188 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) oraz wymierzeniu oskarżonemu rażąco niewspółmiernie łagodnej kary, wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu popełnionego przez Kazimierza H. na prawidłową - z art. 188 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy oraz wymierzenie mu kary 2 lat pozbawienia wolności. Skarżący wywodzi, że z treści art. 188 ust. 1 powołanej ustawy jednoznacznie wynika, iż początek terminu niezgłoszenia się do odbywania czynnej służby wojskowej należy liczyć od terminu "godzinowo" wyznaczonego w karcie powołania oraz iż ma tu zastosowanie zasada obliczania czasu przyjmująca za podstawę "dobę", która nie jest jednoznaczna z dniem kalendarzowym, o czym mowa w art. 303 k.k. Wynika to ze słów użytych w art. 188 powołanej ustawy: "nie zgłasza się (...) w określonym terminie i miejscu". Również z treści art. 188 ust. 4 wymienionej ustawy wynika, że czas opóźnienia zgłoszenia się do odbywania czynnej służby wojskowej należy obliczać biorąc za podstawę dobę. Przyjęcie innej zasady uniemożliwiłoby wymierzenie kary dyscyplinarnej sprawcy, który zgłosił się do odbywania służby w dniu oznaczonym w karcie powołania, ale z opóźnieniem np. 10 godzin. Zdaniem prokuratora, jedynie słuszną kwalifikacją prawną czynu oskarżonego jest przepis art. 188 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy, gdyż 14 dzień jego niezgłoszenia się do odbywania czynnej służby wojskowej minął w dniu 8 listopada 1975 r. o godzinie 13. (...).Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał rewizję prokuratora z tą tylko modyfikacją, że domagał się wymierzenia oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności.Obrońca i oskarżony zgodnie wnosili o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Kazimierz H. w dniu 3 września 1975 r. został wezwany do Wojskowej Komendy Uzupełnień w N., gdzie wręczono mu kartę powołania do czynnej służby wojskowej. Zgodnie z otrzymaną kartą powołania był on obowiązany stawić się do odbycia tej służby w dniu 25 października 1975 r. o godz. 13. Oskarżony w oznaczonym terminie i miejscu nie stawił się do odbywania służby wojskowej, lecz pozostawał w domu opiekując się chorą matką. W dniu 8 listopada 1975 r. około godziny 14.00 oskarżony dobrowolnie stawił się w jednostce i przystąpił do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W dniu 8 stycznia 1976 r. wszczęto przeciwko oskarżonemu dochodzenie o popełnienie przestępstwa określonego w art. 188 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, a w dniu 13 stycznia 1976 r. zastosowano wobec niego środek zapobiegawczy - tymczasowe aresztowanie. Sąd pierwszej instancji, zastanawiając się na kwalifikacją prawną czynu oskarżonego, zajął stanowisko, że przy obliczaniu terminu 14-dniowego, o którym mowa w art. 188 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, należy uwzględniać jedynie pełne dni, czyli dni kalendarzowe. Przyjęcie tej zasady doprowadziło do ustalenia, że oskarżony nie zgłosił się do odbywania służby wojskowej przez 13 dni, a zatem dopuścił się on przestępstwa określonego w art. 188 ust. 1, a nie w art. 188 ust. 2 wymienionej wyżej ustawy.Wywody rewizji prokuratora, kwestionujące słuszność tego stanowiska sądu pierwszej instancji, nie przekonują.(...) Ustawodawca nie wskazał, w jaki sposób oblicza się przewidziany w art. 188 ust. 2 powołanej wyżej ustawy termin 14-dniowy. Zdaniem prokuratora, skoro obowiązek zgłoszenia się do odbywania czynnej służby wojskowej jest w karcie powołania ściśle określony w czasie, to okres 14-dniowy należy liczyć od daty, w której sprawca miał się stawić w jednostce do odbywania tej służby. Rozumowanie to nie jest trafne, nie uwzględnia bowiem tego, że art. 188 ust. 1 i art. 188 ust. 2 cytowanej ustawy regulują zupełnie różne sytuacje, ust. 2 tego przepisu nie nawiązuje w swej treści do ust. 1, a w szczególności nie wiąże sposobu obliczania terminu 14-dniowego z ściśle określoną datą. Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę na to, że podobna kwestia została uregulowana w art. 303 § 3 k.k., a więc w ustawie późniejszej i opartej na nowoczesnych rozwiązaniach prawnych. Wbrew odmiennym wywodom rewizji oba wchodzące w grę przepisy regulują podobną sytuację, polegającą na tym, że sprawca pozostaje bezprawnie przez okres powyżej 14 dni poza jednostką, w której miał się stawić w celu odbywania czynnej służby wojskowej, albo w której jako żołnierz już pełni służbę. Żołnierz otrzymujący urlop, wychodzący na przepustkę lub udający się w podróż służbową, otrzymuje przepustkę czy też dokument podróży ze ściśle określonym terminem stawienia się w jednostce czy w określonym miejscu, podobnie jak osoba obowiązana do pełnienia służby wojskowej w karcie powołania. Nie ma żadnych uzasadnionych racji, aby stosować inne kryterium przy obliczaniu wchodzącego w grę terminu w stosunku do osoby, która ma się stawić do odbywania służby wojskowej, niż wobec żołnierza służby zasadniczej związanego już dyscypliną wojskową i pełniącego niekiedy odpowiedzialne funkcje w wojsku.W związku z tym Sąd Najwyższy wyraża następujący pogląd prawny:Jeżeli osoba powołana do czynnej służby wojskowej nie zgłasza się do odbywania tej służby przez okres dłuższy niż czternaście dni, podlega kwalifikowanej odpowiedzialności karnej z art. 188 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL. Wspomniany okres czternastu dni należy obliczać jako czternaście dni kalendarzowych (...).