V K 542/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik.Sędziowie: W. Ostrowski, Z. Nyczaj (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Otylii G., oskarżonej z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 17 grudnia 1963 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3 i 388 § 1 k.p.k.1) uchylił zaskarżony wyrok; 2) oskarżoną Otylię G. uznał za winną tego, że w okresie od dnia 25 kwietnia 1960 r. do dnia 31 grudnia 1961 r. w H., jako starsza księgowa pełniąca zarazem funkcję kasjera Prezydium Osiedlowej Rady Narodowej, odpowiedzialna z tytułu sprawowanej funkcji za zabezpieczenie powierzonego jej mienia, przywłaszczyła sobie na szkodę tegoż Prezydium kwotę 7.119 zł, i za to z mocy art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. skazał oskarżoną na 2 lata więzienia i 4.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 40 dni więzienia zastępczego oraz na podstawie art. 47 § 1 lit. a) k.k. pozbawił oskarżoną praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2; na zasadzie art. 3311 k.p.k. zasądził od oskarżonej na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w L. tytułem odszkodowania pieniężnego kwotę 7.119 zł z 8% odsetkami od dnia 12 czerwca 1959 r., a ponadto zasądził od oskarżonej kwotę 216 zł tytułem wpisu stosunkowego; 3) na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) i art. 4 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii darował wymierzoną oskarżonej karę pozbawienia wolności oraz karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych (...).Otylia G. skazana została wyrokiem Sądu Powiatowego w Tychach z dnia 12 czerwca 1963 r. na zasadzie art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. na 2 lata więzienia i 4.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na 40 dni więzienia oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, jak również zasądzono od niej na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w L. kwotę 15.966,70 zł z 8% od dnia 1 grudnia 1959 r., za to, że "w okresie od 1 grudnia 1959 r. do 31 grudnia 1961 r. w H. jako starsza księgowa Prezydium Osiedlowej Rady Narodowej, odpowiedzialna z tytułu zajmowanego stanowiska za zabezpieczenie powierzonego jej mienia, przywłaszczyła sobie łączną kwotę 20.613,70 zł na szkodę wymienionego wyżej Prezydium."Od wyroku tego założył rewizję obrońca oskarżonej.Po rozpoznaniu rewizji Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 17 grudnia 1963 r. uchylił wyrok Sądu I instancji i uznał oskarżoną za winną tego, że "w okresie od dnia 25 kwietnia 1960 r. do 31 grudnia 1961 r. w H., jako pracownica Prezydium Osiedlowej Rady Narodowej, przywłaszczyła sobie na szkodę tegoż Prezydium kwotę 7.119 zł, za co na mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. wymierzono jej 1 rok więzienia i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na 60 dni więzienia oraz zasądzono od oskarżonej na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w L. tytułem odszkodowania pieniężnego kwotę 7.119 zł z 8% od dnia 12 czerwca 1963 r.Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę przepisów art. 8 i 320 k.p.k., polegającą na nierozważeniu przez Sąd Wojewódzki okoliczności świadczących o tym, że co do mienia będącego przedmiotem przestępstwa oskarżona Otylia G., jako starszy księgowy Prezydium Osiedlowej Rady Narodowej w H., miała obowiązek sprawowania zarządu i ochrony, w wyniku czego przyjęto w wyroku tego Sądu błędną kwalifikację prawną przypisanego jej czynu.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, o uznanie oskarżonej Otylii G. za winną przypisanego jej przez Sąd Wojewódzki czynu jako przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. oraz o skazanie jej na mocy tego przepisu na kary zasadnicze w wysokości określonej w wyroku Sądu I instancji i na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, a także o zasądzenie od niej na zasadzie art. 3311 § 1 k.p.k. odszkodowania pieniężnego odpowiadającego wysokości zagarniętej sumy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Wojewódzki ustalił bowiem, że oskarżonej Otylii G. powierzono obowiązki księgowej, i słusznie powołał się na pismo Prezydium Rady Narodowej w H. z dnia 23 kwietnia 1960 r., ale jednocześnie nie rozważył całej treści tego pisma i wskutek tego błędnie ustalił, ,że skoro oskarżona nie pełniła "obowiązków kasowych", a tylko wykonywała "obowiązki księgowego", to wobec tego nie może ponosić "odpowiedzialności za sprawy kasowe w rozumieniu art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r." Tymczasem z treści omawianego pisma bezspornie wynika, że obowiązki oskarżonej jako starszej księgowej Prezydium Osiedlowej RN polegały na kierowaniu rachunkowością jednostki budżetowej, jaką stanowiło wspomniane Prezydium.Treść pisma pozwala następnie stwierdzić, że do oskarżonej należała realizacja założeń i operacji budżetowych, z czym nierozerwalnie łączyło się wykonywanie kontroli wewnętrznej, niezbędnej dla zapewnienia prawidłowej realizacji budżetu.Nie trzeba specjalnie podkreślać, że kontrola, wykonywanie której powierzono w konkretnym wypadku oskarżonej, obejmowała również czuwanie nad prawidłowością dokumentów, stanowiących podstawę przyjęcia lub wydania środków pieniężnych oraz obrotu i rozliczeń z bankiem.Niezależnie od tego, jak wynika z akt sprawy i co stwierdza biegły w swej opinii, oskarżona pełniła nadto funkcję kasjera, podejmowała pieniądze z banku i dokonywała wypłat, a zatem także z racji pełnienia tej funkcji była ona odpowiedzialna za ochronę i zabezpieczenie powierzonego jej mienia.Tego rodzaju obowiązki łączą się niewątpliwie z pojęciem zarządu i ochrony mienia społecznego, o jakich jest mowa w przepisie art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. Wobec tego że wbrew tym obowiązkom oskarżona sama dokonała zagarnięcia mienia, nad którym sprawowała zarząd i ochronę, naruszyła ona tym samym przepis art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i z tego względu przepis ten powinien był stanowić podstawę jej skazania.Dlatego też należało orzec jak w sentencji wyroku.Ponieważ oskarżona do dnia wejścia w życie dekretu z 20 lipca 1964 r. o amnestii sprawowała pieczę nad swym pięcioletnim dzieckiem; nie zachodzą zaś negatywne przesłanki z art. 7 tegoż dekretu, przeto należało - na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) i art. 4 cytowanego dekretu - darować wymierzoną jej karę pozbawienia wolności oraz karę dodatkową utraty praw.