V K 643/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Dąbrowski.Sędziowie: K. Wagner (sprawozdawca), J. Dankowski.Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Felicjana Z. oskarżonego z art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 10 listopada 1962 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie jako rewizyjnego z dnia 25 lutego 1964 r., na mocy art. 394-396, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.1. uzupełnił powyższe wyroki przez zasądzenie w trybie art. 3311 k.p.k. od Felicjana Z. na rzecz Szkoły Podstawowej Nr 1 w P. kwoty 3.780 zł z 8% od dnia 28 lipca 1961 r., a na rzecz Skarbu Państwa 168 złotych tytułem opłaty wpisu; 2. w pozostałej części rewizję nadzwyczajną pozostawił bez uwzględnienia (...).Wyrokiem Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 10 listopada 1962 r. oskarżony Felicjan Z. został skazany łącznie za 4 przestępstwa, polegające na zagarnięciu mienia społecznego na karę 7 lat więzienia, 20.000 zł grzywny, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat oraz przepadek mienia. Sąd Powiatowy przypisał oskarżonemu Felicjanowi Z. zagarnięcie:I. maszyny do szycia, bielizny oraz innych przedmiotów o łącznej wartości 17.469,37 zł na szkodę Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w S.;II. 3 maszyn do szycia i 6 par butów o łącznej wartości 8.900 zł na szkodę tegoż Szpitala;III. książeczki PKO, maszyny do pisania oraz innych przedmiotów o łącznej wartości 10.389,26 zł na szkodę Szkoły Podstawowej nr 1 w P.;IV. artykułów konfekcyjnych, obuwia i materiałów o łącznej wartości 78.796,93 zł na szkodę sklepu nr 240 w P., należącego do Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Robotnik" w S.Sąd Wojewódzki w Szczecinie, rozpoznając sprawę w dniu 25 lutego 1964 r. na skutek rewizji oskarżonego, wyrok powyższy utrzymał w mocy.Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego PRL założona od powyższych wyroków na niekorzyść oskarżonego z zachowaniem terminu z art. 397 k.p.k. zarzuca obrazę art. 3311 § 1 k.p.k. przez niezasądzenie od oskarżonego Felicjana Z. odszkodowania na rzecz Szkoły Podstawowej nr 1 w P. oraz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń na pokrycie szkody wyrządzonej czynami tego oskarżonego mimo istnienia warunków wskazanych w tymże przepisie.Rewizja wnosi więc o zmianę wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie i utrzymującego go w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie przez zasądzenie od oskarżonego Felicjana Z. na rzecz Szkoły Podstawowej nr 1 w P. kwoty 3.780 zł oraz na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń kwoty 58.111,03 zł.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Ponieważ Wojewódzki Szpital Zakaźny w S. wystąpił z powództwem cywilnym, więc zagadnienie stosowania art. 3311 k.p.k. dotyczyć może tylko Szkoły Podstawowej w P. i Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Robotnik".W uzasadnieniu wyroku Sąd Powiatowy stwierdził, że "nie zasądził z urzędu równowartości szkód wyrządzonych przez oskarżonego wobec stwierdzenia, że niektóre przedmioty zostały zwrócone a dokładne z kolei wyliczenie hamowałoby proces karny".Stanowisko Sądu Powiatowego upatrujące w niemożności dokładnego określenia wysokości odszkodowania przeszkodę, która uzasadnia odstąpienie od zasądzenia odszkodowania na zasadzie art. 3311 § 1 k.p.k. - nie jest zasadne.Sąd orzekając na zasadzie art. 3311 § 1 k.p.k. nie jest obowiązany do zasądzenia pełnego odszkodowania, jeśli dokładne ustalenie jego wysokości nie jest możliwe lub jest utrudnione. Zasądzenie bowiem częściowego odszkodowania nie pozbawia pokrzywdzonej instytucji państwowej, jednostki gospodarki uspołecznionej lub organizacji społecznej możności dochodzenia różnicy w drodze procesu cywilnego (art. 3311 § 3 k.p.k.). Dlatego też w takim wypadku sąd ma obowiązek zasądzenia odszkodowania w takiej wysokości, która na podstawie materiałów sprawy jest niewątpliwa (VI KO 5/64).Wartość mienia społecznego zagarniętego na szkodę Szkoły Podstawowej nr 1 w P. została określona na kwotę 10.389,26 zł zgodnie z pismem tej Szkoły z dnia 25 czerwca 1962 r. Ze skradzionych przez oskarżonego rzeczy zwrócono tejże Szkole 3 bluzy i 2 pary spodni dresowych o łącznej wartości w granicach 440 - 660 zł. Na szkodę ustaloną wyrokiem składa się nadto m.in. suma 5.949,26 zł złożona na książeczkę PKO, która została skradziona przez oskarżonego Felicjana Z. Zapisy dokonane w tej książeczce nie wskazują, by suma ta została podjęta z PKO i uległa zmniejszeniu. Po uwzględnieniu tych kwot pozostaje suma 3.780 zł, która podlega zasądzeniu na rzecz Szkoły Podstawowej nr 1 w P.Z tych względów należało podzielić wywody rewizji nadzwyczajnej co do niedopełnionego przez Sąd Powiatowy obowiązku zasądzenia odszkodowania na rzecz Szkoły nr 1 w P. i stosownie uzupełnić oba zaskarżone wyroki.Natomiast nie uznał Sąd Najwyższy za trafne wywodów rewizji nadzwyczajnej odnoszących się do zasądzenia odszkodowania w trybie art. 3311 k.p.k. na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń, który zgodnie z uzasadnieniem tej rewizji wstąpił w prawa pokrzywdzonej Spółdzielni po zapłaceniu odszkodowania za wyrządzone kradzieżą szkody.Art. 3311 k.p.k. przewiduje zasądzanie z urzędu odszkodowania na rzecz "pokrzywdzonej instytucji państwowej, jednostki gospodarki uspołecznionej lub organizacji społecznej". Określenie "pokrzywdzona instytucja" nie może być rozumiane inaczej, niż głosi definicja art. 55 k.p.k. Chodzi więc tu o instytucję państwową, jednostkę gospodarki uspołecznionej lub organizację społeczną, których dobro zostało bezpośrednio naruszone przestępstwem.Jeżeli Państwowy Zakład Ubezpieczeń wypełnił zobowiązanie pokrycia szkody wynikające z zawartej umowy ubezpieczeniowej, to nie jest "pokrzywdzonym" w rozumieniu k.p.k., a więc stroną w procesie karnym. Nie można zatem zasądzić w takiej sytuacji na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń odszkodowania w trybie art. 3311 k.p.k. gdyż dobro prawne zakładu nie zostało bezpośrednio naruszone przestępstwem, o które w sprawie chodzi. Wynika stąd, że swoje prawo regresu Państwowy Zakład Ubezpieczeń może realizować tylko w drodze procesu cywilnego.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.