V CO 29/19

Izba Cywilna2019-02-14

Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy w sytuacji, gdy powódka w pozwie rozwodowym wskazała adres zamieszkania w Polsce, ale pracuje w Niemczech, można uznać, że nie można ustalić właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 41 k.p.c. i zastosować art. 45 k.p.c. w celu oznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy?

Ratio decidendi

Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego, stwierdzając, że przepis art. 45 k.p.c. ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie można ustalić właściwości miejscowej na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie, mimo że pozwany mieszka w Niemczech, powódka wskazała adres zamieszkania w Polsce, co zgodnie z art. 41 § 1 pkt 3 k.p.c. może determinować właściwość miejscową sądu. Dopóki nie zostanie wyjaśnione, czy wskazany adres zamieszkania powódki odpowiada stanowi faktycznemu, brak podstaw do stosowania art. 45 k.p.c.

Stan faktyczny

Powódka wniosła pozew o rozwód, wskazując w nim miejsce zamieszkania pozwanego w Niemczech, a swoje miejsce zamieszkania w Polsce. Sąd Okręgowy zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o oznaczenie sądu właściwego, ponieważ nie mógł ustalić właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CO 29/19 POSTANOWIENIE Dnia 14 lutego 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa B. M. przeciwko M. M. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lutego 2019 r., wniosku Sądu Okręgowego w Ś. o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o sygn. akt I C […], odmawia oznaczenia Sądu właściwego do rozpoznania sprawy. 2 UZASADNIENIE Przepis art. 45 k.p.c. ma zastosowanie, jeżeli w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej. Przed skierowaniem wniosku do Sądu Najwyższego należy zatem rozważyć, czy właściwość miejscowa może być ustalona na podstawie właściwych przepisów. Właściwość wyłączną w sprawach ze stosunku małżeństwa określa art. 41 k.p.c., wskazując następujące trzy przesłanki: 1. sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Chodzi tu o ostatnie zamieszkanie w Polsce - taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Jeżeli ta przesłanka nie pozwala na określenie właściwości miejscowej, zastosowanie ma kolejna, to jest: 2. sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej. W pozwie wskazano miejsce zamieszkania pozwanego w Niemczech, zatem według tej przesłanki również nie można ustalić właściwości miejscowej. Jeżeli i tej podstawy nie ma, zastosowanie ma kolejna przesłanka, co jasno wynika z przepisu, to jest: 3. sąd miejsca zamieszkania powoda. W pozwie powódka wskazała jako adres zamieszkania D., os. […], zatem to miejsce zamieszkania wyznacza właściwość miejscową w sprawie o rozwód, o ile to miejsce zamieszkania odpowiada stanowi faktycznemu. Jak wynika z akt sprawy, powódka nie wskazała innego miejsca zamieszkania, nie wyjaśniano też, czy wskazany adres odpowiada rzeczywistości, co może budzić wątpliwości zważywszy, że pracuje w Niemczech. Dopóki ta kwestia nie zostanie wyjaśniona, brak podstaw do stosowania art. 45 k.p.c. Z tych przyczyn orzeczono, jak w sentencji. jw

Powiązane orzeczenia

II CO 25/21 2021-07-29Czy w sytuacji, gdy strony postępowania rozwodowego mieszkają za granicą, a adres powódki znajduje się w Polsce, Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 45 k.p.c.?
III CO 1140/22 2023-01-18Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do wytoczenia powództwa o rozwód, gdy nie ustalono miejsca zamieszkania stron na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
III CO 747/24 2024-11-06Czy w sprawie o rozwód, w której powódka wskazała miejsce zamieszkania pozwanego w Polsce, zachodzi potrzeba oznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c.?
III CO 593/23 2023-09-01Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy rozwodowej, gdy powód ma miejsce zamieszkania w Polsce, a pozwana za granicą?
III CO 59/25 2025-02-07Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy powódka ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?

Powołane przepisy

art. 45 KPCart. 41 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy